حسین خواجه امیری، از برجسته‌ترین چهره‌های آواز کلاسیک ایرانی، روز چهارشنبه ۲۱ مرداد در سن ۹۴ سالگی چشم از جهان فروبست. این هنرمند که طی ماه‌های اخیر در بستر بیماری بود، سرانجام در ۹۴ سالگی جان به جان‌آفرین تسلیم کرد.

تأیید خبر توسط خانه موسیقی ایران

خانه موسیقی ایران با انتشار اطلاعیه‌ای رسمی، خبر درگذشت این خواننده شهیر را تأیید کرد. ایرج که در میان اهالی هنر به «پهلوان موسیقی ایران» نیز شهرت داشت، از چهره‌های اثرگذار موسیقی کلاسیک ایرانی در دوره معاصر به شمار می‌رفت و دهه‌ها از او به عنوان هنرمندی یاد می‌شد که جلوه‌ای متفاوت از سبک‌های آوازی را به مخاطبان عرضه کرده و در این مسیر آثار پرمخاطبی پدید آورده است.

آغاز راه؛ از نطنز تا تهران

ایرج یازدهم دی‌ماه سال ۱۳۱۱ در خالدآباد نطنز دیده به جهان گشود. پدربزرگ او از خوانندگان شناخته‌شده عصر ناصری بود و همین پیشینه خانوادگی، علاقه او به موسیقی را از همان کودکی شکل داد. خود او نقل کرده است که از هفت سالگی هنر موسیقی را نزد پدرش، نخستین معلم خود، فراگرفت.

پس از پایان تحصیلات ابتدایی به تهران رفت و در دبیرستان نظام مشغول تحصیل شد. در سال ۱۳۲۶ به مکتب ابوالحسن صبا، از استادان بزرگ موسیقی ایرانی، راه یافت و بعدها در دانشکده افسری به درجه افسری رسید؛ با این حال او هنر را بر شغل نظامی ترجیح داد و سرانجام درخواست بازنشستگی داد تا تمام‌وقت به موسیقی بپردازد. در آن سال‌ها شب‌های جمعه با ارکستر محمد بهارلو به اجرای برنامه می‌پرداخت.

نقطه عطف برنامه گلها

سال ۱۳۳۶ را می‌توان نقطه عطف زندگی هنری ایرج دانست؛ او در این سال به برنامه «گلها» به مدیریت داوود پیرنیا راه یافت. نخستین اجرای او در رادیو گلها، برنامه «برگ سبز» شماره ۴۳ در دستگاه شور بود و پس از آن در بیش از ۲۰۰ برنامه گلها به اجرای آواز پرداخت.

صدای ماندگار سینمای فارسی

ایرج افزون بر فعالیت گسترده در برنامه‌های رادیویی، برای ده‌ها فیلم فارسی نیز ترانه و آواز اجرا کرد و بسیاری از بازیگران سینما به لب‌خوانی ترانه‌های او می‌پرداختند. این همکاری با نزدیک به ۱۰۵ اثر سینمایی، شهرت فراوانی برای او به ارمغان آورد.

در کارنامه هنری او آلبوم‌های متعددی به چشم می‌خورد که از جمله می‌توان به «نیاز»، «پرنده»، «بزم عاشقان»، «قصه زندگی»، «بخوان با من»، «مثنوی خوانی» و «سنگ صبور» اشاره کرد.

همکاری با بزرگان موسیقی ایران

این خواننده در طول دهه‌های فعالیت هنری خود با چهره‌های نامداری چون پرویز یاحقی، اسدالله ملک، جلیل شهناز، فرهنگ شریف، امیرناصر افتتاح، جهانگیر ملک، حسن کسایی، لطف‌الله مجد، علی تجویدی، رضا ورزنده، منصور صارمی، محمد موسوی، احمد عبادی، حسن ناهید، انوشیروان روحانی، همایون خرم و حبیب‌الله بدیعی همکاری کرد.

صدایی از جنس شش دانگ

بسیاری از کارشناسان موسیقی، ایرج را یکی از صاحب‌سبک‌ترین خوانندگان ایران می‌دانند. صدای او از معدود صداهای «شش دانگ» موسیقی ایرانی به شمار می‌رفت؛ صدایی با ارتفاع و حجم بسیار بالا که امکان اجرای محدوده صوتی گسترده در نت‌های بسیاری را برای او فراهم می‌کرد و از عهده بسیاری از خوانندگان معمولی برنمی‌آید.

درگذشت این هنرمند نامدار، ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه موسیقی ایران است؛ صدایی که دهه‌ها همراه با خاطرات جمعی ایرانیان بود، اکنون برای همیشه خاموش شده است.