به گزارش خبرنگار ما، حجت‌الاسلام والمسلمین علی نظری منفرد، استاد حوزه علمیه قم، عصر چهارشنبه در مراسم عزاداری دفتر آیت‌الله نوری همدانی با اشاره به فرارسیدن ۲۸ صفر و سالروز رحلت پیامبر اکرم(ص)، این روز را از بزرگ‌ترین مصیبت‌های جهان اسلام توصیف کرد و به بازخوانی سیره رسول خدا(ص) در روزهای پایانی عمر مبارکشان پرداخت.

مصیبتی که با رحلت هیچ‌کس دیگر قابل مقایسه نیست

وی با یادآوری سخنان امیرالمؤمنین(ع) که سید رضی در نهج‌البلاغه نقل کرده است، گفت: امام علی(ع) فقدان رسول خدا(ص) را مصیبتی بی‌مانند توصیف کرده و فرموده است با رحلت ایشان چیزی از مسلمانان گرفته شد که با درگذشت هیچ شخص دیگری از میان نمی‌رود؛ ارتباط با نبوت، اخبار آسمانی و برکات وحی.

نظری منفرد با اشاره به روایت صحیح‌السند نقل‌شده در کتاب شریف کافی درباره ولادت پیامبر(ص) افزود: بر اساس این روایت، خداوند انسانی برتر از رسول خدا(ص) نیافریده است و این بی‌مانندی شخصیت ایشان از زبان امیرالمؤمنین(ع) روایت شده است.

قرآن، ستایشگر اخلاق نبوی

این استاد حوزه با اشاره به آیاتی از قرآن کریم تصریح کرد: خداوند در سوره قلم با عبارت «وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» عظمت اخلاقی پیامبر(ص) را ستوده و در آیات پایانی سوره توبه نیز از دلسوزی و رحمت آن حضرت نسبت به مؤمنان سخن گفته است.

وی خاطرنشان کرد: قرآن پیامبر را این‌گونه معرفی می‌کند که از میان خود مردم برانگیخته شده، رنج آنان برایش دشوار است، بر هدایت آنان حریص است و نسبت به مؤمنان رأفت و رحمت دارد؛ همین ویژگی‌ها نشان می‌دهد هدایت مردم همواره دغدغه اصلی رسول خدا(ص) بوده است.

در بستر بیماری؛ ابتدا ادای حق مردم

نظری منفرد سپس به روایتی از روزهای پایانی عمر پیامبر(ص) اشاره کرد و گفت: در منابع تاریخی آمده است که در ایام بیماری، گروهی از مردم خواستار دیدار با رسول خدا(ص) شدند؛ آن حضرت دستور دادند آبی از چاه‌های مدینه فراهم شود و پس از آنکه آب بر بدن مبارکشان ریخته شد و اندکی از شدت بیماری کاسته شد، فرمودند ایشان را به مسجد ببرند.

وی افزود: امیرالمؤمنین(ع) و فضل بن عباس بازوان پیامبر(ص) را گرفتند و ایشان را به مسجد رساندند؛ رسول خدا(ص) در حالی که به دلیل بیماری توان ایستادن نداشت، در مسجد با مردم سخن گفت و پیش از پرداختن به مسائل شخصی، از حاضران خواست اگر حقی بر عهده ایشان دارند یا شکایتی از آن حضرت دارند، بیان کنند تا حق آنان ادا شود.

این استاد حوزه با اشاره به ماجرای طلب سه درهمی یکی از حاضران ادامه داد: در همین مجلس فردی برخاست و اعلام کرد سه درهم از پیامبر(ص) طلب دارد؛ رسول خدا(ص) درباره علت این بدهی پرسید و پس از توضیح آن فرد، دستور پرداخت این مبلغ را صادر کرد تا هیچ حقی از مردم بر عهده ایشان باقی نماند.

رسیدگی به مشکلات مردم حتی در واپسین لحظات

نظری منفرد تصریح کرد: پیامبر(ص) پس از آن نیز از مردم پرسید آیا کس دیگری حقی بر عهده ایشان دارد و هنگامی که کسی ادعایی مطرح نکرد، به موضوع دیگری پرداخت؛ حتی در همان حال، فردی از مشکلات اخلاقی و جسمی خود سخن گفت و از رسول خدا(ص) درخواست دعا کرد و آن حضرت برای او دعا فرمودند و از خداوند خواستند دروغ را از زندگی او دور کرده و صدق را جایگزین آن سازد.

وی افزود: فرد دیگری نیز از مشکل جسمی خود سخن گفت و روایت نشان می‌دهد پیامبر(ص) چگونه با صبر و محبت به وضعیت او رسیدگی کرد؛ حتی در پایان این ماجرا شخصی برخاست و خود را منافق معرفی کرد و گفت ظاهر اسلام را حفظ کرده اما در باطن به اعمال نادرست مشغول بوده است.

این استاد حوزه با اشاره به مضمون مناجات شعبانیه یادآور شد: در این مناجات از خداوند خواسته می‌شود انسان را در روز داوری در برابر مردم رسوا نکند؛ این مضمون با سیره پیامبر(ص) در حفظ حرمت انسان‌ها هم‌خوانی دارد.

نگرانی از آینده امت

نظری منفرد این پرسش را مطرح کرد که چرا در واپسین روزهای حیات پیامبر(ص)، مردم درباره سرنوشت امت پس از ایشان نپرسیدند و گفت: پیامبری که به جزئی‌ترین امور زندگی مردم اهتمام داشت، نمی‌توانست نسبت به آینده جامعه اسلامی و اختلافات احتمالی پس از رحلت خود بی‌تفاوت باشد.

وی با اشاره به روایتی از زینب بنت جحش افزود: در منابع تاریخی آمده است که در یکی از روزها پیامبر(ص) پس از بیدار شدن از خواب، آثار نگرانی در چهره‌شان نمایان بود و نسبت به فتنه‌ای که در میان عرب در پیش بود هشدار دادند؛ این شواهد نشان می‌دهد رسول خدا(ص) نسبت به آینده امت تعیین تکلیف داشتند و بارها درباره خطر اختلاف و انحراف هشدار داده بودند.

صبر امیرالمؤمنین(ع) برای حفظ اصل اسلام

وی با اشاره به نامه‌های ۶۲ و ۶۳ نهج‌البلاغه ادامه داد: امیرالمؤمنین(ع) در این نامه‌ها توضیح می‌دهند که پس از رحلت رسول خدا(ص) شرایطی پدید آمد که ایشان برای حفظ اصل اسلام و جلوگیری از فروپاشی جامعه اسلامی، صبر و سکوت را برگزیدند؛ بیم آن داشتند اگر بر حق خود در مسئله خلافت پافشاری کنند، اصل اسلام آسیب ببیند و مصیبت از دست رفتن ولایت در برابر خطر نابودی دین، مسئله‌ای فرعی به شمار می‌آمد.

نظری منفرد خاطرنشان کرد: نگرانی اصلی امیرالمؤمنین(ع) بازگشت جامعه به دوران جاهلیت و از میان رفتن دستاوردهای بعثت بود و همین ارزیابی، رفتار ایشان را پس از رحلت پیامبر(ص) شکل داد.

داغی که برای امیرالمؤمنین(ع) پایان نداشت

این استاد حوزه در بخش پایانی سخنان خود گفت: تعبیرات نهج‌البلاغه نشان می‌دهد داغ رسول خدا(ص) برای امیرالمؤمنین(ع) مصیبتی گذرا نبود و فقدان پیامبر همواره در زندگی ایشان حضور داشت؛ اشک و اندوه حضرت در سوگ پیامبر(ص) به تصویری از مصیبتی دائمی تبدیل شده که با تعبیرهایی عمیق و جان‌سوز بیان شده است.

وی با اشاره به پیوند این ادبیات با سوگ امام حسین(ع) بر پیکر امام حسن مجتبی(ع) افزود: همان‌گونه که امیرالمؤمنین(ع) در کنار پیکر پیامبر(ص) از عمق داغ سخن گفتند، در گزارش‌های سوگ امام حسن(ع) نیز مضامین مشابهی درباره طولانی بودن گریه و سنگینی مصیبت دیده می‌شود.

نظری منفرد در پایان تأکید کرد: بازخوانی سیره پیامبر(ص) در روزهای پایانی عمر نشان می‌دهد آن حضرت تا آخرین لحظات نسبت به مردم، حقوق آنان، مشکلات فردی و مهم‌تر از همه آینده جامعه اسلامی دغدغه داشتند و همین سیره باید محور شناخت شخصیت رسول خدا(ص) قرار گیرد.