به گزارش تابناک به نقل از ایسنا، اکبر ایرانی، مدیرعامل مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب در سوگنامهای اعلام کرد دکتر سیدجلال حسینی بدخشانی، دانشمند برجسته فلسفه اسلامی و مطالعات اسماعیلی، روز سهشنبه بیستم مرداد ۱۴۰۵ درگذشته است. وی از این پژوهشگر به عنوان دانشمندی کوشا، ایراندوست و نیکسرشت یاد کرده و فقدان او را ضایعهای عمیق برای حلقههای علمی ایران و جهان اسلام توصیف کرده است.
زندگی و مسیر تحصیلی
دکتر بدخشانی در دیزباد نیشابور و در خانوادهای فرهنگی به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در مشهد گذراند و دورههای کارشناسی و کارشناسی ارشد را نیز در همان شهر ادامه داد. او در نخستین دوره کارشناسی ارشد دانشکده الهیات، فلسفه و حکمت اسلامی را از محضر استاد سید جلالالدین آشتیانی فراگرفت و مدتی نیز معاونت کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد را بر عهده داشت.
او سپس به لندن رفت و به عنوان کتابدار در مؤسسه مطالعات اسماعیلی مشغول به کار شد و همزمان به تدریس علوم قرآنی و الهیات پرداخت. در همان دوران برای ادامه تحصیل راهی دانشگاه آکسفورد شد و زیر نظر پروفسور ویلفرد مادلونگ در رشته فلسفه اسلامی دکتری گرفت و تخصص خود را بر آثار اسماعیلی خواجه نصیرالدین طوسی متمرکز کرد. موضوع رساله دکتری او تصحیح متن «روضه تسلیم» بود.
فعالیت علمی در لندن
او در سال ۱۹۷۹ بار دیگر به لندن بازگشت و برای راهاندازی کتابخانه مؤسسه مطالعات اسماعیلی به آن مؤسسه دعوت شد و سپس به عضویت هیأت علمی آن درآمد. به گفته مدیرعامل میراث مکتوب، دکتر بدخشانی با اقدامات خود پلی استوار میان فرهنگ ایرانی و پژوهشهای بینالمللی ایجاد کرد.
از جمله مهمترین آثار او، تصحیح و ترجمه انگلیسی «سیر و سلوک» و «روضه تسلیم» نصیرالدین طوسی و نیز تصحیح و ترجمه سه رساله طوسی شامل «آغاز و انجام»، «تولا و تبرا» و «مطلوب المؤمنین» است که از منشورات میراث مکتوب منتشر شدهاند.
میراث نسخهپژوهی
او در انتشار آثار ارزشمندی چون «زاد المسافر»، «استاد بشر»، «شرح اشارات خواجه طوسی»، «اثبات عقل مجرد»، «المباحث و الشکوک»، «علینامه»، «تفسیر شهرستانی» و «جامعالتواریخ» (بخش اسماعیلیان) مشارکت داشت.
یکی از خدمات ماندگار او مساعدت در دریافت تصویر نسخه خطی «دستور المنجمین» از کتابخانه ملی فرانسه بود؛ نسخهای که به خط مؤلف و یازده سال پیش از درگذشت حسن صباح در الموت نوشته شده بود. چاپ عکسی این اثر با مقدمه انگلیسی دکتر بدخشانی توسط میراث مکتوب انجام شد و دریچهای نو به تاریخ اسماعیلیان گشود.
همچنین تصحیح «دیوان قائمیات» از دیگر کارهای اوست؛ دیوانی که بیشتر اشعار آن سروده حسن محمود کاتب، از سرایندگان اسماعیلی مذهب سده هفتم هجری است و با مقدمه مفصلی از استاد شفیعی کدکنی منتشر شد. به گفته کارشناسان، این اثر در میان ادبیات منظوم اسماعیلی تنها با دیوان ناصرخسرو قابل مقایسه است.
پیوند نهادینه دو نهاد علمی
شاید ارزشمندترین میراث دکتر بدخشانی، ایجاد پیوند نهادینه میان مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب و مؤسسه مطالعات اسماعیلیه در لندن باشد. این همکاری به انتشار تحقیقات نخبگان ایرانی و رسالههای دکتری فارسی درباره تاریخ فاطمیان مصر و اسماعیلیان ایران انجامید و زمینهساز چاپ نسخه انگلیسی دایرةالمعارف بزرگ اسلامی تا جلد ششم شد.
به گفته اکبر ایرانی، تاکنون حدود بیست اثر از آثار خواجه نصیر طوسی، عبدالکریم شهرستانی، ناصر خسرو و دیگران با همکاری این دو نهاد منتشر شده است. این همکاری همچنین به انعقاد قرارداد توزیع آثار میراث مکتوب با انتشارات بریل در لیدن هلند انجامید.
خدمات فرهنگی در تاجیکستان
دکتر بدخشانی از بانیان انجمن پیوند در تاجیکستان بود و برای تقویت ارتباطات جوامع فارسیزبان تلاش فراوان کرد. امام علی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان و دیگر مقامات فرهنگی و سیاسی آن کشور برای او احترام ویژهای قائل بودند و تلاش او را در تقویت وحدت ملی تاجیکستان ارج مینهادند.
مدیرعامل میراث مکتوب در بخشی از سوگنامه خود یادآور شده است که در واپسین روزهای حیات این استاد، خبر ثبت جهانی قلعه الموت که آرزوی دیرینه او بود، از زبان وی به گوش او رسیده و شادمانی آن لحظات، گواه عشق بیپایانش به تاریخ و هویت این سرزمین بوده است. روح این استاد فرزانه روز سهشنبه بیستم مرداد ۱۴۰۵ در جوار رحمت الهی آرام گرفت.
نظرات (0)