رئیس سازمان غذا و دارو جزئیات تازه‌ای از روند ایجاد ذخیره استراتژیک دارویی کشور و آمادگی نظام سلامت در شرایط خاص ارائه کرد. مهدی پیرصالحی در برنامه تلویزیونی «کشیک سلامت» ضمن تشریح وضعیت بازار دارویی، از چالش‌های تأمین منابع مالی برای این ذخایر نیز سخن گفت.

مصرف سالانه ۵ میلیارد دلاری حوزه دارو

به گفته پیرصالحی، حوزه دارو و تجهیزات پزشکی سالانه حدود ۵ میلیارد دلار ارز مصرف می‌کند. بر اساس برنامه هفتم توسعه، وزارت بهداشت موظف شده بود ذخیره‌ای معادل نیاز شش‌ماهه کشور از دارو و تجهیزات پزشکی ایجاد کند؛ موضوعی که در بودجه سال ۱۴۰۳ نیز به‌عنوان «ذخیره استراتژیک» مطرح شد، اما ردیف اعتباری مشخصی برای اجرای آن پیش‌بینی نشده بود.

وی تأکید کرد که ایجاد ذخیره شش‌ماهه با توجه به نیاز سالانه ۵ میلیارد دلاری، به حدود ۲.۵ میلیارد دلار منابع اضافی نیاز داشت؛ تکلیفی که بر عهده وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو گذاشته شده بود و پیگیری برای تأمین منابع آن ادامه یافت.

تأمین منابع و مصوبه هیئت دولت

رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای جذب منابع، گفت: با اجازه‌ای که از رهبر شهید اخذ شد، حدود یک میلیارد دلار در بهمن‌ماه ۱۴۰۳ برای این منظور مصوب و در اختیار وزارت بهداشت قرار گرفت. از این مبلغ، ۳۰۰ میلیون دلار برای پرداخت بخشی از بدهی‌های نظام سلامت اختصاص یافت که در آن زمان تقریباً معادل ۲۱ همت بود و با استفاده از آن، حدود ۵۰ درصد بدهی‌های این بخش پرداخت شد.

پیرصالحی افزود: این منابع عمدتاً صرف تسویه بدهی‌های دارو و تجهیزات پزشکی شد و بخشی نیز به پرداخت کارانه و موارد مشابه اختصاص یافت. در نهایت ۷۰۰ میلیون دلار باقی ماند که برای آن باید سازوکاری طراحی می‌شد؛ چراکه سازمان غذا و دارو بخش بازرگانی ندارد و به‌صورت مستقیم خرید و فروش دارو انجام نمی‌دهد.

بر همین اساس، هیئت وزیران در دوازدهم اسفند ۱۴۰۳ مصوبه‌ای تصویب کرد که در آن کارگروه چهارنفره‌ای متشکل از وزیر بهداشت، رئیس سازمان برنامه و بودجه، رئیس بانک مرکزی و رئیس سازمان غذا و دارو تعیین شد تا فرآیند تهیه دارو و تجهیزات پزشکی برای ذخایر کشور را آغاز کند. نخستین جلسه این کارگروه در پنجم فروردین ۱۴۰۴ و در تعطیلات نوروز برگزار شد.

تقسیم ۷۰۰ میلیون دلار برای خرید داخلی و خارجی

در نخستین جلسه کارگروه تصمیم گرفته شد منابع باقی‌مانده به دو بخش تقسیم شود؛ ۳۵۰ میلیون دلار به ریال تبدیل و برای خرید از شرکت‌های داخلی در نظر گرفته شد و ۳۵۰ میلیون دلار نیز برای تأمین خارجی دارو، تجهیزات پزشکی و شیرخشک اختصاص یافت.

پیرصالحی درباره هدف اصلی این اقدام اظهار کرد: هدف، ایجاد ذخایر استراتژیک برای شرایط خاص از جمله شرایط جنگی بود. از همان زمان تهدیدات جدی علیه کشور وجود داشت و مجلس و دولت پیش‌بینی می‌کردند کشور باید در شرایط سخت ذخیره‌ای برای استفاده داشته باشد.

انتخاب اقلام؛ فراتر از فهرست سازمان جهانی بهداشت

به گفته رئیس سازمان غذا و دارو، در کارگروه‌های زیرمجموعه، اقلام مورد نیاز برای شرایط خاص تعیین و داروهای حیاتی و ضروری در اولویت قرار گرفتند. این دو گروه در جهان تعریف مشخصی دارند و سازمان جهانی بهداشت فهرستی شامل کمی بیش از ۴۰۰ قلم از این داروها ارائه کرده است.

با بررسی‌های کمیته‌های تخصصی سازمان غذا و دارو و برای پوشش نیازهای بیشتر، در نهایت ۷۳۵ قلم دارو انتخاب شد که شامل ۱۳۴ داروی حیاتی و ۶۰۱ داروی ضروری است. این فهرست پس از جلسه نخست کارگروه در فروردین ۱۴۰۴ بررسی و تا اواسط اردیبهشت همان سال تکمیل شد.

علاوه بر این، ۳۲۲ قلم تجهیزات پزشکی ضروری و حیاتی و همچنین ۵۸ نوع شیرخشک مورد نیاز، از جمله شیرخشک‌های متابولیک و رژیمی که برای بیماران خاص در شرایط ویژه لازم است، تعیین و در کارگروه چهارنفره تأیید شد.

پنج جلسه، پنج مصوبه

پیرصالحی در پایان گفت: تاکنون پنج جلسه کارگروه چهارنفره تشکیل شده که به پنج مصوبه برای تسهیل فرآیند خرید و تأمین دارو و تجهیزات پزشکی منجر شده است. وی همچنین تأکید کرد تلاش شده بروکراسی‌های معمول کاهش یابد تا تصمیم‌گیری و انتخاب اقلام مورد نیاز با سرعت بیشتری انجام شود.