سرهنگ آیت احمدی، فرمانده یگان حفاظت میراث‌فرهنگی کشور، عصر یکشنبه در دیدار با استاندار کرمانشاه گفت که گستردگی آثار تاریخی در ایران در برابر محدودیت نیروی انسانی، استفاده از فناوری‌های نوین را به یک ضرورت جدی تبدیل کرده است. به گفته او، اکنون نزدیک به ۴۳ هزار اثر و محوطه تاریخی در کشور به ثبت ملی رسیده و حدود ۲۶۰ موزه نیز زیر پوشش مجموعه میراث‌فرهنگی اداره می‌شوند.

۴۳ هزار اثر در برابر نیروهای محدود

احمدی با اشاره به اینکه بخشی از موزه‌های کشور فعال و بخشی نیز نیمه‌فعال اداره می‌شوند، یادآور شد که تاکنون ۳۰ اثر میراث‌فرهنگی ایران در فهرست جهانی به ثبت رسیده است. وی افزود حدود ۲۸ مجموعه نیز در فهرست اماکن نیازمند حفاظت ویژه قرار دارند که صیانت از آن‌ها به تجهیزات، امکانات و نیروی انسانی کافی نیازمند است.

فرمانده یگان حفاظت میراث‌فرهنگی کشور کمبود نیروی انسانی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های این یگان برشمرد و گفت: هرچند نیروهای مشخصی در سراسر کشور در حوزه حفاظت از میراث‌فرهنگی فعالیت دارند، اما تعداد آن‌ها با گستردگی مأموریت‌ها و حجم آثار تاریخی کشور تناسبی ندارد.

تفاهم برای جذب سرباز از فوق‌دیپلم تا دکترا

احمدی با اشاره به محدودیت‌های سال‌های اخیر در تأمین سرباز برای دستگاه‌های مختلف، توضیح داد که یگان حفاظت نیز از این شرایط تأثیر پذیرفته، اما مذاکرات و تفاهم‌هایی با ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت دفاع برای تأمین نیروی مورد نیاز انجام شده است. بر اساس این تفاهم‌ها، امکان جذب و به‌کارگیری سربازان با سطوح مختلف تحصیلی از فوق‌دیپلم تا دکترا در حال پیگیری است.

به گفته وی، جوانان از انجام خدمت سربازی در مجموعه میراث‌فرهنگی استقبال نشان داده‌اند و می‌توان از این ظرفیت برای تقویت نیروی انسانی یگان استفاده کرد. او همچنین یادآور شد که در سال‌های گذشته چند بار مجوز جذب نیرو و طرح‌های تأمین نیرو تدوین شد، اما به دلایل مختلف به نتیجه نرسید.

کرمانشاه؛ گنجینه‌ای با بیش از چهار هزار اثر

فرمانده یگان حفاظت میراث‌فرهنگی کشور، کرمانشاه را یکی از مناطق مهم کشور از نظر تعداد و تنوع آثار تاریخی معرفی کرد و گفت: در این استان حدود ۲۳۰۰ اثر ثبت ملی و بیش از ۲۳۰۰ اثر غیرثبت ملی شناسایی شده و مجموع آثار شناخته‌شده از مرز چهار هزار اثر می‌گذرد. کرمانشاه همچنین ۹ موزه و مجموعه‌ها و بناهای تاریخی ارزشمندی از جمله کاروانسراهای تاریخی را در خود جای داده است.

احمدی با تأکید بر اینکه نیروی انسانی یگان حفاظت در این استان بسیار محدود و پاسخگوی گستردگی محوطه‌ها نیست، تصریح کرد: حفاظت فیزیکی از تمام آثار تاریخی با نیروی انسانی موجود امکان‌پذیر نیست و باید در کنار تقویت نیرو، استفاده از فناوری‌های نوین برای پایش محوطه‌های تاریخی توسعه یابد.

پهپادها و سامانه‌های هوشمند در خدمت صیانت

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای بهره‌گیری از پهپاد و سامانه‌های هوشمند پایش گفت: با این ابزارها، محوطه‌های وسیع تاریخی، به‌ویژه مناطقی که امکان استقرار نیرو در تمام نقاط آن‌ها وجود ندارد، به‌صورت مستمر رصد می‌شوند. در صورت مشاهده تخلف یا تعرض، اطلاعات لازم در کوتاه‌ترین زمان به نیروهای مستقر در منطقه منتقل می‌شود تا مأموران سریعاً در محل حاضر شوند.

احمدی از افزایش موارد حفاری غیرمجاز در برخی مناطق کشور در شرایط خاص اخیر خبر داد و گفت کرمانشاه نیز از این وضعیت مستثنی نبوده است.

ساخت‌وساز غیرمجاز و بار سنگین پرونده‌های قضایی

یکی دیگر از چالش‌های مهم این حوزه به گفته احمدی، ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حریم آثار تاریخی است. او توضیح داد که در برخی موارد، مسئولیت جلوگیری از این ساخت‌وسازها بر دوش یگان حفاظت گذاشته می‌شود، در حالی که دستگاه‌های دیگری مانند شهرداری‌ها نیز بر اساس ضوابط و مقررات وظایفی در این زمینه دارند.

وی افزود: وقتی ساخت‌وساز غیرمجاز در حریم آثار انجام می‌شود، یگان ناچار است وارد فرآیند قضایی شود، پرونده تشکیل دهد و موضوع را تا صدور حکم و اجرای آن پیگیری کند. در نهایت نیز هزینه اجرای احکام تخریب از اعتبارات جاری مجموعه میراث‌فرهنگی پرداخت می‌شود که افزون بر هزینه‌های مالی، هزینه‌های اجتماعی و فرهنگی نیز به همراه دارد.

احمدی تأکید کرد: اگر دستگاه‌های مسئول از همان مرحله نخست و بر اساس ضوابط مصوب در طرح‌های تفصیلی و حریم آثار همکاری لازم را داشته باشند، بسیاری از این پرونده‌ها اساساً شکل نخواهد گرفت. انتظار ما این است که با همکاری استانداری، شهرداری‌ها، دستگاه قضایی و اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان، مسئولیت هر دستگاه به‌صورت دقیق مشخص شود تا بار اضافی بر دوش یگان حفاظت قرار نگیرد.

ظرفیت شورای تأمین برای حل مشکلات حفاظتی

فرمانده یگان حفاظت میراث‌فرهنگی کشور به ظرفیت شورای تأمین استان‌ها نیز اشاره کرد و گفت: بر اساس مصوبات شورای امنیت کشور، امکان برگزاری جلسات شورای تأمین با موضوع حفاظت از میراث‌فرهنگی وجود دارد و می‌توان از این ظرفیت برای بررسی و حل مشکلات استفاده کرد.

وی در پایان، حفاظت از میراث‌فرهنگی را یک وظیفه ملی دانست و خاطرنشان کرد: تحقق این هدف نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها، تأمین نیروی انسانی، استفاده از فناوری‌های نوین و تعیین دقیق مسئولیت دستگاه‌های اجرایی است. به گفته او، در شرایط موجود یگان حفاظت ناچار است با جدیت به سمت هوشمندسازی حرکت کند، چراکه حفاظت از هزاران اثر تاریخی کشور تنها با اتکا به نیروی انسانی موجود ممکن نیست.