عمان و عربستان سعودی گام تازهای برای متنوعسازی مسیرهای ترانزیت منطقه برداشتهاند. دو کشور با راهاندازی رسمی یک «کریدور سبز و امن زمینی»، بندر صحار در سواحل عمان را از طریق بزرگراهی که از دل صحرای پهناور ربعالخالی میگذرد، به بندر شهرک انرژی ملک سلمان (SPARK) در شرق عربستان پیوند میدهند؛ طرحی که از آن به عنوان گزینهای تازه برای دور زدن تنگه هرمز یاد میشود.
کریدوری به طول صدها کیلومتر
بخش سعودی این مسیر حدود ۵۴۶ کیلومتر طول دارد و هزینه ساخت آن حدود ۵۳۳ میلیون دلار برآورد شده است. نکته قابل توجه این است که جادهای که هسته اصلی این کریدور را تشکیل میدهد، سالها پیش تکمیل شده بود؛ اما آنچه تازه به امضا رسیده، توافقی است که بهرهبرداری منظم و تجاری از این مسیر را ممکن میکند و دو کشور را به استفاده رسمی و دائمی از آن متعهد میسازد.
در مراسم امضای این قرارداد، تصاویری از مسیر طراحیشده و نقشه این کریدور منتشر شده که اتصال بندر صحار به شهرک انرژی ملک سلمان را از میان مناطق کویری عربستان نشان میدهد. این شهرک صنعتی که به اختصار SPARK خوانده میشود، یکی از قطبهای تازه صنایع انرژی در عربستان به شمار میآید و اتصال آن به بندری در دریای عمان، دسترسی سریعتری به بازارهای آسیایی فراهم میکند.
چرا تنگه هرمز در کانون توجه است؟
تنگه هرمز از دیرباز یکی از مهمترین گلوگاههای دریایی جهان محسوب میشود و سهم بزرگی از نفت و گاز صادراتی منطقه از این آبراه عبور میکند. هرگونه تنش در این مسیر آبی، بازتابی فوری بر بازارهای جهانی انرژی و تجارت دریایی دارد. به همین دلیل، کشورهای حاشیه خلیج فارس در سالهای اخیر بارها به دنبال یافتن مسیرهای جایگزین برای انتقال کالا و انرژی بودهاند تا وابستگی خود را به این گذرگاه راهبردی کاهش دهند.
کریدور زمینی تازه میان عربستان و عمان نیز در همین راستا ارزیابی میشود. مقامهای طرفین اعلام کردهاند که این مسیر میتواند هزینههای ترانزیت را کاهش دهد، سرعت جابهجایی کالا را افزایش دهد و ریسکهای ناشی از تکیه صرف بر مسیرهای دریایی را کم کند.
زمینه و چشمانداز منطقهای
این تحول در حالی رخ میدهد که گزارشهایی درباره طرحهای بزرگتر برای دور زدن تنگه هرمز نیز منتشر شده است؛ از جمله پروژهای که به گفته منابع رسانهای، اتصال عربستان به ترکیه را از طریق شبکه ریلی و بزرگراهی دنبال میکند. به نظر میرسد کشورهای منطقه در حال آزمودن ترکیبهای متفاوتی از مسیرهای زمینی، ریلی و دریایی هستند تا زنجیره تأمین خود را در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی مقاومتر کنند.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که جایگزینی کامل مسیرهای دریایی به ویژه برای کالاهای حجیم و انرژی، در کوتاهمدت عملی نیست و طرحهایی مانند کریدور صحار-اسپارک بیشتر به عنوان مکمل، نه جایگزین، برای مسیرهای موجود طراحی شدهاند. با این وجود، امضای توافق بهرهبرداری تجاری از این مسیر، نشانه روشنی از اراده دو کشور عربی برای کاهش وابستگی به گذرگاههای آسیبپذیر منطقه است.
گام بعدی این پروژه، فراهم کردن زیرساختهای لجستیکی، گمرکی و حملونقل در دو سوی مرز خواهد بود تا کالا بتواند با سرعت و هزینه مطلوب از بندر صحار به قلب صنایع عربستان و بالعکس جابهجا شود.
نظرات (0)