موازی‌کاری دستگاه‌های اجرایی در انجام وظایف تخصصی، سال‌هاست که از سوی کارشناسان اقتصادی به‌عنوان یکی از عوامل هدررفت منابع مالی، زمان و انرژی کشور معرفی می‌شود. این پدیده اکنون به حوزه مهارت‌آموزی بخش کشاورزی نیز کشیده شده است؛ جایی که نهادهای متعدد، از آموزش عالی تا سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای و بنگاه‌های اقتصادی، هم‌زمان مدعی تربیت نیروی ماهر هستند.

حلقه اتصال دانش و تولید

حجت‌الله علی‌محمدی، رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور، در گفت‌وگویی با خبرنگار مهر، نقش این سازمان را «مدیریت دانش و انتقال فناوری به عرصه تولید» توصیف کرد و آن را پلی میان کارشناسان کشاورزی و بهره‌برداران دانست.

وی تأکید کرد که ورود این سازمان به عرصه‌های مختلف صرفاً بر اساس دستورالعمل‌ها و مصوبات هیئت دولت انجام می‌شود و از این چارچوب فراتر نمی‌رود. به گفته وی، ظرفیت‌هایی مانند بند (خ) ماده ۷۱ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم و طرح شناسه‌دار کردن محصولات کشاورزی، فرصت‌های ارزشمندی برای کیفی‌سازی تولیدات و افزایش بهره‌وری به شمار می‌روند.

فاصله با کشاورزی مهندسی‌شده

علی‌محمدی با بیان اینکه کشاورزی ایران هنوز تا رسیدن به نقطه «کاملاً مهندسی» فاصله دارد، به صنایع طیور (واحدهای اجداد، مادر و تخم‌گذار) و گلخانه‌های بزرگ‌مقیاس اشاره کرد که حضور مسئول فنی و مشاور در آن‌ها به یک اصل غیرقابل‌انکار تبدیل شده است.

وی در عین حال برای بخش کشاورزی سنتی و خرد نیز راهکاری ارائه داد: به‌کارگیری مدل‌های مدیریتی جدید که در آن یک کارشناس بر چند واحد کوچک نظارت کند؛ اقدامی که هم هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و هم ضریب نفوذ دانش را در مزارع افزایش می‌دهد.

رقابت نابرابر با نهاد دولتی

رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور از تعامل با سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای برای جلوگیری از موازی‌کاری سخن گفت و این همکاری را با گلایه همراه کرد. به گفته وی، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای به‌عنوان یک نهاد دولتی افزون بر دریافت بودجه عمومی، از فراگیران نیز شهریه می‌گیرد و همین موضوع رقابتی نابرابر با نظام مهندسی کشاورزی ایجاد کرده است.

وی پیشنهاد کرد با توجه به ظرفیت‌های تخصصی موجود، آموزش‌های مهارتی بخش کشاورزی به متولی تخصصی آن یعنی سازمان نظام مهندسی کشاورزی واگذار شود تا این دوره‌ها توسط نهادهای موازی برگزار نشوند.

بی‌توجهی دستگاه‌ها به رایزنی‌ها

علی‌محمدی از انجام مکاتبات و رایزنی‌های متعدد با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی خبر داد و تصریح کرد که سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای نباید در مباحث تخصصی این سازمان ورود پیدا کند. به گفته وی، هرچند وزارت جهاد کشاورزی از این ظرفیت آموزشی استقبال کرده، اما سایر دستگاه‌ها به دلیل تعارض منافع یا دیدگاه‌های بخشی تمکین لازم را ندارند.

ریشه کم‌مهارتی فارغ‌التحصیلان

رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور در پاسخ به گلایه صنعتگران از نبود مهارت کافی در فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، ریشه این مشکل را در سیاست‌های وزارت علوم دانست. وی رقابت کاذب دانشگاه‌ها برای جذب دانشجو بدون توجه به ظرفیت‌های واقعی بازار کار را یکی از چالش‌های اصلی برشمرد و گفت که جذب دانشجو و مهارت‌آموزی باید مدیریت‌شده و مبتنی بر نیاز بازار کار انجام شود.

گام تازه برای هم‌افزایی

علی‌محمدی در پایان از تلاش‌های اخیر برای امضای تفاهم‌نامه با سازمان حفاظت محیط زیست خبر داد و ابراز امیدواری کرد که با هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، ظرفیت عظیم فارغ‌التحصیلان کشاورزی برای رشد اقتصادی کشور بیش از پیش به کار گرفته شود.