تئاتر همچنان یکی از پرنشاط‌ترین عرصه‌های هنری کشور است و هر هفته اخبار متعددی از جریان‌های پشت صحنه، اجراهای تازه و رویدادهای جشنواره‌ای به گوش می‌رسد. در گزارش پیش رو، مهم‌ترین رویدادهای تئاتر ایران و جهان در هفته گذشته مرور می‌شود؛ از انتصاب دبیر بزرگ‌ترین جشنواره نمایشی کشور تا اجراهای اقتباسی که در صحنه‌های داخلی و خارجی توجه‌ها را جلب کرده‌اند.

ایوب آقاخانی دبیر جشنواره تئاتر فجر شد

نخستین و شاید مهم‌ترین خبر این هفته، صدور حکم دبیری چهل و پنجمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر برای ایوب آقاخانی بود. او روز نوزدهم مرداد و پس از نخستین نشست شورای سیاست‌گذاری این دوره از جشنواره، ضمن دیدار با مهدی شفیعی معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حکم خود را دریافت کرد.

شفیعی در این دیدار با تأکید بر نقش جشنواره تئاتر فجر در توسعه هنرهای نمایشی کشور خواستار به‌کارگیری تجربه‌های موفق دوره‌های گذشته همراه با طرح‌های نوآورانه و راهگشا در برگزاری این دوره شد. آقاخانی که چند دهه در حوزه تئاتر به عنوان نویسنده، کارگردان و بازیگر فعالیت دارد، از چهره‌های دانشگاهی شناخته‌شده این عرصه به شمار می‌رود و گروه تئاتر «پوشه» را از دوران دانشجویی و از سال ۱۳۷۴ بنیان گذاشته و سرپرستی می‌کند.

سال گذشته سیدوحید فخر موسوی حوالی مهرماه و با فاصله‌ای اندک تا انتشار فراخوان جشنواره به دبیری رسیده بود؛ تأخیری که به گفته فعالان تئاتر به افت کیفیت و پریشانی چهل و چهارمین دوره انجامید. امسال اما آقاخانی فرصت بیشتری برای برنامه‌ریزی خواهد داشت و انتظار می‌رود چهل و پنجمین دوره با انسجام بیشتری برگزار شود.

«قتل آقای هاورشام» برای چهارمین بار به صحنه بازگشت

نمایش کمدی «قتل آقای هاورشام» نوشته جاناتان سیر با ترجمه شهاب نظام‌دوست و کارگردانی فراز غلامی، از چهارم شهریور هر روز ساعت ۱۹ در سالن شماره یک فیدیبو استیج پردیس تئاتر و موسیقی شهرزاد میزبان تماشاگران است. این اثر پیش از این در مجموعه تئاتر لبخند، تماشاخانه ملک و تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفته و حالا با تهیه‌کنندگی سجاد افشاریان چهارمین دوره اجرای خود را تجربه می‌کند.

احمد صمیمی، ایمان نظیفی، امین زارع، علی چایچی، گلنوش قهرمانی و عرفان رنجبر از جمله بازیگران این نمایش هستند. طراحی دکور جذاب، طناز بودن روایت و بهره‌گیری از عنصر غافلگیری از عواملی است که این اجرا را به یکی از پرطرفدارترین آثار صحنه‌ای این روزها تبدیل کرده است.

اپرای «کارمن» پس از دهه‌ها به ایران بازمی‌گردد

ندا شاهرخی و هاسمیک کاراپتیان پس از اجرای اپرای «ویولتا»، این بار سراغ یکی از مشهورترین آثار اپرایی جهان یعنی «کارمن» ساخته ژرژ بیزه رفته‌اند. این اثر با ترجمه ندا شاهرخی و بازنویسی شقایق پروین قرار است برای نخستین بار پس از سال ۱۳۵۷ در ایران روی صحنه برود.

در این اجرا بیش از ۸۰ بازیگر و خواننده حضور دارند؛ بهرخ علی‌قورچی به عنوان پیانیست و پرهام دمشقی به عنوان رهبر گروه آوازی گروه اجرایی را همراهی می‌کنند. اپرای «کارمن» از شهریور در کاخ هنر میزبان علاقه‌مندان خواهد بود و جزئیات زمان دقیق اجرا و نحوه تهیه بلیت بعداً اعلام می‌شود.

نگاهی تازه به «پنه‌لوپه»؛ بازخوانی اسطوره‌ای از نگاه زن رها شده در ایتاکا

در تئاتر جهان نیز بازگشت حماسه «اودیسه» به کانون توجه، موج جدیدی از اقتباس‌های نمایشی را برانگیخته است؛ موجی که با فیلم پرفروش کریستوفر نولان و بازی آن هاتاوی در نقش پنه‌لوپه بیش از پیش دامن خورده است. نمایش موزیکال «پنه‌لوپه» اثر الکس بچتل، گریس مک‌لین و اوا اشتاین‌متس، روایتی معاصر از این شخصیت ارائه می‌دهد و توجه را از قهرمان سرگردان سفر به زنی معطوف می‌کند که سال‌ها در ایتاکا رها شده است.

در حالی که اسطوره‌ها پنه‌لوپه را نماد صبر منفعلانه معرفی می‌کنند، این اثر آن روایت را وارونه می‌کند. نمایش که بر روان درونی پنه‌لوپه متمرکز است، از بازگویی سفر اودیسه یا کشتار خواستگاران چشم‌پوشی کرده و مطالعه‌ای ظریف از این شخصیت ارائه می‌دهد. مراسم روزانه بافتن و پاس کردن فرشینه، استعاره‌ای از هنر اجرای زنده می‌شود؛ هر شب داستانی تازه بافته می‌شود و فردا از نو آغاز می‌گردد.

«رومئو و ژولیت» در سنترال پارک؛ اقتباسی با حال‌وهوای مرز آمریکا و مکزیک

در نیویورک نیز دومین اقتباس پرخرج از «رومئو و ژولیت» طی دو سال اخیر با عنوان «مسائل مرزی» به کارگردانی سهیم علی در تئاتر دلاکورت سنترال پارک روی صحنه رفته است. این اجرای دوزبانه انگلیسی-اسپانیایی در «نوئوا ورونا» می‌گذرد؛ جایی که ماکتی واقع‌گرایانه از دیوار مرزی آمریکا و مکزیک، همراه با مجسمه‌های سفید مریم مقدس و اسکلتی نمادین از روز مردگان، فضای صحنه را شکل داده است.

در این بازخوانی، خانواده کاپولت به بیگانه‌هراسان انگلیسی‌زبان تبدیل شده‌اند که شبه‌نظامیانی با لباس‌های الهام‌گرفته از فاشیست‌های ایتالیایی را استخدام می‌کنند و مونتاگ‌ها دوزبانه و مخالف دیوار مرزی هستند. با این حال منتقدان معتقدند نمایش در برقراری پیوندی قانع‌کننده میان دشمنی خانوادگی نمایشنامه اصلی و سیاست‌های مهاجرتی امروز آمریکا چندان موفق نیست و بحران مهاجرت بیشتر برای ایجاد حال‌وهوا به کار گرفته شده است تا روایت داستانی.