نمایش محیطی «سید خراسانی» که با حمایت مؤسسه آفرینشهای هنری آستان قدس رضوی تولید شده، این روزها در ورودی بابالرضای حرم مطهر امام رضا(ع) روی صحنه است. این اجرا که در روزهای پایانی ماه صفر میزبان زائران است، تلاش میکند زندگی رهبر شهید را از تولد تا شهادت با زبانی بصری روایت کند؛ روایتی که برای مخاطبان از هر قشر و زبانی قابل درک باشد.
از دل یک تصمیم شخصی تا یک اثر نمایشی
پژمان شاهوردی، نویسنده و کارگردان این نمایش، درباره شکلگیری اثر گفت که پس از شهادت رهبر شهید، تصمیم گرفته وظیفه خود را در قبال این اتفاق با تولید یک اثر نمایشی ادا کند. این ایده با همراهی امیرحسین شفیعی بهعنوان تهیهکننده، رنگ اجرا به خود گرفت و قرار شد بخشهایی کمتر شنیدهشده از زندگی رهبر شهید در قالب یک نمایش روایت شود.
شاهوردی درباره دشواری نگارش متن این اثر توضیح داد که نمایشنامه بیش از ۲۰ تا ۲۵ بار نوشته و بازنویسی شده و گروه تولید حدود چهار ماه بهصورت شبانهروزی برای رسیدن به شکل نهایی آن تلاش کرده است. به گفته او، نوشتن اتفاقات زندگی رهبر شهید روی کاغذ و یافتن راهی برای نمایش آنها به شکلی که برای مخاطب با هر سلیقهای جذاب باشد، اصلیترین چالش این پروژه بود.
مسیری که از قم تا مشهد ادامه یافت
اجرای «سید خراسانی» نخستینبار در جریان مراسم تشییع رهبر شهید و از قم آغاز شد. این نمایش پس از آن در شهرهایی همچون سمنان، مازندران، گرگان و خراسان شمالی روی صحنه رفت و در نهایت با حمایت مؤسسه آفرینشهای هنری آستان قدس رضوی، اجرای آن در مشهد ادامه پیدا کرد و با استقبال خوب مخاطبان همراه شد.
یکی از ویژگیهای این اثر، اجرای آن به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی است؛ اتفاقی که نشاندهنده توجه تولیدکنندگان به مخاطبان بینالمللی حرم مطهر رضوی است.
طراحی اجرا برای زائران در حال عبور
شاهوردی درباره تفاوت اجرای این نمایش در فضای حرم با یک سالن تئاتر گفت که گروه از ابتدا میدانست بخشی از اجرا قرار است در فضای حرم برگزار شود؛ به همین دلیل، حضور امام رضا(ع) در زندگی رهبر شهید و همچنین دفن او در جوار بارگاه رضوی، در ساختار نمایش جایگاه ویژهای یافته است.
به گفته کارگردان، مخاطب این نمایش در حرم الزاماً برای تماشای تئاتر نیامده و بسیاری از زائران در مسیر زیارت هستند؛ از همین رو اجرا باید بهگونهای طراحی میشد که مخاطب در حال عبور توقف کند، نمایش را ببیند و تحت تأثیر زندگی رهبر شهید قرار بگیرد.
زبان تصویر؛ روایتی فراتر از مرزها
یکی از ویژگیهای بارز «سید خراسانی»، تلفیق تصاویر مستند از زندگی رهبر شهید با تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی و اتفاقات زنده روی صحنه است. شاهوردی این تمهید را راهی برای افزایش باورپذیری و جذابیت بصری اثر دانست و تأکید کرد که تلاش کرده زبان نمایش در اولویت نباشد تا اثر تا حد امکان حالوهوای بینالمللی داشته باشد؛ مخاطب بتواند صرفاً با دیدن تصاویر با نمایش ارتباط برقرار کند و نیازی به فهمیدن گفتوگوهای میان بازیگران نداشته باشد.
همین ویژگی باعث شده مخاطبانی که فارسی نمیدانند نیز بتوانند با اثر ارتباط بگیرند. شاهوردی از مواجهه با یک مخاطب آمریکایی ساکن ترکیه یاد کرد که برای زیارت به حرم رضوی آمده بود و پس از تماشای نمایش درباره آن گفتوگو کرد؛ قرار است نسخهای از این اثر با زیرنویس انگلیسی در اختیار او قرار گیرد.
تجربهای که از «سرباز» آغاز شد
شاهوردی که سالها در حوزه نمایشهای محیطی و خیابانی فعالیت داشته، تجربههای پیشین خود را در شکلگیری این اجرا مؤثر دانست. او پیش از این نمایش «سرباز» را با موضوع زندگی سردار سلیمانی تولید کرده بود؛ اثری که به گفته او حدود ۶۰۰ اجرا در نقاط مختلف کشور داشته است.
کارگردان «سید خراسانی» با اشاره به این تجربه گفت در این نمایش نیز تلاش شده اثر متناسب با فضایی طراحی شود که مخاطب در حال عبور است و لزوماً برای تماشای تئاتر توقف نکرده است. به گفته او، نمایش «سید خراسانی» گفتوگومحور نیست و بیشتر تصویری است؛ در این اثر، تصویر روایتکننده اصلی است.
همکاری با آستان قدس رضوی
اجرای این نمایش در حرم مطهر رضوی حاصل همکاری گروه تولید با مؤسسه آفرینشهای هنری آستان قدس رضوی است. شاهوردی این همکاری را برای یک هنرمند اتفاقی ارزشمند توصیف کرد و گفت پس از تولید اثر، جلسات و مشورتهای متعددی برای رسیدن به شکل مناسب اجرا در حرم برگزار و نمایش چندین بار بازبینی شده است.
او درباره فرایند دریافت مجوز اجرا در حرم مطهر رضوی نیز گفت که یک اثر بهراحتی اجازه اجرا در این مکان مقدس را پیدا نمیکند و باید مراحل مختلفی را پشت سر بگذارد و ویژگیهای لازم را داشته باشد. شاهوردی ابراز امیدواری کرد این همکاری ادامهدار باشد و در مناسبتهای مختلف، زمینه اجرای آثار نمایشی برای زائران در حال رفتوآمد به حرم فراهم شود.
معیار موفقیت؛ رضایت مخاطب
شاهوردی مهمترین معیار موفقیت یک اثر را رضایت مخاطب دانست و گفت برایش اهمیت دارد که مخاطب پس از تماشای نمایش احساس کند زمان صرفشده برای دیدن آن هدر نرفته است. او درباره بازخورد مخاطبان «سید خراسانی» گفت: «رضایت و چشمهای اشکی مخاطبان را دیدیم و این برای ما نشاندهنده بازخورد اثر بود.»
وی با اشاره به بازخورد مثبت مخاطبان خارجی در اجراهای پیشین، ابراز امیدواری کرد این نمایش در نقاط مختلف ایران و دیگر کشورها روی صحنه برود تا به تعبیر او، «دین خود را به رهبر شهید» ادا کند.
نظرات (0)