اخبار تازه از منطقه حاکی از آن است که دولت تحت کنترل ابو محمد جولانی (احمد الشرع) در سوریه در حال فراهمسازی زمینه برای جابهجایی نیروهای مزدور بینالمللی در نزدیکی مرزهای عراق است. پرسشی که بلافاصله مطرح میشود این است که حاکمیتی که عملاً توان اعمال فشار نظامی جدی بر عراق را ندارد، چرا دست به چنین نمایشی میزند؟
بسیاری از تحلیلگران منطقهای این تحرکات را نه یک تهدید واقعی، بلکه عملیاتی ایذایی میدانند که هدف آن انحراف افکار عمومی از توطئهای بزرگتر است؛ توطئهای که در آن حلقه اتصال محور مقاومت، یعنی عراق، هدف اصلی قرار گرفته است.
ارتشی که توان اداره خاک خود را ندارد
شبکه المیادین در گزارش خود درباره این تحرکات یادآور شده که عرصه داخلی سوریه در وضعیت آشفتگی کامل امنیتی و اقتصادی به سر میبرد. ارتش این کشور - اگر بتوان آن را ارتش نامید - از تسلط بر جغرافیای داخلی خود ناتوان است و هرگونه جابهجایی نیرو در مسافتهای طولانی نیازمند کنترل مرکزی، جریان پایدار تدارکات و حفظ خطوط پشتیبانی است؛ امکاناتی که سوریه امروز هیچکدام را در اختیار ندارد.
فساد گسترده در بدنه حکومت سوریه نیز به مرحلهای رسیده که حتی فرماندهان رده میانی برای عبور و مرور در جادهها دفاتر باجگیری دایر کردهاند. همین واقعیت ساده نشان میدهد که پشت این تحرکات مرزی، تنها جولانی ایستاده نیست، بلکه ائتلافی منطقهای-بینالمللی با اهدافی روشن او را هدایت میکند.
ائتلافی که پشت جولانی ایستاده است
- کشورهای حاشیه خلیج فارس: تأمینکننده حمایت مالی و سیاسی.
- ترکیه: ارائهدهنده پوشش منطقهای، پشتیبانی لجستیکی و نیروی مزدور.
- آمریکا و رژیم صهیونیستی: طراحان برنامهریزی و محاسبات استراتژیک این درگیریها.
به باور کارشناسان، هدف نهایی این ائتلاف تبدیل عراق به کشوری ضعیف و حذف نقش آن بهعنوان بازیگری متحد و قدرتمند در معادلات منطقه است.
زمانبندی حساس؛ عراق در میانه بحرانهای داخلی
این تحرکات در حساسترین مقطع پرونده داخلی عراق رقم میخورد؛ زمانی که بغداد با چالشهای امنیتی در حوزههای اقتصاد، مهار سلاح و مقابله با فساد دستوپنجه نرم میکند و همزمان باید پاسخ مناسبی به تجاوز اخیر عربستان بدهد. نحوه این واکنش، مسیر آینده عراق را برای حل این پروندههای پیچیده تعیین خواهد کرد و از تبدیل شدن این کشور به نقطه ضعفی در برابر فشارهای خارجی جلوگیری میکند.
مانور آمریکا پیش از پایان مأموریت نظامی
از سوی دیگر، واشنگتن پیش از پایان مأموریت نیروهای خود در سپتامبر آینده، در حال بازآرایی استراتژیک است و سامانه پاتریوت را از اربیل خارج میکند. این اقدام نشان میدهد آمریکا ممکن است از هر تهدیدی، چه واقعی و چه اغراقشده، بهعنوان بهانهای برای تداوم حضور در عراق استفاده کند و تهدید ضعیف سوریه میتواند یکی از همین بهانهها باشد.
چرا عربستان و متحدانش به تضعیف عراق چشم دوختهاند؟
تجاوز اخیر عربستان و آمریکا به عراق را نیز میتوان نه یک حادثه گذرا، بلکه بخشی از معادله منطقهای گستردهتری دانست. عراقِ قدرتمند به معنای متحدی قدرتمند برای ایران در منطقه است؛ اما عراقِ ضعیف و دچار شکاف داخلی، به ریاض و کشورهای خلیج فارس اجازه میدهد بدون رقیبی واقعی نقش منطقهای بزرگتری ایفا کنند. از این منظر، حمایت از تحرکات سوریه بخشی از استراتژی جنگ تمامعیار علیه ایران است و عراق بهعنوان یکی از دروازههای امنیتی تهران در کانون این فشارها قرار دارد.
منافع رژیم صهیونیستی در معادله عراق
رژیم صهیونیستی نیز در این مرحله به دنبال تبدیل عراق به کشوری ضعیف و متفرق است که تهدیدی برای امنیت تلآویو محسوب نشود. در چنین شرایطی، عراق همواره به حمایتهای خارجی بهویژه آمریکا نیازمند خواهد بود و امنیت و اقتصاد آن در دست واشنگتن و تلآویو قرار میگیرد؛ وابستگیای که ابزاری برای تحمیل سیاستهای مورد نظر آنها خواهد بود.
راهحل: ساماندهی داخلی، سپر واقعی عراق
تحلیلگران تأکید میکنند که اگر شکافهای داخلی در ابعاد سیاسی و امنیتی به همین شکل باقی بماند، خلئی در کشور ایجاد میشود که قدرتهای خارجی از آن به نفع خود بهرهبرداری خواهند کرد. بنابراین ساماندهی اوضاع داخلی عراق بیش از هر زمان دیگری ضروری است:
- ایجاد ساختار سیاسی که دیدگاه ملی را حول پرونده امنیتی متحد کند.
- بهبود راهکارهای اقتصادی برای احیای بازار رو به موت داخلی.
- تقویت توان دفاعی و ارتقای کارآمدی نیروها و دستگاههای امنیتی.
دولت عراق باید این پیام روشن را به جهانیان مخابره کند که اجازه نخواهد داد این کشور به میدان نبرد قدرتهای خارجی - از جمله سوریه، ترکیه، کشورهای خلیج فارس، آمریکا یا رژیم صهیونیستی - تبدیل شود و عراق متعلق به عراقیها باقی خواهد ماند. اگر عراقیها اتحاد و اهداف یکپارچه خود را حفظ کنند، از توان کافی برای دفاع در برابر هر تهدید خارجی برخوردار خواهند بود.
نقش نخستوزیر عراق در بازی بزرگ
قدرتهایی که به دنبال تضعیف عراق هستند، در محدوده خاصی متوقف نخواهند شد و واکنش گروههای مقاومت به تجاوز عربستان را به دقت رصد میکنند. علی فالح الزیدی بهعنوان نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق باید درک کند که بازی بزرگ منطقهای آغاز شده است و سوریه، ترکیه و برخی کشورهای خلیج فارس تنها ابزارهای این بازیاند. عراق باید نقش خود را با هوشمندی، قدرت و قاطعیت ایفا کند؛ در غیر این صورت، قربانی بازیای خواهد شد که حتی یک مهره در اختیار ندارد.
نظرات (0)