ویژه‌برنامه «دچار» که در دو فصل از شبکه نسیم روی آنتن رفته، تلاش کرده است تصویری تازه از ارادت مردم به امام حسین (ع) در زندگی روزمره ارائه دهد؛ از سوژه‌های مردمی که عشق به اباعبدالله (ع) را در شغل و تخصص خود نشان داده‌اند تا بازخوانی نوحه‌های قدیمی با حال‌وهوایی مدرن.

ابوالقاسم رحمانی، تهیه‌کننده این برنامه، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر درباره شکل‌گیری «دچار» و رویکرد آن در انتخاب سوژه‌ها توضیح داد. به گفته وی، قاب اصلی برنامه بر روایت آدم‌های معمولی استوار بوده تا مخاطب بتواند خود را در این روایت‌ها ببیند و میان خود و سوژه فاصله‌ای احساس نکند.

نام «دچار»؛ حاصل تفأل به دیوان شاعران

رحمانی درباره دلیل انتخاب عنوان برنامه گفت که «دچار» از دل تفأل به اشعار و دیوان‌های متعدد بیرون آمده است؛ نامی که بارها در برابر آن‌ها ظاهر شده، در نهایت برگزیده و از سوی مسئولان تصمیم‌گیرنده تایید شده است. به اعتقاد او، این عنوان با فضای کلی برنامه هم‌خوانی کامل دارد.

وی معنای «دچار» را در هر دو فصل، «ابتلا به حضرت اباعبدالله (ع) در تمام شئون زندگی» توصیف کرد و افزود: سوژه‌ها چه در فصل نخست و چه در فصل دوم، این ابتلا را در حرفه، تخصص و توانمندی خود نشان می‌دادند و در روایت هر یک از آن‌ها نیز این ارادت در وجوه گوناگون زندگی جاری بود.

از مردم عادی تا شخصیت‌های تاریخ ایران

این تهیه‌کننده با اشاره به هدف اصلی برنامه گفت که «دچار» به دنبال روایت‌ها، اتفاقات و محتواهایی بوده که حاصل‌شان ابتلا به حضرت سیدالشهدا (ع) باشد؛ هدفی که در فضاهای فرهنگی، هنری و تاریخی دنبال شده است؛ چه در گزینش شعرها، چه در روایت سوژه‌ها، چه در مرور تاریخ و چه در بازخوانی نوحه‌های قدیمی.

رحمانی تصریح کرد: در بخش تاریخ ایران نیز روایت پادشاهان، تصمیم‌گیران و چهره‌های شاخص تاریخ کشورمان پخش شد که با وجود جایگاه‌های رفیع و موقعیت‌های ویژه اجتماعی و سیاسی، ابتلا به حضرت اباعبدالله (ع) سبب ماندگاری وجوه دیگری از شخصیت آن‌ها شده و بر تصمیم‌گیری‌ها و زندگی‌شان اثر گذاشته بود.

چهره‌های شناخته‌شده در خدمت ترویج کتاب‌خوانی

وی درباره حضور سلبریتی‌ها در «دچار» گفت که دوری کامل از چهره‌های شاخص اتفاق خوبی نیست، زیرا سلبریتی الگوی بخش قابل توجهی از جامعه است و سخن یا تجربه زیسته‌ای که از زبان یک چهره شناخته‌شده روایت می‌شود، طبیعتاً با اعتماد و اقبال بیشتری مواجه می‌شود.

رحمانی افزود: فصل اول برنامه در شش قسمت، شش چهره شاخص و سلبریتی را به خود اختصاص داد؛ اما در فصل دوم، با وجود اینکه برنامه خالی از چهره‌های شناخته‌شده نبود، تلاش شد شکل بهره‌گیری از این ظرفیت تغییر کند.

وی ادامه داد: در بخش کتاب‌خوانی برنامه، چهره‌هایی مانند یاسین حجازی، المیرا شریفی‌مقدم، ایوب آقاخانی، شهرزاد کمال‌زاده، آزیتا ترکاشوند، مهدی ماهانی، زهرا داوودنژاد و ابراهیم امینی حضور داشتند که هر کدام در حوزه فعالیت خود چهره‌های شاخصی هستند؛ اما به جای شنیدن روایت‌های امام‌حسینی آن‌ها، این افراد به سمت موضوع کتاب و کتاب‌خوانی هدایت شدند.

این تهیه‌کننده اضافه کرد: تلاش کردیم به مخاطب بگوییم کتاب بخواند و سراغ رمان‌ها، داستان‌ها و روایت‌های مذهبی برود؛ در عین حال از ظرفیت این چهره‌ها برای دیده‌شدن بیشتر برنامه نیز استفاده کردیم.

چرا روایت مردم عادی بیشتر وایرال شد؟

رحمانی درباره دلیل توجه «دچار» به سوژه‌های عمومی‌تر اظهار کرد: روایت‌های حسینی سلبریتی‌ها تا حد زیادی شنیده شده و مخاطب در جریان آن‌هاست؛ از سوی دیگر، مخاطبان خودشان سلبریتی نیستند و شنیدن تجربه‌های زیسته آدم‌های نزدیک‌تر به خودشان برای آن‌ها باورپذیرتر است.

وی تاکید کرد: نکته مهم‌تر این است که امام حسین (ع) فقط امام چهره‌ها و سلبریتی‌ها نیست و به آدم‌های معمولی نیز تعلق دارد؛ بنابراین مردم عادی هم سهم خودشان را از این روایت‌ها و حضور در برنامه داشتند و این برای ما بسیار ارزشمند بود.

این تهیه‌کننده با اشاره به بازخورد سوژه‌های مردمی گفت: بخش‌هایی از برنامه که بیشتر در فضای مجازی و رسانه‌ها دیده و وایرال شدند، لزوماً بخش حضور چهره‌ها نبود؛ بلکه سوژه‌های مردمی ما بیش از آن‌ها در فضای مجازی و رسانه‌های مختلف دست‌به‌دست شدند.

بازخوانی ۱۶ قطعه قدیمی؛ زنده‌کردن سنت اصیل سوگواری

رحمانی درباره بخش بازخوانی نوحه‌های قدیمی «دچار» گفت: ۱۶ قطعه قدیمی توسط علیرضا پوراستاد، حنیف طاهری و سیدامیر حسینی بازخوانی شد که کار بسیار ارزشمندی بود. پوراستاد برای این پروژه زحمت فراوانی کشید و این کار پژوهش سنگینی داشت.

وی افزود: یک تیم حرفه‌ای از پژوهشگران و صاحب‌نظران حوزه شعر و ادبیات، انتخاب اشعار قدیمی را بر عهده داشتند. انتخاب اشعار بسیار زمان‌بر بود و ملودی‌ها، سازهای مختلف و دیگر جزئیات نیز نیازمند کار و بررسی زیادی بود.

این تهیه‌کننده تاکید کرد: هدف ما این نبود که «دچار» به موزه تبدیل شود؛ از این بازخوانی هدف مشخصی داشتیم و تلاش کردیم آنچه را که سنت، ریشه و اصالت ما در سوگواری حضرت اباعبدالله (ع) است، دوباره به مخاطب عرضه کنیم؛ سنتی که با وجود گذشت سال‌ها همچنان به دل می‌نشیند.

رحمانی ادامه داد: هنوز وقتی صدای حسین فخری، حاج اکبر ناظم و دیگر مداحان قدیمی را می‌شنویم، حال خاصی پیدا می‌کنیم و منقلب می‌شویم. تلاش کردیم این قطعات را با بازخوانی و استفاده از سیستم‌های امروزی‌تر و در حال‌وهوایی مدرن‌تر ارائه کنیم تا نشان دهیم دوره این مدل از نوحه و مداحی تمام نشده و همچنان جذاب و مورد اقبال است.

وی در پایان درباره برنامه‌ای که از شبکه نسیم پخش شد، گفت: هدف دیگرمان ایجاد نوعی تشویق و تسهیل برای بازگشت دوباره به آن سبک و سیاق بود؛ از سوی دیگر می‌خواستیم نسل جدید نیز با این مدل آشنا شود و آن را بشنود، البته با همان ظرافت‌های هنری که در بازخوانی قطعات رعایت شده است.