مذاکرات مرحله دوم آتشبس در نوار غزه به یکی از حساسترین نقاط خود رسیده است؛ جایی که خواستههای تلآویو و طرح پیشنهادی برای آینده این باریکه با یکدیگر در تضاد قرار گرفتهاند. بر اساس طرح مرحله دوم، انتظار میرود رژیم اسرائیل از غزه عقبنشینی کامل انجام دهد، روند بازسازی ویرانیهای ناشی از جنگ آغاز شود، اداره فلسطینی در نوار غزه تقویت گردد و در نهایت مسیر سیاسی برای تشکیل کشور فلسطین هموار شود.
شرط نتانیاهو: خلع سلاح کامل حماس
با وجود این، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم اسرائیل، صراحتاً اعلام کرده است که این رژیم تا زمانی که حماس به طور کامل خلع سلاح نشود، از غزه عقبنشینی نخواهد کرد. این موضع سختگیرانه در حالی مطرح میشود که گروههای مقاومت فلسطین هرگونه خلع سلاح را پیش از پایان اشغالگری و تحقق حقوق ملی فلسطینیان رد میکنند و همین نقطه، مهمترین مانع پیش روی مذاکرات مرحله دوم محسوب میشود.
اختلاف بر سر نقش ترکیه و قطر
جدا از مسئله عقبنشینی و خلع سلاح، تلآویو با نقشآفرینی ترکیه و قطر در سازوکار نظارت بر اجرای توافق آتشبس نیز مخالفت کرده است. این مخالفت در حالی ابراز میشود که قطر طی ماههای گذشته نقش اصلی را در میانجیگری و انتقال کمکها به غزه ایفا کرده و ترکیه نیز از حامیان مهم فلسطینیان در منطقه به شمار میرود. حذف این دو بازیگر از سازوکار نظارتی میتواند عملاً اجرای هرگونه توافق را با بنبست تازهای روبهرو کند.
مرحله نخست؛ وعدههایی که محقق نشد
این وضعیت در حالی رقم میخورد که مرحله نخست آتشبس نیز چندان آرام نبوده است. گزارشها از نقضهای مکرر آتشبس و محدودیتهای گسترده در ورود کمکهای بشردوستانه به نوار غزه حکایت دارند؛ امری که نگرانی نهادهای بینالمللی درباره وضعیت انسانی ساکنان این باریکه را تشدید کرده است. به گفته ناظران، ادامه همین روند در مرحله دوم میتواند هرگونه اعتماد میان طرفها را از بین ببرد.
فشار داخلی و رویارویی احتمالی با ترامپ
نتانیاهو از یک سو زیر فشار احزاب راستگرای ائتلاف دولت خود قرار دارد که هرگونه عقبنشینی یا پذیرش نقشآفرینی بازیگران منطقهای را به منزله عقبنشینی از اهداف جنگ تلقی میکنند؛ فشارهایی که با ملاحظات انتخاباتی او نیز گره خورده است. از سوی دیگر، نخستوزیر اسرائیل باید احتمال رویارویی با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بر سر آینده غزه را نیز در نظر بگیرد. واشنگتن بر خلاف مواضع سختگیرانه تلآویو، بر لزوم پیشبرد مرحله دوم و گشودن مسیر سیاسی برای فلسطینیان تأکید دارد و همین اختلاف، معادلات مذاکراتی را پیچیدهتر کرده است.
کارشناسان معتقدند که در صورت ادامه این بنبست، نه تنها مرحله دوم آتشبس محقق نخواهد شد، بلکه دستاوردهای محدود مرحله نخست نیز در معرض فروپاشی قرار خواهد گرفت. به نظر میرسد آینده توافق غزه اکنون بیش از هر زمان دیگری به خواست دو دولت نتانیاهو و ترامپ وابسته است.
نظرات (0)