اجرای رسمی طرح ملی «پسادکتری فناوری» ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان از امروز آغاز شد؛ طرحی که به فارغ‌التحصیلان دکتری امکان می‌دهد به‌جای صرف حضور در دانشگاه، پروژه‌های فناورانه و صنعتی را در دل شرکت‌های دانش‌بنیان پیش ببرند و در قبال آن حقوقی معادل حداقل ۸۰ درصد استادیار پایه یک دریافت کنند.

دوره پسادکتری چیست؟

محسن شریفی، دبیر کارگروه پسادکتری شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) در نشست خبری امروز که در ساختمان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری برگزار شد، با تشریح ابعاد این برنامه گفت: دوره پسادکتری یک دوره پژوهشی و فناورانه است که پژوهشگر زیر نظر استاد یا میزبان علمی، یک پروژه مسئله‌محور، صنعتی یا فناورانه را در دانشگاه، مؤسسه پژوهشی یا شرکت اجرا می‌کند.

به گفته وی، مدت این دوره یک سال است و امکان تمدید آن نیز وجود دارد. متقاضیان باید دارای مدرک دکتری تخصصی از دانشگاه‌ها و مؤسسات مورد تأیید وزارت علوم یا وزارت بهداشت باشند و بیش از چهار سال از زمان فارغ‌التحصیلی آنان نگذشته باشد. هرچند این دوره به‌عنوان یک مقطع رسمی تحصیلی تعریف نمی‌شود، اما در نظام‌های علمی جهان پژوهشگران پسادکتری از ارکان اصلی نیروی انسانی پژوهش محسوب می‌شوند و کشورها سرمایه‌گذاری گسترده‌ای برای جذب و نگهداشت آن‌ها انجام می‌دهند.

چهار مدل پسادکتری؛ نوآوری تازه در آیین‌نامه

شریفی با اشاره به اینکه پیش از این تنها یک مدل دوره پسادکتری در کشور وجود داشت، گفت: برای نخستین بار چهار نوع دوره پسادکتری تعریف شده است؛

  • پسادکتری تحقیقات بنیادی؛ ویژه دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی
  • پسادکتری تحقیقات کاربردی؛ با شرط اجرای طرح‌های دارای کارفرمای بیرونی
  • پسادکتری فناوری؛ ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان
  • پسادکتری صنعتی؛ برای صنایع دارای واحد تحقیق و توسعه

مراسم امروز، آغاز رسمی اجرای نوع سوم یعنی «پسادکتری فناوری» بود که به‌صورت اختصاصی برای شرکت‌های دانش‌بنیان طراحی شده است.

شرکت‌ها و پژوهشگران چگونه به هم می‌رسند؟

در این مدل، شرکت‌ها می‌توانند نیازها و پروژه‌های فناورانه خود را در سامانه مربوطه ثبت کنند و پژوهشگران نیز امکان ارائه ایده و پروپوزال دارند. در نهایت، محقق پسادکتری زیر نظر میزبان علمی مستقر در شرکت، پروژه فناورانه موردنظر را اجرا خواهد کرد.

حقوق پژوهشگران و امکان دو برابر شدن آن

طبق آیین‌نامه مصوب، حقوق محققان پسادکتری حداقل معادل ۸۰ درصد حقوق استادیار پایه یک در نظر گرفته شده است. تورج امرایی، معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی ریاست جمهوری در این زمینه تأکید کرد: اگر شرکت متقاضی یک طرح تحقیق و توسعه مشمول ماده ۱۱ و ۱۳ اعتبار مالیاتی «قانون جهش تولید دانش‌بنیان» ارائه دهد، حقوق و حق‌الزحمه محقق پسادکتری تا ۲ برابر قابل افزایش است.

به گفته وی، در این مدل شرکت‌های دانش‌بنیان ۵۰ درصد از آن حقوق ۸۰ درصدی استادیار را پرداخت می‌کنند و با استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی، هزینه‌های خود را پوشش داده و پرداختی محقق را تا دو برابر ارتقا می‌دهند.

همکاری سه‌جانبه و سامانه‌های اجرا

اجرای دوره پسادکتری فناوری با همکاری سه نهاد معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، دبیرخانه شورای عالی عتف و صندوق نوآوری و شکوفایی انجام می‌شود. شریفی از تدوین و امضای تفاهم‌نامه سه‌جانبه در شهریور ۱۴۰۴ خبر داد و افزود: ثبت‌نام پژوهشگران و شرکت‌های پذیرنده در سامانه معاونت علمی انجام می‌شود و مراحل حمایت و پایش طرح‌ها از طریق سامانه غزال صندوق نوآوری و شکوفایی پیگیری خواهد شد.

اطلاع‌رسانی این برنامه از سه سامانه انجام می‌شود؛ سامانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری با نشانی postdoc.atf.gov.ir، سامانه ثبت‌نام معاونت توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان با نشانی my.daneshbonyan.ir و سامانه صندوق نوآوری و شکوفایی با نشانی inif.ir. همچنین فراخوان نخستین دوره پسادکتری فناوری (دانش‌بنیان) تدوین شده و از امروز اعلام می‌شود.

اکوسیستم دانش‌بنیان در اعداد

امرایی در این نشست با اشاره به وضعیت اکوسیستم فناوری کشور گفت: در حال حاضر بیش از ۱۱ هزار شرکت دانش‌بنیان فعال داریم و جمعیتی نزدیک به ۵۸۰ تا ۶۰۰ هزار نفر در این مجموعه‌ها اشتغال دارند. از این تعداد حدود ۱۵۰ هزار نفر نیروهای تخصصی، دانشی و کلیدی‌اند که نقش مستقیمی در توسعه محصولات دانش‌بنیان ایفا می‌کنند.

وی هدف این برنامه را پوشش دادن شکاف میان دانش، صنعت و فناوری در بازه یک تا دو ساله دانست و گفت: نیروی انسانی پیش‌شرط اساسی رشد شرکت‌های دانش‌بنیان است و این طرح دانش‌آموختگان دکتری توانمند را در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهد. طرح ملی جذب و به‌کارگیری محققان پسادکتری نخستین بار در مرداد ۱۴۰۱ در بیست‌وهشتمین جلسه شورای عالی عتف تصویب و آیین‌نامه اجرایی آن در اسفند همان سال به تصویب رسید.