صبح روز سه‌شنبه، ساختمان وزارت بهداشت در بلوار ایوانک میزبان نشستی بود که دو نهاد کلیدی درگیر در جنگ را کنار هم نشاند؛ دستگاه دیپلماسی و نظام سلامت. در این نشست که با حضور سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، برگزار شد، تفاهم‌نامه‌ای برای بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده جنگ امضا شد و همزمان آیین گرامیداشت روز خبرنگار نیز برگزار گردید.

عراقچی: پیروزی در میدان نبرد و میدان اخلاق

عراقچی سخنان خود را با ادای احترام به شهدا، به‌ویژه شهدای حوزه سلامت، آغاز کرد و گفت نیروهای مسلح ایران در میدان نبرد توانستند بزرگ‌ترین ارتش ظاهری جهان را به زانو درآورند و جمهوری اسلامی را به‌مثابه قدرتی سرسخت و شکست‌ناپذیر به دنیا معرفی کنند. به گفته او، بارها از زبان مقامات خارجی شنیده که ایرانیان همگان را به حیرت واداشته‌اند؛ دشمنی که روزی توئیت تسلیم بدون قید و شرط را منتشر کرده بود، ناچار شد پای میز مذاکره بنشیند و ایران افزون بر میدان جنگ، میدان اخلاق، شرافت و عزت را نیز از آن خود کرد.

دیپلماسی سلامت؛ مأموریت سخت روزهای جنگ

وزیر امور خارجه تأمین نیازهای درمانی را یکی از دشوارترین مأموریت‌های دستگاه دیپلماسی در روزهای جنگ توصیف کرد و یادآور شد که تأمین دارو و تجهیزات یک سوی ماجراست و انتقال آن‌ها به داخل کشور، سوی دیگر آن. وی عملکرد وزارت بهداشت را در این ایام درخشان خواند و گفت کادر سلامت حتی لحظه‌ای مراکز درمانی را تعطیل نکرد.

عراقچی از هماهنگی کامل نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور با وزارت بهداشت خبر داد و گفت همه این نمایندگی‌ها مأموریت دارند در حوزه دیپلماسی سلامت یاری‌رسان باشند. او به کمک‌های گسترده ایرانیان خارج از کشور، شیعیان و مسلمانان جهان اشاره کرد که میلیون‌ها دلار و در یک نوبت ۲۵ دستگاه آمبولانس را شامل می‌شد و همگی به کشور منتقل شد.

انتخاب بیمارستان امام علی (ع) اندیمشک برای بازسازی نمونه‌وار

عراقچی با اشاره به درخواست خود از وزیر بهداشت برای تعیین یک بیمارستان آسیب‌دیده به‌منظور بازسازی نمونه‌وار، گفت بیمارستان امام علی (ع) اندیمشک که بیش از ۸۰ تا ۸۵ درصد تخریب شده، برای این کار انتخاب شده است. وی اعلام کرد رقم بازسازی این بیمارستان تاکنون تقریباً تأمین شده و کمک‌ها ادامه خواهد یافت؛ حتی بخشی از حقوق کارکنان وزارت امور خارجه نیز به این امر اختصاص یافته است. او از ایرانیان علاقه‌مند دعوت کرد در این کار خیر مشارکت کنند و دستگاه‌های اهدایی یا بخش‌های بازسازی‌شده را به نام خود ثبت نمایند.

ظفرقندی: رشد علمی سلامت بدون دیپلماسی ممکن نیست

محمدرضا ظفرقندی نیز با قدردانی از همراهی دستگاه دیپلماسی، بار سنگین روزهای جنگ را بر دوش وزارت امور خارجه دانست و گفت در تفاهم‌نامه‌ها با طرف‌های متخاصم دستاوردهایی بی‌سابقه به دست آمده است. او تأکید کرد اگر نظام سلامت به دنبال رشد علمی است، ناچار است با دیپلماسی سلامت ارتباطی تنگاتنگ داشته باشد و نمونه‌هایی مانند راه‌اندازی رشته سرطان بانوان و ورود دانش پیوند کبد به کشور را حاصل همین همکاری دانست. به گفته او، رفت‌وآمد علمی، اعزام دانشجو و ارتباط با مجامع بین‌المللی به وزارت امور خارجه وابسته است و حتی در حمل‌ونقل دارو نیز تسهیلاتی فراهم شده است.

مبنای تفاهم‌نامه امضاشده در این نشست، هدایت کمک‌های ایرانیان خارج از کشور به بازسازی بیمارستان‌های آسیب‌دیده، به‌ویژه بیمارستان اندیمشک، است.

خبرنگاران و پرسش‌های بی‌پاسخ از نظام سلامت

بخش دوم نشست به گرامیداشت روز خبرنگار اختصاص یافت و خبرنگاران حاضر، ضمن قدردانی از عملکرد سیستم سلامت و اطلاع‌رسانی شفاف روابط عمومی وزارت بهداشت در ایام بحران، نقدها و پرسش‌های خود را بی‌پروا مطرح کردند. محور اصلی پرسش‌ها سه حوزه بود: کاستی‌های دارویی که در برخی اقلام حیاتی همچنان احساس می‌شود، مشکلات بیمه‌ای که بار مالی درمان را بر دوش بیماران سنگین کرده و فرسودگی بیمارستان‌ها که پیش از جنگ نیز وجود داشت و حالا با آسیب‌های جنگی ابعاد تازه‌تری یافته است.

مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، در این باره گفت بسیاری از مسیرهای هوایی در جنگ بسته شده و پس از آن نیز در برخی کشورها محدودیت‌ها باقی مانده است؛ محموله‌هایی نیز در جبل‌علی و کراچی متوقف شده‌اند که این موانع، روند تأمین را دشوار کرده، هرچند کمبودها نسبت به ماه‌های قبل کاهش یافته است.

ظفرقندی در پاسخ به پرسشی درباره تاب‌آوری نظام سلامت در صورت تداوم جنگ گفت: «ان‌شاءالله جنگی دیگر رخ ندهد؛ جنگ چیز خوبی نیست. به‌عنوان کارشناس حوزه تروما و بحران می‌گویم تاب‌آوری ما خدشه‌پذیر نیست و هر روز بهتر شده‌ایم.» او با اشاره به برگزاری مراسم تشییع باشکوه گفت در مجموع ۳۰ تا ۴۰ میلیون نفر در شهرهای مختلف شرکت کردند، ۱۸ بیمارستان صحرایی برپا شد و در این مراسم حتی یک نفر جان خود را از دست نداد و تنها پنج مورد عملیات احیا انجام شد؛ الگویی که به گفته او می‌تواند به سازمان‌های جهانی ارائه شود.

وزیر بهداشت با اذعان به چالش‌های ساختاری جدی نظام سلامت، گفت «همه مشکلات با یک تفاهم‌نامه حل نمی‌شود»، اما اطمینان داد هماهنگی با وزارت امور خارجه می‌تواند بخشی از گره‌ها را بگشاید. او وعده داد موضوع بیمه‌ها و فرسودگی بیمارستان‌ها در دستور کار جدی وزارتخانه قرار گیرد و از خبرنگاران خواست نقش نظارتی خود را ادامه دهند.

جمع‌بندی

نشست ایوانک در حالی به پایان رسید که تصویر روشنی از وضعیت نظام سلامت ترسیم کرد: سیستمی که در بحران جنگ درخشید و خدمات خود را بی‌وقفه ادامه داد، اما در عین حال با کاستی‌های ساختاری مانند کمبود دارو، فشار هزینه‌های درمان بر مردم و زیرساخت‌های فرسوده دست‌به‌گریبان است. بازسازی بیمارستان اندیمشک با مشارکت ایرانیان خارج از کشور، نخستین گام این مسیر مشترک میان دیپلماسی و درمان است؛ جنگی که به پایان رسیده، اما زخم‌هایش همچنان نیازمند مراقبت است.