ویژهبرنامه «هنر در ساحت عاشورا» پیش از ظهر سهشنبه در تیمچه امینالدوله بازار بزرگ کاشان برگزار شد و در آن حجتالاسلام والمسلمین منصور فرجی، استاد حوزه و دانشگاه، به تبیین پیوند میان هنر، عاشورا و ماندگاری دین پرداخت.
هنر سیدالشهدا(ع)؛ شهادتی برای زنده نگه داشتن دین
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر نقش عزاداریها و نمادهای عاشورایی در انتقال مفاهیم دینی اظهار کرد: این آیینها ابزار مهمی برای تبیین و ماندگاری عاشورا هستند و همین تفهیم دینی میتواند در پایداری دین نقش مستقیم داشته باشد. وی افزود: بهجرئت میتوان گفت سیدالشهدا(ع) هنرمندترین چهره در تاریخ دین ماست؛ چراکه عاشورا و دین را تبیین کرد و چه هنری بالاتر از شهادت در راه خدا و چه چیزی ماندگارتر از دین خداست؟
فرجی با اشاره به ۲۵۰ سال زندگی ائمه اطهار(ع) خاطرنشان کرد: وظیفه همه اهلبیت(ع) اصلاح جامعه و زنده نگه داشتن دین بوده است، اما کسی که این عرصه را به هنر شهادت پیوند زد و ماندگاری دین را تثبیت کرد، سیدالشهدا(ع) بود. به گفته وی، عاشورا صرفاً یک تعلیم دینی یا تصویر تاریخی نیست؛ بلکه هنر امام حسین(ع) این بود که دین را با شهادت خود به زیباترین شکل ممکن زنده نگه دارد تا صدها سال بعد، انسانها بتوانند این هنر را در حفظ و ماندگاری دین بررسی، درک و از آن بهرهبرداری کنند.
پیام عاشورا فراتر از مرزها
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه عاشورا زنده است، زیرا برای همه دنیا تبیین شده است، به حضور میلیونها نفر از اقوام و ادیان مختلف در راهپیمایی اربعین اشاره کرد و گفت: حتی در تهران، ارامنه نیز هیئت عزاداری دارند و چندین شب برای سیدالشهدا(ع) عزاداری میکنند؛ این موضوع نشان میدهد عاشورا توانسته پیام و ارزشهای خود را فراتر از مرزهای دینی و جغرافیایی منتقل کند.
نقش هنرمندان در ماندگاری صحنههای عاشورا
فرجی با اشاره به نقش هنرمندان در ماندگاری صحنههای عاشورا گفت: اشعار، تعزیهها، برنامههای آیینی و دیگر جلوههای هنری که امروز در مسیر عاشورا مشاهده میکنیم، حاصل هنرمندی افرادی است که توانستهاند این صحنهها و مفاهیم را برای نسلهای مختلف ماندگار کنند. وی در ادامه به روایتی از امام صادق(ع) درباره سرودن شعر در سوگ اهلبیت(ع) اشاره کرد و افزود: امام صادق(ع) فرمودند هیچکس بیتی برای ما نمیگوید مگر اینکه روحالقدس او را تأیید و یاری میکند؛ وقتی برای یک بیت شعر چنین جایگاهی بیان شده است، باید دید عزاداری، تعزیه، روضهخوانی، سخنرانی و همه نمادهای عاشورایی تا چه اندازه میتوانند از مدد الهی برخوردار باشند.
وی درباره حضور نوجوانان در برنامههای عاشورایی اظهار کرد: بسیاری از این نوجوانان شاید در ابتدا نتوانند عاشورا را بهصورت دقیق برای دیگران تبیین کنند، اما میدانند عاشورا یک ارزش بزرگ است و برای این ارزش حاضرند وقت بگذارند، برنامهریزی کنند و حتی از خواب و آسایش خود بگذرند تا در زنده نگه داشتن آن نقش داشته باشند.
سه محور وصیتنامه سیدالشهدا(ع)
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره اصلاحگری گفت: انبیا برای اصلاح جامعه آمدهاند و اگر اصلاحگری را از انبیا بگیریم، دیگر نقش نبوتی آنان معنا و کارکرد خود را از دست میدهد؛ بر همین اساس، مسئله اصلاح جامعه یکی از محورهای اساسی قیام سیدالشهدا(ع) است. وی با اشاره به وصیتنامه امام حسین(ع) افزود: در این وصیتنامه سه محور مهم وجود دارد که با نگاه هنری میتوان به آنها توجه کرد؛ یکی هدایت امت، دیگری اصلاح جامعه و سوم امر به معروف و نهی از منکر. حضرت در نگاه خود به هدایت امت، به روش پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) توجه دارد و هدف خود را اصلاح امت جدش بیان میکند.
فرجی تأکید کرد: سیدالشهدا(ع) با قیام خود یک درس تاریخی و ماندگار برای همه زمانها ارائه کرد؛ اینکه انسانی که حسینی میاندیشد، نمیتواند با انسانی که یزیدی میاندیشد، بر سر اصول و ارزشها بیعت کند. وی در جمعبندی سخنان خود گفت: هنر، تفهیم دین و ماندگار کردن دین است و سیدالشهدا(ع) دین را با شهادت خود ماندگار کرد؛ نتیجه این شهادت نیز ماندگاری دین و زنده ماندن پیام عاشورا در طول تاریخ بوده است.
جلوههای هنر دینی در معماری کاشان
این استاد حوزه و دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود به جلوههای هنر دینی در معماری سنتی کاشان اشاره کرد و گفت: حتی در معماری تاریخی این منطقه نیز میتوان نگاه خداگرایانه را مشاهده کرد؛ در تیمچه، ورودیها و سردر بسیاری از مغازهها به شکل محراب طراحی شدهاند و محراب نماد خداگرایی و جهتگیری انسان به سوی خداست. وی افزود: این معماری به انسان یادآوری میکند که حتی در محیط زندگی و خانه نیز باید نشانههایی وجود داشته باشد که انسان را به یاد خدا بیندازد؛ این نگاه در خانههای تاریخی، پنجرهها، اتاقها و بسیاری از عناصر معماری سنتی نیز دیده میشود.
پیرایهزدایی از عاشورا
حجتالاسلام والمسلمین فرجی با تأکید بر ضرورت استفاده از همه ظرفیتهای فرهنگی و هنری برای زنده نگه داشتن عاشورا تصریح کرد: باید از هر ابزاری که میتوانیم برای زنده نگه داشتن عاشورا استفاده کنیم، اما در کنار آن باید به یک موضوع مهم دیگر نیز توجه داشته باشیم و آن، پیراسته کردن و پیرایهزدایی از عاشوراست. وی گفت: در طول تاریخ، به دلایل مختلف، پیرایهها و تحریفهایی به عاشورا افزوده شده است؛ چه در تاریخنگاری عاشورا، چه در نمادسازی و چه در فرهنگسازی. یکی از وظایف ما این است که عاشورا را همانگونه که بوده بشناسیم و همانگونه که هست معرفی کنیم.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تأکید شهید مطهری بر تحریفهای صورتگرفته در واقعه عاشورا خاطرنشان کرد: باید عاشورا را از پیرایهها و تحریفهایی که به آن بسته شده جدا کنیم تا بتوانیم حقیقت و پیام اصیل عاشورا را برای نسل امروز و نسلهای آینده زنده نگه داریم.
نظرات (0)