آمازون، بزرگترین جنگل بارانی جهان، این روزها فقط با تهدید آتشسوزی و جنگلزدایی دستوپنجه نرم نمیکند؛ یک تهدید خاموش نیز سلامت رودخانهها، آبزیان و انسانهایی را که سالهاست کنار این رودها زندگی میکنند، نشانه گرفته است. آلودگی جیوه، مهمان ناخواندهای که بیش از هر چیز ریشه در معدنکاری طلا دارد، بهتدریج زیستبوم این منطقه را مسموم میکند.
جیوه چگونه به آبهای آمازون راه مییابد؟
در بسیاری از معادن طلای منطقه آمازون، بهویژه معادن غیرقانونی و کوچکمقیاس، از جیوه برای جداسازی طلا از سنگ و خاک استفاده میشود. این فلز سنگین پس از مصرف، بهطور مستقیم یا از طریق پسابها وارد رودخانهها و جریانهای آبی میشود و میتواند برای دههها در محیط باقی بماند.
سمی که از آب به سفرههای مردم میرسد
برای جوامع بومی و رودخانهنشین آمازون، رودخانه و ماهی نه یک انتخاب، بلکه بخش جداییناپذیر زندگی و معیشت است. همین وابستگی، آنها را در برابر آلودگی جیوه آسیبپذیر کرده است؛ زیرا این فلز سنگین پس از ورود به آب، در بدن آبزیان تجمع مییابد و از مسیر زنجیره غذایی به بدن انسان منتقل میشود.
خطر اصلی زمانی جدیتر میشود که جیوه در آبهای کفدار و کماکسیژن به «متیلجیوه» تبدیل میشود؛ ترکیبی بسیار سمی که بهراحتی جذب موجودات زنده میشود. قرار گرفتن طولانیمدت در معرض این ماده میتواند به دستگاه عصبی، کلیهها و سلامت عمومی آسیب بزند؛ آسیبپذیرترین گروهها نیز کودکان و زنان باردار هستند.
چالشهای پیش روی منطقه
- گسترش معدنکاری غیرقانونی طلا در چند کشور حوزه آمازون، دامنه آلودگی را فراتر از مرزهای ملی برده است.
- نبود نظارت مؤثر بر مصرف جیوه در معادن کوچک، پایش و مهار آلودگی را دشوار کرده است.
- جوامع بومی بهدلیل وابستگی مستقیم به رودخانه، نخستین قربانیان این بحران پنهان هستند.
کارشناسان هشدار میدهند اگر روند کنونی ادامه یابد، آثار این آلودگی برای دههها در اکوسیستم آمازون باقی خواهد ماند؛ سمّی که بهجای دود و آتش، آرامآرام از دل آب بر سفره ساکنان جنگلهای بارانی مینشیند.
نظرات (0)