استان بوشهر به عنوان یکی از مهمترین قطبهای تولید خرما در کشور شناخته میشود و اقتصاد کشاورزی بخش بزرگی از این استان به نخلستانها و معیشت هزاران خانوار نخلدار وابسته است. با آغاز فصل برداشت، فعالان این حوزه از افزایش تولید و بهبود شرایط بازار نسبت به سال گذشته خبر میدهند.
بوشهر؛ قطب اصلی تولید خرما در کشور
در میان شهرستانهای استان بوشهر، دشتستان با برخورداری از گستره وسیع نخلستانها و بیش از پنج میلیون اصله نخل بارور، جایگاه ویژهای در تولید خرمای استان دارد و بخش عمده محصول بوشهر از این شهرستان تأمین میشود. سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار تن محصول از نخلستانهای استان برداشت شد و امسال انتظار میرود مجموع برداشت خرما، رطب و خارک به حدود ۲۳۰ هزار تن برسد.
تنوع ارقام خرما نیز یکی از مزیتهای مهم استان به شمار میرود؛ بهگونهای که خرمای کبکاب با سهمی بیش از ۷۵ درصد مهمترین رقم تولیدی بوشهر محسوب میشود و پس از آن زاهدی با حدود ۱۵ درصد قرار دارد. سایر ارقام نیز حدود ۱۰ درصد تولید خرمای استان را به خود اختصاص دادهاند. همین سهم بالای کبکاب سبب شده هرگونه تغییر در عرضه، تقاضا و قیمت این رقم، تأثیر مستقیمی بر درآمد نخلداران و اقتصاد خرما در استان داشته باشد.
افزایش ۳۰ هزار تنی تولید در سال جاری
بر اساس برآوردهای انجامشده، نخلستانهای بوشهر در سال جاری ظرفیت تولید حدود ۲۳۰ هزار تن محصول شامل خرما، رطب و خارک را دارند که از این میزان حدود ۵۰ هزار تن را محصولات پیش از رسیدگی کامل یعنی خارک و رطب تشکیل میدهد و بخش عمده باقیمانده به خرمای قابل برداشت اختصاص خواهد یافت.
ابراهیم دانا، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر با اشاره به وضعیت برداشت امسال گفت: در آستانه فصل برداشت قرار داریم و تاکنون حدود پنج هزار تن خارک و هشت هزار تن رطب از نخلستانهای استان برداشت شده است؛ پیشبینی میشود در مجموع حدود ۱۵ هزار تن خارک و ۳۵ هزار تن رطب در سال جاری برداشت شود. به گفته وی، مجموع تولید محصول نخلستانهای استان در سال جاری به حدود ۲۳۰ هزار تن خواهد رسید.
شرایط عمومی محصول امسال نیز مناسب ارزیابی میشود و خسارت عوامل طبیعی در مقایسه با حجم تولید محدود بوده است؛ موضوعی که میتواند زمینه عرضه محصولی با کیفیت مناسب را فراهم کند.
انبارهای خالی؛ امید تازه بازار
در کنار میزان تولید، مسئله اصلی برای نخلداران همواره بازار فروش محصول بوده است. کشاورز ممکن است با تولید بالا مواجه باشد، اما اگر محصول خود را با قیمت مناسب به فروش نرساند، افزایش تولید لزوماً به افزایش درآمد او منجر نمیشود. بررسی شرایط موجود نشان میدهد ذخایر خرمای سال گذشته، بهویژه خرمای کبکاب، در انبارها و سردخانههای استان بسیار محدود است و در بسیاری از مراکز عملاً محصول قابل توجهی از این رقم باقی نمانده است.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر در این باره گفت: سال گذشته شاهد رونق بازار خرما بودیم و در حال حاضر خرمای چندانی در انبارها وجود ندارد و تنها مقداری خرمای زاهدی باقی مانده است؛ این شرایط میتواند نویدبخش بازار بسیار خوبی برای خرمای جدید باشد.
حبیب بنافی، کارشناس حوزه نخل و خرما نیز ضمن تأکید بر کیفیت مناسب محصول امسال اظهار کرد: در حال حاضر خرمای کبکاب چندانی در انبارها و سردخانههای منطقه وجود ندارد و بخش عمده خرمای سال گذشته به فروش رسیده است؛ انتظار میرود خرمای امسال با قیمت مناسبتری به فروش برسد.
مطالبات نخلداران از دولت
در چنین شرایطی، نخلداران انتظار دارند دستگاههای مسئول از فرصت ایجادشده برای تقویت بازار استفاده کنند و اجازه ندهند کاهش ذخایر و افزایش تقاضا صرفاً به سود واسطهها و دلالان تمام شود. برگزاری نمایشگاهها و جشنوارههای تخصصی خرما، معرفی ظرفیتهای تولیدی استان، توسعه بازارهای داخلی، حمایت از صنایع تبدیلی و فرآوری، تقویت واحدهای بستهبندی و ایجاد تسهیلات مناسب برای فعالان این حوزه از جمله اقداماتی است که میتواند ارزش افزوده بیشتری برای محصول ایجاد کرده و سهم کشاورز را از بازار افزایش دهد.
یکی از نخلداران استان بوشهر با اشاره به افزایش هزینههای تولید اظهار کرد: یکی از مهمترین انتظارات کشاورزان این است که دولت حمایت واقعی و عملی از تولیدکنندگان داشته باشد و نهادههایی مانند کود و سم با قیمت مناسب و به میزان مورد نیاز در اختیار کشاورزان قرار گیرد. وی تأمین سوخت ماشینآلات کشاورزی با قیمت مناسب و برنامهریزی جدی برای پایداری منابع آبی نخلستانها را نیز از دیگر مطالبات جدی این بخش دانست.
نخلدار دیگری نیز با اشاره به کیفیت مطلوب خرمای تولیدی استان، بر لزوم تبلیغات گستردهتر برای معرفی ارزش غذایی و خواص خرما و افزایش مصرف آن در بازار داخلی تأکید کرد و گفت: اگر بازار مناسب باشد، کشاورز نیز انگیزه بیشتری برای نگهداری و توسعه نخلستان خواهد داشت.
چشمانداز قیمت و هزینه تولید
بنافی درباره وضعیت قیمتها یادآور شد: سال گذشته خرما با قیمت حدود ۷۰ تا ۸۵ هزار تومان از کشاورزان خریداری شد، اما با توجه به تورم و هزینههای تولید، سود چندانی نصیب باغداران نشد؛ امسال شرایط متفاوت است و هزینههای تولید افزایش قابل توجهی داشته است. بر اساس آنالیز کارشناسان، هزینه تولید هر کیلوگرم خرما در شرایط فعلی حدود ۱۵۰ هزار تومان برآورد میشود.
از سوی دیگر، در شرایطی که قیمت بازار پاسخگوی هزینههای تولید نباشد و احتمال زیان کشاورزان وجود داشته باشد، موضوع خرید تضمینی یا حمایتی دولت باید مورد توجه قرار گیرد. تسهیل صادرات، رفع موانع اداری، جلوگیری از ایجاد محدودیتهای غیرضروری و فراهم کردن مسیر دسترسی خرمای بوشهر به بازارهای بینالمللی نیز از دیگر مطالبات مهمی است که میتواند این محصول را از یک بازار صرفاً داخلی به بازاری پایدار و صادراتمحور تبدیل کند.
در مجموع، کاهش ذخایر خرمای سال گذشته، کیفیت مناسب محصول جدید، پیشبینی افزایش تولید و ظرفیت بالای نخلستانهای استان، چشمانداز مثبتی برای بازار خرمای بوشهر ایجاد کرده است؛ با این حال تحقق این فرصت به عملکرد بازار و سیاستهای حمایتی وابسته است. اگر تولیدکننده بتواند محصول خود را با قیمت منطقی بفروشد و صادرات و صنایع فرآوری توسعه یابد، میتوان امیدوار بود سال جاری به یکی از سالهای مناسب بازار خرما در بوشهر تبدیل شود.
نظرات (0)