آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، در گفت‌وگویی تفصیلی با تابناک به بررسی ابعاد بحران ناترازی برق و گاز در کشور پرداخت و با انتقاد از رویکرد دولت در قبال بخش خصوصی، این رویکرد را یکی از عوامل اصلی تداوم مشکلات حوزه انرژی دانست. وی اعلام کرد صنایع کشور امسال به دلیل قطعی‌های مکرر برق و کمبود گاز، تنها حدود ۲۰۰ تا ۲۲۰ روز قادر به فعالیت خواهند بود؛ در حالی که هزینه‌های خود را برای تمام ۳۶۵ روز سال پرداخت می‌کنند.

انتقاد تند از نگاه دولت به بخش خصوصی

نجفی در بخشی از این گفت‌وگو با صراحت گفت: دولت چندان باور، اعتقاد و تمایلی به مشارکت بخش خصوصی ندارد و اگر قوانینی که تاکنون وضع شده وجود نداشت، همین حداقل تعامل با بخش خصوصی نیز شکل نمی‌گرفت. وی ماهیت دولت را تمامیت‌خواه توصیف کرد و افزود: تصور مدیران دولتی این است که فقط خودشان درست فکر می‌کنند و بهترین تصمیم‌ها را می‌گیرند؛ همین تمامیت‌خواهی و اعتمادبه‌نفس بی‌جا و بی‌جهت باعث شده آسیب ببینیم، همان‌طور که اکنون شاهد آن هستیم.

کاهش کسری برق، تداوم کمبود گاز

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی با ارائه آماری از وضعیت ناترازی انرژی گفت: سال گذشته نزدیک به ۲۰ هزار مگاوات کسری برق و حدود ۲۵۰ تا ۲۶۰ میلیون مترمکعب کمبود گاز داشتیم. امسال به دلیل افزایش تولید برق تجدیدپذیر (حدود ۵ تا ۵۵۰۰ مگاوات) و همچنین تأمین ۱۵ تا ۲۰ هزار مگاوات برق‌آبی از طریق سدها، میزان کسری برق به حدود ۱۲ هزار مگاوات کاهش یافته است.

با این حال، وضعیت گاز متفاوت است؛ به گفته وی، کشور با کمبود حدود ۴۳۰ تا ۴۵۰ میلیون مترمکعب گاز مواجه است و تولید گاز که سال گذشته حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب بود، احتمالاً امسال به حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب خواهد رسید. از این میزان، حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب باید به بخش‌های مسکونی، اداری و تجاری اختصاص یابد و مابقی سهم صنایع و نیروگاه‌هاست.

مازوت‌سوزی گسترده و آسیب به نیروگاه‌ها

یکی از پیامدهای جدی کمبود گاز، مصرف سوخت مایع در نیروگاه‌هاست. نجفی اعلام کرد امسال به علت کمبود گاز، حدود ۵ میلیارد لیتر (معادل پنج میلیون تن) مازوت در نیروگاه‌ها مصرف خواهد شد. به گفته وی، استفاده از مازوت به نیروگاه‌ها آسیب فنی وارد می‌کند و بخشی از نیروگاه‌ها نیز اصلاً قابلیت استفاده از سوخت مایع را ندارند؛ بنابراین برای جلوگیری از کمبود برق، باید گاز به این واحدها نیز تزریق شود.

خسارت سنگین به صنعت و زنجیره تأمین

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی با اشاره به اینکه صنعت سال گذشته به دلیل حملات دشمن و آسیب‌های مختلف تنها حدود ۱۵۴ روز فعالیت داشته است، گفت: امسال امیدواریم میزان فعالیت صنعت به ۲۰۰ تا ۲۲۰ روز برسد، اما در عمل احتمالاً حدود ۲۱۵ روز خواهد بود. نکته مهم این است که صنعت برای تمام ۳۶۵ روز سال هزینه می‌کند، مالیات و حقوق پرداخت می‌کند و سایر هزینه‌های مترتب را متحمل می‌شود.

وی هشدار داد که صنایع تأمین‌کننده مواد اولیه سایر واحدهای تولیدی نیز با اختلال مواجه می‌شوند و این موضوع زنجیره تأمین کل صنعت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. نجفی در عین حال از عملکرد ارکان حوزه برق، گاز و سوخت مایع (بنزین) تا امروز قدردانی کرد و گفت نمی‌توان این عملکرد را نادیده گرفت.

راهکارها: دوران گذار، نگاه کلان و سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی

نجفی برای عبور از بحران، سه محور اصلی را پیشنهاد کرد: نخست، تعریف یک دوران گذار که دولت به‌عنوان متولی برق‌رسانی و گازرسانی، هزینه آن را به‌عنوان ذی‌نفع نهایی بپردازد تا هم بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری ترغیب شود و هم دولت از بحران خارج شود. دوم، پرهیز از نگاه بخشی‌نگر و توجه به نقشه راه کلان اقتصادی؛ به‌گونه‌ای که اگر در حوزه تولید برق یارانه پرداخت شود، مشروط به تولید پایدار و مستمر باشد تا تداوم تولید، افزایش درآمد، توسعه صادرات و اشتغال را به همراه داشته باشد.

وی در نهایت بر سرمایه‌گذاری در کاهش مصرف گاز تأکید کرد و گفت: گاز صرفه‌جویی‌شده می‌تواند به صنایع پتروشیمی اختصاص یابد و چندین برابر ارزش افزوده ایجاد کند که نتیجه آن صادرات، ارزآوری و رونق اقتصادی است. نجفی همچنین هشدار داد مسئولان باید در قبال عملکرد خود به حاکمیت پاسخگو باشند و با ثباتی که در کشور در حال ایجاد است، سال آینده دیگر نمی‌توان ناکارآمدی‌های صنعت را به جنگ و عوامل خارجی نسبت داد.