فضای مجازی در سالهای اخیر به یکی از اصلیترین مراجع دریافت اطلاعات سلامت برای شهروندان تبدیل شده است؛ اما نبود سازوکار روشن برای راستیآزمایی صلاحیت افرادی که در این فضا درباره بیماری و درمان اظهارنظر میکنند، نگرانی جدی مسئولان نظام سلامت را برانگیخته است. حسین عبدلی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با اشاره به این موضوع تأکید کرد که بیمار نباید قربانی تبلیغات سلامتمحور فریبنده و رقابت بر سر بازدید و کامنت شود.
مرز میان اطلاعرسانی و مداخله در درمان
عبدلی با بیان اینکه بسیاری از افراد با عنوان مشاوره، روایت تجربه شخصی یا تولید محتوای آموزشی فعالیت خود را در شبکههای اجتماعی آغاز میکنند، گفت: به محض اینکه همین افراد برای یک بیماری مشخص نسخه بپیچند، دارو یا رژیم درمانی تجویز کنند یا روش مداخلهای پیشنهاد دهند، عملاً وارد قلمرویی شدهاند که باید زیر نظر نظام سلامت اداره شود.
او یکی از خطرناکترین نشانههای فعالیت درمانگران غیرمجاز را استفاده از عبارتهایی مانند «درمان قطعی»، «درمان تضمینی» و «بدون عارضه» دانست و یادآور شد: در پزشکی هیچکس نمیتواند برای همه بیماران یک نتیجه یکسان و قطعی را تضمین کند؛ بنابراین هر کس با وعده بهبودی صددرصدی یا کنار گذاشتن داروهای تجویزی پزشک، بیمار جذب کند، باید درباره صلاحیت و انگیزه او تردید جدی داشت.
دنبالکننده زیاد، نشانه تخصص نیست
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با هشدار درباره سنجش اعتبار افراد بر اساس تعداد دنبالکننده، بازدید و کامنت گفت: این شاخصها هیچکدام معیار تخصص پزشکی نیستند. ممکن است فردی میلیونها دنبالکننده داشته باشد اما هیچ صلاحیت حرفهای برای توصیه درمانی نداشته باشد و در مقابل، یک پزشک متخصص و باتجربه صفحهای با مخاطبان بسیار محدود داشته باشد.
به گفته او، برخی افراد از اضطراب و نگرانی بیماران برای کسب درآمد بهرهبرداری میکنند؛ بهویژه بیمارانی که از هزینههای سنگین درمان، طولانی شدن روند بیماری یا بیاثری درمانهای قبلی خسته شدهاند، بیش از دیگران در معرض تأثیر تبلیغات هیجانی قرار میگیرند.
خطرهای نسخهنویسی اینترنتی
عبدلی درباره تجویز دارو در فضای مجازی نیز هشدار داد: نسخهپیچی بدون دسترسی به شرح حال، سوابق پزشکی، داروهای مصرفی، حساسیتها و بیماریهای زمینهای و در بسیاری از موارد بدون معاینه و بررسی آزمایشها، میتواند پیامدهای جبرانناپذیری داشته باشد. دارویی که برای یک بیمار مفید است ممکن است برای بیمار دیگر به دلیل بیماری زمینهای یا تداخل با سایر داروها خطرناک باشد؛ بنابراین نمیتوان سلامت انسان را با چند پیام متنی و مشاهده چند تصویر مدیریت کرد.
او تأکید کرد که روایت تجربه شخصی یک فرد درباره بیماری و درمان، هرچند برای دیگران جالب یا امیدوارکننده باشد، نمیتواند مبنای تصمیم درمانی قرار گیرد؛ بدن افراد، بیماریهای زمینهای و پاسخ آنها به درمان با یکدیگر متفاوت است.
نظارت چندنهادی و مسئولیت پلتفرمها
این نماینده مجلس برخورد صرفاً پس از وقوع تخلف را کافی ندانست و گفت: وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی، دستگاه قضایی، وزارت ارتباطات و سکوهای انتشار محتوا باید در یک زنجیره مشخص مسئولیتهای خود را ایفا کنند. اگر صفحهای با عنوان پزشکی یا درمانی فعالیت میکند، باید امکان احراز هویت و بررسی صلاحیت صاحب آن وجود داشته باشد تا بخش قابل توجهی از تخلفات پیش از آسیب رساندن به بیمار متوقف شود.
عبدلی افزود: پلتفرمها باید بتوانند میان صفحه شخصی که صرفاً درباره تجربه بیماری خود صحبت میکند و صفحهای که بهصورت تجاری خدمات درمانی ارائه میدهد، تمایز قائل شوند؛ وقتی فردی از فضای مجازی برای جذب بیمار، فروش خدمات درمانی، تبلیغ دارو یا ارائه توصیه پزشکی استفاده میکند، دیگر نمیتوان آن را یک فعالیت شخصی ساده در شبکه اجتماعی تلقی کرد.
فضای مجازی؛ فرصت یا تهدید؟
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در پایان تأکید کرد که هدف از برخورد با پزشکنماها نباید ترساندن مردم از فضای مجازی باشد؛ این فضا ظرفیت بالایی برای آموزش عمومی، پیشگیری و افزایش آگاهی دارد و بسیاری از پزشکان متخصص نیز از همین بستر برای اطلاعرسانی درست استفاده میکنند. مسئله حذف اطلاعات پزشکی نیست، بلکه تفکیک اطلاعات علمی از توصیه شخصی، تبلیغ تجاری و نسخهفروشی است.
او با اشاره به اینکه نظارت بر فعالیتهای درمانی نباید به برخوردهای مقطعی محدود شود، گفت: یک صفحه ممکن است پس از مسدود شدن با نام دیگری فعالیتش را ادامه دهد؛ بنابراین علاوه بر برخورد قانونی باید سازوکارهای شناسایی، احراز هویت و پیشگیری نیز تقویت شود. سلامت مردم موضوعی نیست که بتوان آن را به تعداد بازدید، لایک و تبلیغات سپرد؛ فضای مجازی میتواند ابزار قدرتمندی برای ارتقای سلامت جامعه باشد، اما بدون نظارت مؤثر، به بستری برای سوءاستفاده از نگرانی و نیاز بیماران تبدیل خواهد شد.
نظرات (0)