برای سالها، روستاهای فارس مانند بسیاری از نقاط کشور، جمعیت خود را به امید اشتغال، درآمد بیشتر و دسترسی بهتر به امکانات راهی شهرها میکردند؛ اما اکنون تصویر این جریان در حال تغییر است. در گوشهوکنار این استان، خانوادههایی که سالها در شهرها زندگی کردهاند، بار دیگر به روستاها بازمیگردند و برخی سکونتگاههای روستایی رونق تازهای گرفتهاند.
فارس با بیش از دو هزار و ۳۰۰ روستای بالای ۲۰ خانوار، یکی از پهناورترین عرصههای روستایی کشور به شمار میرود. به گفته مسئولان استانی، این روستاها دیگر تصویر گذشته را ندارند؛ بهسازی معابر، اجرای طرحهای هادی، توسعه زیرساختها و حرکت دهیاریها به سمت مدیریت نوین، چهره بسیاری از این سکونتگاهها را دگرگون کرده است.
کدام شهرستانها میزبان بازگشت جمعیت هستند؟
بر اساس اظهارات مسئولان حوزه روستایی استان، نشانههای مهاجرت معکوس به یک منطقه خاص محدود نشده و در شهرستانهای متعددی دیده میشود. شیراز، سپیدان، نورآباد و کازرون از جمله مناطقی هستند که بازگشت جمعیت در آنها بیش از سایر نقاط مشهود است.
- روستاهای خوشآبوهوا و برخوردار از ظرفیتهای گردشگری، بیشتر از گذشته مورد توجه شهرنشینان قرار گرفتهاند.
- طبیعت بکر و آرامش، مهمترین انگیزه شهروندان برای انتخاب سکونت در این مناطق عنوان شده است.
- راهاندازی واحدهای تولیدی، رونق صنایع دستی، مشاغل خانگی و بهرهگیری از فضای مجازی برای کسب درآمد، روستاها را به محیطهای فعال اقتصادی تبدیل کرده است.
طرح هادی؛ عاملی برای ماندگاری جمعیت
علینقی طبیبلقمانی، مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان فارس، در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به شکلگیری روند مهاجرت معکوس از شهر به روستا گفت: مطالعات و اجرای طرح هادی در روستاها، افزون بر هویتبخشی کالبدی، به ایجاد فضای آرامشبخشتر و افزایش ماندگاری جمعیت کمک میکند. به گفته وی، این طرح با ایجاد نظم کالبدی و بهبود شرایط زندگی، زمینه سکونت مطلوبتر در روستاها را فراهم میآورد.
طبیبلقمانی با بیان اینکه همه روستاهای بالای ۲۰ خانوار استان دارای طرح هادی هستند، خاطرنشان کرد: عملیات اجرایی این طرح در معابر، کوچهها، میادین و ورودی و خروجی روستاها انجام شده و به عنوان نقشه راه توسعه کالبدی سکونتگاههای روستایی، در صدور مجوزهای ساخت، اصلاح معابر، بهبود رفتوآمد، ارتقای بهداشت محیط و مدیریت آبهای سطحی نقش مؤثری دارد.
گرانی مسکن شهری؛ محرک بازگشت به روستا
مدیرکل بنیاد مسکن فارس، گرانی مسکن بهویژه در کلانشهرها را یکی دیگر از عوامل گرایش شهرنشینان به سکونت در روستاها دانست و اظهار کرد: بخشی از جامعه دیگر توان تهیه مسکن متناسب با سلیقه و نیاز خود را در شهرها ندارد، در حالی که همان نوع مسکن را میتواند با هزینه بسیار پایینتر در روستا تأمین کند.
وی افزود: افرادی که به دنبال خانهای با فضای باز، محیط خلوت و آرامش بیشتر هستند، در شهرها باید هزینه قابل توجهی بپردازند، اما این ظرفیت در بسیاری از روستاهای فارس با هزینه کمتری فراهم است. طبیبلقمانی همچنین از رشد جمعیتی فراتر از میانگین طبیعی در بسیاری از روستاهای استان خبر داد و گفت: مناطق خوشآبوهوا و روستاهای دارای ظرفیت گردشگری، بیش از سایر نقاط مهاجرپذیر بودهاند، زیرا بسیاری از مردم برای رهایی از هیاهو و فشار زندگی شهری به این مناطق پناه میبرند.
حضور آخر هفته یا مهاجرت واقعی؟
این مقام مسئول با اشاره به افزایش ناگهانی جمعیت برخی روستاها در روزهای تعطیل توضیح داد: بخشی از این رشد مربوط به روستاییانی است که در شیراز یا شهرهای اطراف شاغلاند و آخر هفته به زادگاه خود بازمیگردند؛ بخشی دیگر نیز شهروندانی هستند که در ایام تعطیل برای تجدید قوا به روستاهای گردشگری میروند. وی تأکید کرد برای شناسایی دقیق میزان مهاجرت معکوس، باید میان این حضورهای موقت و مهاجرت واقعی تفاوت قائل شد و مطالعات میدانی و آماری دقیقتری انجام شود.
دهیاریها و حکمرانی نوین روستایی
حسین آرگیو، سرپرست دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری فارس نیز در این زمینه گفت: ارتقای کیفیت زندگی مردم و توسعه پایدار روستاها دو هدف اصلی استان است و در همین راستا، در تمام روستاهای بالای ۲۰ خانوار شوراهای اسلامی تشکیل شده و دهیاران توانمند مسئولیت اداره امور را بر عهده دارند.
وی با اشاره به ظرفیت علمی دهیاران فارس افزود: بیش از دو هزار و ۲۰۰ دهیاری در استان وجود دارد و برخی از دهیاران دارای مدرک دکترا و تألیفات علمی هستند. آرگیو از حرکت دهیاریها به سمت حکمرانی دیجیتال نیز خبر داد و گفت: اتصال دهیاریها به سامانه اتوماسیون اداری و راهاندازی سامانه ستاد، مدیریت امور روستاها را به سمت فرآیندهای نرمافزاری سوق داده است.
به گفته سرپرست دفتر امور روستایی استانداری فارس، اعتبارات عمرانی و فنی دهیاریها در سال ۱۴۰۵ سه برابر شده و نهضت آسفالت روستاها که از سال گذشته آغاز شده، تاکنون به آسفالت بیش از ۹ میلیون مترمربع از معابر روستایی استان انجامیده است.
زنجیره تولید؛ کلید ماندگاری روستاییان
مدیرکل بنیاد مسکن فارس با تأکید بر ضرورت ایجاد مشاغل پایدار در مناطق روستایی گفت: اگر قرار است مهاجرت معکوس تقویت شود، باید مباحث معیشتی و اشتغال جامعه روستایی نیز همزمان مورد توجه قرار گیرد. وی ادامه داد: ضایعات در روستاها زیاد است و یکی از دلایل آن ناقص بودن زنجیرههای تولید و نبود حلقههایی است که ارزش افزوده ایجاد کند.
به باور مسئولان استانی، تکمیل زنجیرههای تولید و ایجاد ارزش افزوده در روستاها میتواند زمینه اشتغال و درآمد پایدار را فراهم کند و به ماندگاری جمعیت و تقویت جریان مهاجرت معکوس کمک کند. روستاهای فارس اکنون در نقطهای قرار دارند که میتوانند بار دیگر بخشی از جمعیت از دسترفته خود را بازپس بگیرند؛ این بار نه صرفاً با تکیه بر نوستالژی زندگی روستایی، بلکه با ترکیبی از زیرساخت، آرامش، فناوری، گردشگری و اقتصاد محلی.
نظرات (0)