مراسم بزرگداشت سالگرد درگذشت استاد محمود فرشچیان، چهره نامدار نگارگری و مینیاتور ایران، در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد برگزار شد. در این آیین، مقامهای وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و نیز استاندار اصفهان بر جایگاه ماندگار این هنرمند در تاریخ هنر ایران و ضرورت تداوم مکتب او تأکید کردند.
مکتب فرشچیان؛ نقطه عطفی در هنر ایرانی
علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور، در این مراسم با گرامیداشت یاد این هنرمند برجسته گفت: مکتب استاد فرشچیان نقطه عطفی در نگارگری ایران به شمار میرود و میراث فرهنگی کشور معرفی و نکوداشت این مکتب را وظیفه خود میداند.
او با اشاره به پیشینه هنر در ایران افزود: هنر و معماری در طول تاریخ همواره در این سرزمین رخنمایی کرده است؛ از نقشبرجستههای صخرهای و تاجها تا حروف و تزئینات زرین و سیمین، منسوجات ابریشمی، سکهها و دیگر آثار، همگی روایتگر زمانه ایرانیان بودهاند. به گفته دارابی، تداوم هنر، ادبیات، شعر، زبان فارسی، نقاشی، نگارگری و مینیاتور از رموز بقای هویت ایرانی در گذر تاریخ بوده است.
وی تأکید کرد که کتابها، تألیفات، اندرزنامهها و شعر و زبان فارسی در کنار هنرهای تصویری، از مصادیق بارز هنر بزرگ ایرانی و عوامل ماندگاری و پویایی فرهنگ این مرز و بوم به شمار میروند. او همچنین با اشاره به نقش زبان هنر در ارتباطات بینالمللی خاطرنشان کرد: جامعهای که زبان هنر با دنیا نداشته باشد، دچار لکنت زبان است و نمیتواند در دیپلماسی فرهنگی موفق شود.
چهار اصل منظومه فکری استاد
معاون میراثفرهنگی کشور با بیان اینکه استاد محمود فرشچیان هنر نگارگری ایرانی را جهانی کرد، گفت: اگر کمالالملک هنر اروپا را به ایران آورد، این فرشچیان بود که نگارگری، نقاشی، تصویرگری و مینیاتور ایرانی را در عرصه جهانی مطرح کرد. به گفته وی، آثار این هنرمند در ۸۶ نمایشگاه گروهی و ۵۷ نمایشگاه انفرادی در سراسر جهان به نمایش درآمده که گواه جایگاه جهانی اوست.
دارابی منظومه فکری مکتب فرشچیان را بر چهار اصل استوار دانست: پیوند میان شعر، ادبیات، مینیاتور و نگارگری؛ دربرگیری ادیان الهی؛ پایبندی به شکل کلاسیک همراه با بهرهگیری از تکنیکهای جدید؛ و اهتمام به گفتمان و هویت شیعی. او خلق آثاری چون «ضامن آهو» و «عصر عاشورا» را نمونههای برجسته این رویکرد خواند که مکتب فرشچیان را به نقطه عطفی در نگارگری و مینیاتور ایران تبدیل کردهاند.
قائممقام وزیر میراثفرهنگی یادآور شد که استاد فرشچیان در فهرست گنجینه زنده بشری ایران ثبت شده و دانشگاه هنرهای اسلامی ـ ایرانی استاد فرشچیان نیز در این راستا مسئولیت تربیت شاگردان و تداوم این مکتب را بر عهده دارد. او به اقدامات معاونت میراثفرهنگی نیز اشاره کرد و گفت: با ایجاد موزه استاد فرشچیان و نگهداری ۵۹ اثر منحصربهفرد، معرفی، نکوداشت و ترویج مکتب و میراث این استاد در دستور کار قرار گرفته است.
استاندار اصفهان: فرشچیان «معمار حرم خیال» بود
مهدی جمالینژاد، استاندار اصفهان، نیز در این آیین گفت: استاد فرشچیان فراتر از یک هنرمند بود؛ وقتی از او سخن میگوییم، تنها از یک نقاش یا نگارگر صحبت نمیکنیم، بلکه از یک مکتب و نگرش متفاوت سخن میگوییم که هنر، هویت، معنویت و ایرانیت را در کنار یکدیگر قرار داده است.
وی با اشاره به خاستگاه اصفهانی این هنرمند افزود: استاد از اصفهان برخاست، اما هنر، معرفت و انسانیت او از مرزهای اصفهان فراتر رفت، ایران را درنوردید و به زبان جهانی هنر تبدیل شد. جمالینژاد اصفهان را تمدنی زنده و زبانی فرهنگی متفاوت توصیف کرد و فرشچیان را یکی از بزرگترین راویان این تمدن دانست که بخشی از روح کشور و معنویت این مرز و بوم را به جهانیان معرفی کرد.
استاندار اصفهان با بهکار بردن تعبیر «معمار حرم خیال» درباره او گفت: هر تابلوی استاد را میتوان همچون گنبدی دید که هر خشت آن یک نقش و هر نقش، محرابی رو به ملکوت است. آثار او مخاطب را از جهان مادی به افقهای معنوی پیوند میدهند و «عصر عاشورا» نمونهای است که با نبض انسان امروز و نسل جدید ارتباط برقرار میکند.
دیپلماسی فرهنگی و اقتصاد هنر با برند فرشچیان
جمالینژاد با توصیف فرشچیان بهعنوان «ابر سفیر» ایران گفت: او بدون گذرنامه، ایران را به جهان معرفی کرد و تابلوی «یتیمنوازی» که به سازمان ملل اهدا شد، یکی از کاملترین روایتهای هنری ایران درباره عدالت به شمار میرود. وی همچنین پیشنهاد کرد موزه استاد فرشچیان در اصفهان بهعنوان مرکز آرامش و درمان بصری مورد توجه قرار گیرد تا شهروندان بتوانند در فضای آن نفسی تازه کنند و روح خسته خود را با هنر و زیبایی آرامش بخشند.
استاندار اصفهان با تأکید بر ظرفیتهای اقتصادی هنر گفت: اقتصاد هنر با برند فرشچیان میتواند در اصفهان و سراسر کشور بهعنوان معدنی دستنخورده برای گردشگری خلاق فعال شود و آثار او حلقه اتصال میان میراث فرهنگی، هنر و گردشگری باشند.
او همچنین به تواضع علمی استاد اشاره کرد و گفت: فرشچیان در ۹۰ سالگی همچنان شاگردی میکرد و در جلسات با هنرمندان و نسل جوان حاضر میشد؛ او یک «شدنِ بیپایان» بود، نه صرفاً یک برند هنری. جمالینژاد در پایان با بیان اینکه مکتب فرشچیان باید «سکوی پرش» باشد نه «زندان تکرار»، تأکید کرد: میراث فرشچیان تنها مجموعهای از تابلوها نیست؛ او بخشی از هویت، فرهنگ و حافظه تاریخی اصفهان و ایران است و معرفی این میراث به نسلهای آینده، مسئولیتی مشترک برای همه نهادهای فرهنگی و هنری کشور است.
نظرات (0)