رضا رحیم‌پور، رئیس انجمن صنفی خبرنگاران استان زنجان، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با انتقاد از کم‌توجهی به تشکل‌های صنفی حوزه رسانه، بر لزوم به‌رسمیت‌شناسی این تشکل‌ها و استفاده از ظرفیت آن‌ها در ساماندهی امور رسانه‌ای تأکید کرد.

نقش تشکل‌های صنفی در حل مشکلات رسانه

رحیم‌پور با اشاره به اینکه فعالان هر صنف به‌دلیل حضور مستقیم در آن حوزه، مشکلات و نیازهای خود را بهتر از دیگران می‌شناسند، گفت: اگر انجمن‌های صنفی رسانه از حمایت مسئولان برخوردار شوند، می‌توانند در شناسایی مشکلات، ارائه راهکار و کمک به حل مسائل این حوزه نقش مؤثری ایفا کنند.

وی با یادآوری اینکه در بسیاری از اصناف کشور اتحادیه‌ها و تشکل‌های صنفی شکل گرفته و بخشی از امور به خود صنوف واگذار شده است، افزود: در حوزه رسانه نیز می‌توان از ظرفیت تشکل‌های صنفی برای نظارت، نقد و ساماندهی مسائل استفاده کرد.

رئیس انجمن صنفی خبرنگاران زنجان با بیان اینکه نظارت درون‌صنفی به حرفه‌ای‌تر شدن فعالیت رسانه‌ها کمک می‌کند، تصریح کرد: اگر دولت مستقیماً بر اصحاب رسانه نظارت کند، ممکن است این نظارت به‌عنوان محدودیت یا سانسور تلقی شود؛ اما وقتی مسائل حرفه‌ای به‌شکل تخصصی و درون‌صنفی پیگیری شود، هم اثربخشی بیشتری دارد و هم مورد استقبال فعالان رسانه قرار می‌گیرد.

درخواست از متولیان برای به‌رسمیت‌شناسی انجمن‌ها

رحیم‌پور با اشاره به سابقه فعالیت چندساله انجمن صنفی خبرنگاران استان زنجان گفت: این انجمن در آغاز کار به‌صورت خودجوش و با چند محور فعالیت، اقدامات مختلفی را دنبال می‌کرد و در آن مقطع نیز مشکلی برای فعالیت آن وجود نداشت.

وی افزود: با گذشت زمان، نیاز به تعامل بیشتر با متولیان حوزه رسانه، به‌ویژه اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، احساس شد، اما متأسفانه در دوره‌های مختلف مدیریت این اداره‌کل، آن‌گونه که انتظار می‌رفت از ظرفیت انجمن استفاده نشده است.

رئیس انجمن صنفی خبرنگاران استان زنجان با بیان اینکه در گذشته با وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز مکاتبه شده و آمادگی انجمن برای ایفای نقش به‌عنوان بازوی فکری و مشورتی اعلام شده بود، گفت: این پیشنهاد با استقبال وزیر مواجه شد و حتی بر ضرورت همکاری با تشکل‌های صنفی و امکان اختصاص دفتر به انجمن تأکید شده بود، اما این موضوع در استان زنجان به نتیجه نرسید.

وی با اشاره به برخی توجیهات درباره مجوز فعالیت این انجمن اظهار کرد: در برخی جلسات رسمی، حتی شورای اطلاع‌رسانی استان، عنوان شده که انجمن باید از اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز می‌گرفت نه از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ در حالی که محل صدور مجوز یک تشکل صنفی نمی‌تواند دلیلی برای نادیده گرفتن موجودیت و ظرفیت آن باشد.

نگاه مجوزمحور و خطر گسترش «خبرنگارنماها»

رحیم‌پور با انتقاد از نگاه صرفاً مجوزمحور به رسانه گفت: اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی نباید وظیفه خود را صرفاً صدور مجوز بداند؛ صدور مجوز پایان مسئولیت نیست و از همان زمان باید نظارت، آموزش و راهبری نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی با تأکید بر اینکه فعالیت رسانه‌ای امروز یک حرفه تخصصی است و در دانشگاه‌ها نیز به‌صورت تخصصی آموزش داده می‌شود، افزود: باید در فرآیند صدور مجوز رسانه، تخصص و صلاحیت حرفه‌ای متقاضیان نیز مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه نمی‌توان در حرفه‌ای که مستقیماً با افکار عمومی، فرهنگ و مسائل اجتماعی و سیاسی ارتباط دارد، بدون توجه به صلاحیت افراد مجوز صادر کرد.

رئیس انجمن صنفی خبرنگاران زنجان هشدار داد: نتیجه چنین وضعیتی می‌تواند افزایش فعالیت افراد فاقد صلاحیت و گسترش پدیده «خبرنگارنماها» در جامعه باشد که به اعتبار و جایگاه حرفه خبرنگاری آسیب می‌زند.

وی همچنین با طرح این پرسش که اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در طول سال چند بار نشست‌های آموزشی و توجیهی با اصحاب رسانه برگزار می‌کند، گفت: متولیان امر باید در طول سال و حتی به‌شکل فصلی یا مستمر، جلساتی با اصحاب رسانه داشته باشند، مسائل و مشکلات آن‌ها را بشنوند و نسبت به راهنمایی، آموزش و راهبری فعالان این حوزه اقدام کنند؛ برگزاری چنین جلساتی می‌تواند از بروز بسیاری از آسیب‌های رسانه‌ای در آینده جلوگیری کند.

معیشت خبرنگاران؛ زمینه‌ای برای آسیب‌های حرفه‌ای

رحیم‌پور با اشاره به مشکلات معیشتی فعالان رسانه گفت: پایین بودن حقوق و حق‌الزحمه خبرنگاران از جمله مسائلی است که باید مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه وقتی خبرنگار از نظر اقتصادی در شرایط نامناسبی باشد، ممکن است در معرض فشارها یا تطمیع‌های افراد و دستگاه‌ها قرار گیرد و این موضوع به رسالت حرفه‌ای و استقلال خبرنگاری آسیب می‌زند.

انتقاد از تغییر ترکیب شورای اطلاع‌رسانی استان

وی همچنین از تغییر ترکیب شورای اطلاع‌رسانی استان زنجان انتقاد کرد و گفت: در دوره‌های گذشته، انجمن صنفی خبرنگاران و برخی فعالان رسانه‌ای در این شورا حضور داشتند و می‌توانستند دیدگاه‌های جامعه رسانه‌ای را مطرح کنند، اما در رویکرد جدید، انجمن و برخی نمایندگان صنفی از ترکیب اعضا کنار گذاشته شده‌اند.

رحیم‌پور با بیان اینکه تغییر اعضای یک شورای تخصصی بدون اطلاع و گفت‌وگو با تشکل‌های صنفی مرتبط قابل نقد است، افزود: یکدست شدن ترکیب شوراها و حذف تشکل‌های صنفی، عملاً ظرفیت مشورتی آن‌ها را کاهش می‌دهد و انتظار می‌رود در چنین شوراهایی از حضور طیف‌های مختلف و نمایندگان واقعی جامعه رسانه استفاده شود.

وی از استاندار زنجان به‌عنوان رئیس شورای اطلاع‌رسانی استان و اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خواست ظرفیت انجمن‌های صنفی رسانه را جدی بگیرند و از توان فکری و کارشناسی فعالان صنفی در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با رسانه بهره ببرند و تأکید کرد: انجمن‌های صنفی خبرنگاران نه رقیب دستگاه‌های متولی، بلکه بازوی مشورتی و فکری آن‌ها هستند و تعامل سازنده میان دولت و تشکل‌های صنفی به ارتقای کیفیت رسانه، کاهش آسیب‌های حرفه‌ای و تقویت اعتماد عمومی منجر می‌شود.