جنوب کرمان با برخورداری از هفت شهرستان حاصلخیز و سطح زیر کشت ۲۴۰ هزار هکتار، سالانه بخش چشمگیری از نیاز بازار مصرف کشور را تأمین می‌کند. این منطقه در تولید خرما، حنا، پیاز، سیب‌زمینی، خیار سبز و هندوانه رتبه نخست کشور را در اختیار دارد و در زمینه مرکبات نیز از پتانسیل بالایی برخوردار است.

گلخانه‌ها؛ موتور صادرات جنوب کرمان

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های اقتصادی این منطقه، توسعه کشت‌های گلخانه‌ای است. جنوب کرمان با بیش از ۲۷۸۰ هکتار گلخانه و تولید سالانه ۵۰۰ هزار تن انواع محصولات سبزی و صیفی، از نظر سطح زیر کشت در کشور رتبه نخست و از نظر تولید محصولات جالیزی رتبه دوم را دارد. خیار، فلفل، بادمجان، گوجه‌فرنگی و توت‌فرنگی تولیدی این منطقه به روسیه، آذربایجان، ارمنستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می‌شود.

با این حال، توسعه این بخش با چالش‌هایی مانند عدم تخصیص اعتبار کافی و پرداخت نشدن تسهیلات بانکی روبه‌روست که به گفته فعالان این حوزه، ضرورت حمایت جدی از این صنعت راهبردی را دوچندان می‌کند.

خودکفایی در تولید بذر هیبرید

مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی جنوب کرمان سال‌هاست با تکیه بر توان محققان جوان، تولید بذرهای هیبریدی را در دستور کار قرار داده است. تولید بذر هیبرید فلفل گلخانه‌ای از جمله دستاوردهای این مرکز است که می‌تواند وابستگی به واردات را کاهش دهد و صرفه‌جویی ارزی قابل توجهی به همراه آورد. سالانه بیش از یک و دو دهم همت ارز صرف خرید بذر هیبرید از خارج می‌شود که با حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و محققان بومی، می‌توان این نیاز را از طریق تولید داخلی تأمین کرد.

خام‌فروشی؛ چالش بزرگ زنجیره ارزش

با وجود تولید انبوه، یکی از مهم‌ترین مشکلات جنوب کرمان، نبود صنایع تبدیلی و فرآوری کافی است. بخش قابل توجهی از محصولات به‌صورت خام از منطقه خارج می‌شود و ارزش افزوده آن در جای دیگر ایجاد می‌شود. در حال حاضر ۱۴ کارخانه تولید رب گوجه در جنوب استان فعال است، اما برای تکمیل زنجیره ارزش و جلوگیری از خام‌فروشی، توسعه واحدهای فرآوری در حوزه‌های مختلف ضروری به نظر می‌رسد.

استاندار کرمان: اصلاح الگوی کشت باید به نفع کشاورز تمام شود

محمدعلی طالبی، استاندار کرمان، با اشاره به ظرفیت ارتقای درآمد استان از محل تولیدات کشاورزی تا پنج برابر وضعیت فعلی، بر ضرورت اصلاح الگوی کشت، توسعه صنایع تبدیلی و حرکت به سمت کشاورزی دانش‌بنیان تأکید کرده است. وی کم‌آبی را مهم‌ترین چالش پیش روی بخش کشاورزی استان دانسته و گفته است اصلاح الگوی کشت زمانی موفق خواهد بود که به بهبود معیشت و افزایش درآمد کشاورزان منجر شود و هرگونه برنامه‌ریزی باید به‌گونه‌ای باشد که کشاورز احساس کند اجرای این سیاست‌ها منافع بیشتری برای او به همراه دارد.

استاندار کرمان با بیان اینکه این استان رتبه نخست اشتغال در حوزه کشاورزی کشور را دارد، اجرای برنامه‌های تحولی برای تقویت این بخش را ضروری دانست. به گفته وی، کشاورزی استان باید با کنار گذاشتن الگوهای سنتی به سمت روش‌های سازگار با کم‌آبی حرکت کند و ضمن حفظ برندهای پسته و خرما، توسعه صنایع تبدیلی، بسته‌بندی، برندینگ و صادرات به‌عنوان راهبردهای اصلی دنبال شود.

طالبی با انتقاد از خروج محصولات خام کشاورزی استان برای فرآوری در سایر نقاط کشور افزود: بخش قابل توجهی از ارزش افزوده محصولات در استان‌های دیگر ایجاد می‌شود که این روند باید با تکمیل زنجیره ارزش و جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حوزه گلخانه‌ها، کشاورزی دانش‌بنیان و صنایع غذایی تغییر کند. وی با اشاره به ظرفیت‌های مجموعه‌های کشاورزی جیرفت و عنبرآباد و شرکت‌های بزرگ در شهرستان‌های عنبرآباد، قلعه‌گنج و ارزوئیه، از طراحی مدلی برای همکاری و هم‌افزایی میان مجموعه‌های بزرگ اقتصادی خبر داد تا سرمایه‌گذاری‌های جدیدی در بخش کشاورزی جذب شود.

استاندار کرمان با اشاره به محدودیت منابع آبی استان تأکید کرد که امکان افزایش برداشت از منابع آب زیرزمینی وجود ندارد و محدودیت‌های قانونی نیز باید رعایت شود؛ از این رو افزایش بهره‌وری و مدیریت صحیح منابع آب، راهبرد اصلی توسعه کشاورزی استان است.

تحویل ۱۰۹ هزار تن گندم مازاد به شبکه خرید تضمینی

فرود سالاری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان، نیز در گفت‌وگو با خبرنگاران به تشریح آخرین وضعیت تولید محصولات کشاورزی در این منطقه پرداخت و با اشاره به عملکرد مطلوب حوزه گندم اعلام کرد امسال بیش از ۱۰۹ هزار تن گندم مازاد بر نیاز کشاورزان به شبکه خرید تضمینی تحویل شده است.

وی در عین حال نسبت به توسعه بی‌رویه زراعت چوب در منطقه ابراز نگرانی کرد و گفت: هرچند نرخ بازگشت سرمایه در زراعت چوب بالاست و برخی کشاورزان به سمت این کشت رفته‌اند، اما این نوع کشت مصرف آب بالایی دارد و با توجه به محدودیت منابع آبی جنوب کرمان، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و نظارت جدی است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان بر ضرورت کاهش کشت محصولات با نیاز آبی بالا و جایگزینی محصولات با ارزش افزوده بیشتر و مصرف آب کمتر تأکید کرد و گفت این موضوع نیازمند فرهنگ‌سازی، ارائه بسته‌های تشویقی و حمایت از کشاورزان در دوران گذار است. وی همچنین بر توجه ویژه به صنایع تبدیلی و تکمیل زنجیره ارزش محصولات تأکید کرد تا سود حاصل از تولید، نصیب کشاورزان و مردم جنوب کرمان شود.

توسعه مهارت؛ حلقه مفقوده اقتصاد استان

غلامرضا سالاری، معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار کرمان، نیز با اشاره به ظرفیت‌های بالای بخش کشاورزی، بر لزوم بهره‌گیری از دانش روز و فناوری‌های نوین تأکید کرد. وی با انتقاد از سال‌ها خام‌فروشی محصولات کشاورزی در استان، ایجاد ارزش افزوده در خود استان و تکمیل زنجیره تولید را از مهم‌ترین اولویت‌های اقتصادی عنوان کرد.

وی توسعه مهارت‌آموزی و تربیت نیروی انسانی ماهر را حلقه مفقوده اقتصاد استان خواند و گفت در حوزه کشاورزی نیز باید به سمت کشاورزی دانش‌بنیان حرکت کرد و کشاورزان را با روش‌های نوین کشت و مدیریت منابع آشنا ساخت. به گفته وی، مسئولان و ادارات باید پای کار باشند و موانع را برای سرمایه‌گذاران برطرف کنند تا سرمایه‌ها در حوزه‌های گلخانه، صنایع تبدیلی و کشاورزی دانش‌بنیان وارد شود و نظام تأمین مالی مناسبی برای تولیدکنندگان طراحی شود.

معاون اقتصادی استاندار کرمان با اشاره به نقش کشاورزی در اشتغال‌زایی، گفت حمایت از طرح‌های اشتغال‌زا در این حوزه می‌تواند زمینه ماندگاری جمعیت در روستاها و جلوگیری از مهاجرت به شهرها را فراهم کند.