کتاب تازهای با عنوان «غربشناسی در نگاه اندیشمندان جهان عرب» نوشته نعیم شرافت، عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) قزوین، به تازگی توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر و وارد بازار کتاب شده است. این اثر در پی آن است تا نشان دهد اندیشههای عربی معاصر در مواجهه با غرب چگونه شکل گرفته و چه مسیرهایی را طی کرده است.
غربشناسی؛ واکنشی به شرقشناسی
به باور نویسنده، اصطلاح غربشناسی در یک قرن اخیر در کشورهای شرقی و به تبع آن جوامع اسلامی رواج یافته است؛ جریانی که در آن انسان شرقی در پی بازگشت به هویت و گذشته خویش است تا با شناخت ماهیت واقعی غرب، از زیر سلطه و هژمونی فکری و فرهنگی آن رهایی یابد. این رویکرد را میتوان نوعی تقابل فکری با شرقشناسی دانست که سالها از سوی پژوهشگران غربی درباره مشرق زمین ارائه میشد.
در این میان، اندیشمندان عرب برای اشاره به این جریان از اصطلاحات گوناگونی استفاده کردهاند که «استغراب» پرکاربردترین آنهاست. واژههایی مانند التغریب، التغرب و التفرنج نیز در مراتب پایینتر در نوشتههای عربی دیده میشوند که هر یک زوایای متفاوتی از این مواجهه را بازتاب میدهند.
سه ضلع اندیشه عربی معاصر
تحولات سیاسی یک قرن اخیر جهان عرب، جریانهای متعدد و رویکردهای گوناگونی را در برابر غرب پدید آورده است. به گفته نویسنده، سه جریان بنیادگرایی، ملیگرایی و سکولاریسم مثلثی را تشکیل میدهند که میتوان تمام اندیشههای عربی معاصر را در آن جای داد. غربشناسی عربی نیز از همین تکثر و تعدد اندیشههای سیاسی متأثر بوده و در نیم قرن اخیر به شکلهای گوناگونی بالیده است.
کتاب پیش رو تلاش دارد با مرور نظریهها و رویکردهای غربشناسی عربی، که به تعبیری استغراب نامیده میشود، تصویری کامل از این حوزه فکری به مخاطب ارائه کند. این اثر میتواند برای پژوهشگران مطالعات فرهنگی، علوم سیاسی و علاقهمندان به اندیشه معاصر جهان اسلام و عرب منبعی ارزشمند به شمار آید.
نظرات (0)