چهار سال از آغاز بازگشایی تدریجی مرزهای آسیا پس از همه‌گیری کرونا می‌گذرد، اما رونق مورد انتظار صنعت گردشگری این قاره همچنان محقق نشده است. نخستین روز آوریل ۲۰۲۶ مصادف با چهارمین سالگرد بازگشایی مرزهای کشورهای جنوب شرق آسیا بود؛ دوره‌ای که بسیاری آن را نقطه شروع احیای سفرهای منطقه‌ای می‌دانستند، اما تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه و پیامدهای اقتصادی آن، مسیر متفاوتی را رقم زد.

گرانی سوخت؛ ضربه سنگین به هوانوردی آسیا

با آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران و لبنان و پاسخ متقابل ایران، بخشی از زیرساخت‌های حمل‌ونقل هوایی منطقه خلیج فارس با اختلال مواجه شد. بسته شدن مراکز هوایی مهم دبی، ابوظبی و دوحه و همچنین محدود شدن عبور نفت از تنگه هرمز، قیمت سوخت جت را به شدت افزایش داد و شرکت‌های هواپیمایی آسیایی را ناگزیر به کاهش پروازها و گران‌کردن بلیت کرد.

شرکت‌های هواپیمایی کم‌هزینه از جمله ایرآسیا، سبو پاسیفیک و باتیک ایر بخشی از پروازهای خود را کاهش داده‌اند. اثر این بحران در صورت‌های مالی شرکت‌ها نیز نمایان شده است؛ شرکت هواپیمایی کره در نیمه نخست ۲۰۲۶ زیان خالص ۱۴۵.۴ میلیارد وونی ثبت کرد، در حالی که در مدت مشابه سال قبل سودده بود. سه غول هوایی چین یعنی ایر چاینا، چاینا ساترن و چاینا ایسترن نیز از زیان خالص ۸.۳ تا ۹.۹ میلیارد یوانی در نیمه نخست سال خبر داده‌اند. حتی سنگاپور ایرلاینز که درآمدهای بی‌سابقه‌ای داشته، به دلیل رشد نزدیک به ۷۹ درصدی هزینه سوخت، زیان خالص فصلی را تجربه کرده است.

جنوب شرق آسیا؛ از تایلند تا میانمار

تایلند به عنوان یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری آسیا، پیش‌بینی خود از ورود گردشگران خارجی در ۲۰۲۶ را از ۳۶.۷ میلیون نفر به ۳۳ میلیون نفر کاهش داده است؛ رقمی که همچنان حدود ۱۷ درصد کمتر از رکورد ثبت‌شده پیش از کرونا در سال ۲۰۱۹ محسوب می‌شود. اختلافات مرزی تایلند و کامبوج نیز سایه سنگینی بر گردشگری دو کشور انداخته است؛ به گونه‌ای که ورود گردشگران تایلندی به کامبوج در پنج ماه نخست ۲۰۲۶ بیش از ۹۶ درصد کاهش یافته و شمار کل گردشگران خارجی این کشور نیز افت محسوسی را تجربه کرده است.

میانمار نیز همچنان با پیامدهای جنگ داخلی، بحران سیاسی، مشکلات اقتصادی و خسارت‌های ناشی از زلزله سال ۲۰۲۵ دست‌وپنجه نرم می‌کند. بانک جهانی هشدار داده که این کشور برای احیای صنعت گردشگری با چالش‌های گسترده‌ای روبه‌روست و امنیت گردشگران همچنان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها به شمار می‌رود.

شرق آسیا؛ جابه‌جایی جریان گردشگران

در شرق آسیا نیز تنش‌های سیاسی میان چین و ژاپن بر جریان سفرهای دوجانبه اثر گذاشته است. در نیمه نخست ۲۰۲۶ ورود گردشگران خارجی به ژاپن دو درصد کاهش یافت، اما افت ۵۶.۴ درصدی گردشگران چینی تا حدی با افزایش گردشگران کره جنوبی و تایوانی جبران شد. کره جنوبی نیز از تغییر مسیر بخشی از گردشگران چینی بهره برد و در شش ماه نخست سال بیش از ۱۰ میلیون گردشگر خارجی جذب کرد.

چین در قالب برنامه پنج‌ساله جدید گردشگری خود، هدف جذب سالانه ۱۹۰ میلیون گردشگر خارجی تا سال ۲۰۳۰ و رسیدن به ۱۵۰ میلیارد دلار درآمد از محل گردشگری ورودی را تعیین کرده است.

برنامه‌های توسعه‌ای در میان بحران

ویتنام با وجود تداوم رشد صنعت گردشگری، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل را در دستور کار دارد. دولت این کشور با مشارکت ارتش قصد دارد فرودگاه بین‌المللی «لانگ تان» را تا پایان سال ۲۰۲۶ تکمیل کند و مطالعات مربوط به پروژه راه‌آهن سریع‌السیر هانوی-هوشی‌مین نیز ادامه دارد، هرچند زمان‌بندی اجرای آن همچنان مبهم است. شرکت هواپیمایی ویت‌جت نیز برای راه‌اندازی یک شرکت هواپیمایی داخلی در استرالیا درخواست مجوز ارائه کرده است.

چشم‌انداز پیش‌رو

آنچه از این گزارش برمی‌آید این است که گردشگری آسیا در سال ۲۰۲۶ دیگر صرفاً تابع تقاضای سفر نیست؛ تحولات ژئوپلیتیکی، امنیت انرژی، هزینه‌های حمل‌ونقل و روابط سیاسی میان کشورها نقشی پررنگ‌تر از همیشه در آینده این صنعت ایفا می‌کنند. ترکیب این عوامل می‌تواند روند احیای گردشگری قاره پس از همه‌گیری را بیش از پیش پیچیده کند.