خوابیدن روی زمین که در بسیاری از فرهنگ‌های جهان سال‌ها یک عادت رایج بوده، این روزها دوباره به‌عنوان یک راهکار برای بهبود خواب و تسکین کمردرد مطرح شده است. طرفداران این شیوه بر این باورند که سطح سفت‌تر به حفظ وضعیت طبیعی ستون فقرات کمک می‌کند؛ ادعایی که به گفته کارشناسان، برای برخی افراد درست است اما نمی‌توان آن را یک نسخه عمومی برای همه دانست.

چرا خوابیدن روی زمین دوباره مد شده است؟

در حالی که بیشتر مردم همچنان تخت‌های استاندارد را ترجیح می‌دهند، موج تازه‌ای از علاقه به خوابیدن روی زمین شکل گرفته است. این رویکرد فراتر از مسائل اقتصادی، ریشه در فلسفه مینیمالیسم و بازگشت به خاستگاه زیستی انسان دارد. طرفداران این سبک معتقدند انسان‌ها با فاصله گرفتن از سطح زمین، بدن خود را از یک سطح سفت و طبیعی محروم کرده‌اند.

در بسیاری از فرهنگ‌های شرقی و بومی، خوابیدن روی زمین نه یک نیاز، بلکه بخشی از سبک زندگی است. به باور آنان، بدن در طول شب پوزیشن‌های گوناگونی را تجربه می‌کند و مفاصل در یک حالت ثابت و خشک باقی نمی‌مانند. این نگاه می‌گوید تخت‌های مدرن با ساختار فنری خود، بدن را در یک وضعیت خاص قفل می‌کنند و در بلندمدت ممکن است عضلات حمایت‌کننده ستون فقرات را تضعیف کنند.

مهم‌ترین ادعا: تراز شدن ستون فقرات

مرکزی‌ترین استدلال موافقان این روش، بهبود تراز ستون فقرات است. آن‌ها برای حمایت از این نظر دو دلیل اصلی دارند:

  • جلوگیری از اثر گهواره‌ای تشک نرم: تشک‌های بسیار نرم یا فرسوده باعث می‌شوند بخش‌های سنگین‌تر بدن مانند لگن و شانه در آن فرو بروند. این وضعیت، ستون فقرات را در انحنایی غیرطبیعی قرار می‌دهد و فشار مضاعفی به مهره‌ها وارد می‌کند. در مقابل، سطح سفت زمین به ستون فقرات اجازه می‌دهد در حالت خنثی بماند.
  • تنظیم حرارتی طبیعی: گرما همواره به سمت بالا حرکت می‌کند و ارتفاع تخت، فرد را در لایه‌ای از هوای گرم‌تر محبوس می‌کند. خوابیدن روی زمین، بدن را در تماس با لایه‌های خنک‌تر نزدیک کف قرار می‌دهد و برای افرادی که زیاد عرق می‌کنند یا در اقلیم‌های گرم زندگی می‌کنند، تعریق شبانه را کاهش می‌دهد.

چه کسانی نباید روی زمین بخوابند؟

متخصصان خواب تأکید می‌کنند که این سبک را نباید درمان قطعی دردهای مزمن دانست و برای گروه‌هایی از افراد خطرناک است:

  • خطرات تنفسی و آلرژی: کف اتاق، نزدیک‌ترین نقطه به گرد و غبار، مایت‌ها و ذرات معلق در فرش و موکت است. مبتلایان به آسم، حساسیت‌های تنفسی یا اگزما ممکن است با خوابیدن روی زمین وضعیت‌شان به‌شدت بدتر شود.
  • محدودیت‌های حرکتی و سالمندی: نشستن و برخاستن از زمین به قدرت عضلانی کافی در ناحیه لگن و زانو نیاز دارد. برای سالمندان و افرادی که آرتروز، ضعف استخوان یا آسیب مفصلی دارند، این کار خطر زمین خوردن و آسیب‌های ثانویه را افزایش می‌دهد.
  • حساسیت به سرما: کسانی که اختلال گردش خون یا کم‌کاری تیروئید دارند ممکن است روی زمین دچار افت دمای بدن شوند؛ موضوعی که به انقباض عضلات و بیدار شدن‌های مکرر در شب می‌انجامد.

اگر می‌خواهید این روش را امتحان کنید

کارشناسان توصیه می‌کنند انتقال ناگهانی از تخت به زمین انجام نشود، زیرا بدن به پشتیبانی تشک عادت کرده است. برای یک گذار ایمن، این سه گام پیشنهاد می‌شود:

  • حمایت هدفمند بدن با بالش: تکیه صرف به زمین کافی نیست. اگر به پهلو می‌خوابید، یک بالش نرم بین زانوها بگذارید تا لگن در تراز بماند و اگر به پشت می‌خوابید، یک بالش بسیار نازک زیر گودی کمر یا زانوها قرار دهید تا فشار از مهره‌های کمر برداشته شود.
  • نظافت دقیق محیط خواب: خوابیدن روی زمین، استانداردهای نظافت را تغییر می‌دهد؛ جارو کشیدن روزانه محل خواب و شستشوی هفتگی ملافه‌ها برای حذف آلرژن‌ها ضروری است. استفاده از یک تشک بسیار نازک نیز می‌تواند حد واسط مناسبی باشد.
  • تست تدریجی: بدن برای سازگاری با سطح جدید به زمان نیاز دارد. بهتر است ابتدا با چرت‌های کوتاه روزانه شروع کنید و واکنش بدن را بسنجید و در صورت سازگاری، به تدریج آن را به خواب شبانه گسترش دهید.

خوابیدن روی زمین نسخه‌ای عمومی نیست؛ این روش بیش از آنکه یک مد باشد، تمرینی برای خودآگاهی و گوش دادن به واکنش‌های بدن است. اگر پس از چند روز دردها تشدید شد یا کیفیت تنفس افت کرد، بازگشت به تخت استاندارد نه یک شکست، بلکه احترام به نیازهای زیستی بدن است؛ چراکه هدف نهایی، چه روی تشک و چه روی زمین، کیفیت خواب است.