شب هنگام، ناگهان صدای گریه یا ناله کودک از اتاقش بلند میشود؛ او پای خود را گرفته و از درد شدیدی شکایت میکند که مانع خوابش شده است. بسیاری از والدین در چنین شرایطی با این تصور که فرزندشان «درد رشد» دارد، تنها یک مسکن ساده میدهند و به خواب برمیگردند؛ اما اگر این دردها تکرار شوند، باید از خود پرسید که آیا واقعاً پای یک درد ساده در میان است یا نشانهای از یک بیماری جدیتر.
دردهای ناحیه ران، ساق پا و پشت زانو در کودکان بسیار شایع است و اغلب به سن رشد نسبت داده میشود. با این حال، متخصصان تأکید میکنند که برخی از همین دردهای شبانه میتوانند نشانه آرتریت، کمبود ویتامین یا حتی تومورهای استخوانی باشند. شناخت تفاوت میان درد رشد و بیماریهای دیگر، کلید تشخیص بهموقع و جلوگیری از عوارض درازمدت است.
درد رشد چیست؟
دردهای رشد، احساس مبهمی شبیه گرفتگی عضلانی است که معمولاً کودکان ۳ تا ۴ ساله و ۱۱ تا ۱۵ ساله آن را تجربه میکنند. این دردها اغلب در ساعات عصر، پیش از شام یا هنگام خواب بروز میکنند و گاهی آنقدر شدید میشوند که کودک را از خواب بیدار میکنند. نکته مهم این است که همه کودکان درد رشد را تجربه نمیکنند و این دردها معمولاً دورهای هستند و هر بار حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشند.
به گفته جیسون هوم، استادیار اطفال در کلینیک مایو روچستر، از آنجا که بدن کودکان در حال رشد سریع است، ماهیچهها، تاندونها و رباطها ممکن است با سرعت یکسان رشد نکنند و همین ناهماهنگی باعث ایجاد درد در برخی نواحی بدن میشود. این دردها معمولاً هر دو طرف بدن را درگیر میکنند و کودک احساس درد عمیق در ناحیه مفاصل دارد.
راههای تسکین دردهای رشد
خبر خوب این است که دردهای رشد معمولاً با اقدامات ساده خانگی قابل تسکین هستند:
- ماساژ ملایم ناحیه دردناک
- استفاده از پدهای گرمایشی یا کیسه آب گرم
- انجام تمرینات کششی سبک
- حمام گرم قبل از خواب
- در صورت نیاز، مصرف مسکنهای ساده مانند استامینوفن با تجویز پزشک
چه زمانی درد کودک نگرانکننده است؟
دردهای رشد معمولاً تورم یا قرمزی در مفصل ایجاد نمیکنند و کودک را از فعالیتهای روزانه باز نمیدارند؛ اما اگر این علائم را مشاهده کردید، باید موضوع را جدی بگیرید.
برخلاف تصور رایج، آرتریت فقط مخصوص سالمندان نیست. دکتر ریچارد وه، مدیر بخش روماتولوژی کودکان دانشگاه مینهسوتا، میگوید: «اغلب به کودکان گفته میشود که درد پاهایشان صرفاً درد رشد است، در حالی که آنها واقعاً به آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانی مبتلا هستند.» در این بیماری مفاصل متورم میشوند و ممکن است تب و بثورات پوستی نیز همراه باشد. اگر آرتریت نوجوانی درمان نشود، التهاب میتواند رشد استخوان را مختل کرده و مشکلات دائمی ایجاد کند.
همچنین درد شدید استخوان در شب میتواند با تومورهای استخوانی همراه باشد؛ از نوع خوشخیم مانند استئومای استخوان تا تومورهای جدیتر. به همین دلیل، کودکان مبتلا به درد مداوم یا شدید باید حتماً توسط پزشک متخصص معاینه شوند و درد آنها صرفاً به پای سن رشد نوشته نشود.
علائم هشداردهنده
اگر دردهای کودک شما در دوره رشد با هر یک از موارد زیر همراه بود، بدون معطلی به پزشک مراجعه کنید:
- فعالیت کودک مثل همیشه نیست و گوشهگیر و منزوی شده است
- تورم، قرمزی یا گرمی در ناحیه مفصل
- تب یا بثورات پوستی همراه با درد
- دردی که با لنگیدن یا ناتوانی در راه رفتن همراه است
- دردی که صبحها هنگام بیدار شدن تشدید میشود
پزشک چگونه تشخیص میدهد؟
هنگامی که کودک با دردهای مشکوک به پزشک مراجعه میکند، متخصص برای یافتن علت دقیق از روشهای مختلفی استفاده میکند؛ از جمله آزمایش هورمونهای رشد، آزمایش خون، رادیوگرافی و تصویربرداری با اشعه ایکس، سیتیاسکن و در برخی موارد سونوگرافی. بر اساس نتایج این بررسیها، نوع درد مشخص و روند درمان مناسب آغاز میشود.
در نهایت، هرچند دردهای رشد پدیدهای شایع و معمولاً بیخطر هستند، اما والدین باید نسبت به تکرار، شدت و علائم همراه این دردها هوشیار باشند و در صورت هرگونه تردید، تشخیص نهایی را به پزشک متخصص بسپارند.
نظرات (0)