رسانه آمریکایی آکسیوس به نقل از دو منبع منطقهای و یک مقام آمریکایی گزارش داده است که ایالات متحده، ایران و عمان در حال نزدیک شدن به یک توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز هستند. به نوشته این رسانه، مذاکرات بر سر این توافق چند هفته است که ادامه دارد و هدف آن فراهم کردن بستر تازهای برای گفتگوهای آتشبس میان تهران و واشنگتن و همچنین از سرگیری مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران است.
چرا ترامپ کارزار بمباران را متوقف کرد؟
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه تصمیم گرفت به تهدیدهای خود برای آغاز یک کارزار گسترده بمباران علیه ایران عمل نکند تا به دیپلماسی فرصت بیشتری بدهد. با این حال، این گزارش تأکید کرده است که اگر توافقی در آینده نزدیک حاصل نشود، ترامپ ممکن است چراغ سبز حملات بزرگ را صادر کند.
به گفته منابع آگاه، توافقی که در حال شکلگیری است، بخشی از خواستههای ایران برای کنترل بیشتر بر تردد در تنگه هرمز را برآورده میسازد؛ کنترلی که تهران پیش از جنگ از آن برخوردار نبود.
طرح ۶۰ روزه؛ ورود از آبهای ایران، خروج از آبهای عمان
بر اساس جزئیاتی که از این توافق در دست است، یک ترتیب موقت ۶۰ روزه میان عمان و ایران در تنگه هرمز ایجاد میشود که قابلیت تمدید خواهد داشت. در این دوره:
- تمام ترافیک ورودی کشتیها از طریق تنگه به سمت خلیج فارس، از خط شمالی و در آبهای ایران عبور خواهد کرد.
- تمام ترافیک خروجی از تنگه به سمت دریای عرب، از خط جنوبی و در آبهای عمان و با هماهنگی ایران انجام میشود.
- طی این ۶۰ روز هیچ عوارض یا هزینهای از کشتیها دریافت نخواهد شد.
- دو طرف ظرف ۳۰ روز روی پاکسازی مینهای دریایی از خط میانی تنگه کار خواهند کرد.
پس از پاکسازی خط میانی، این مسیر برای تردد ورودی و خروجی تحت شرایط یک ترتیب دائمی که میان عمان و ایران مذاکره خواهد شد، استفاده خواهد شد.
امتیازی بزرگ برای تهران در گزارش رویترز
خبرگزاری رویترز نیز به نقل از منابع آگاه اعلام کرده بود که توافق پیشنهادی تنگه هرمز، کنترل کشتیهای ورودی به خلیج فارس را به تهران میدهد و این یکی از بزرگترین امتیازهایی است که به ایران اعطا شده است.
کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه ایران، پیشتر در گفتوگویی تلویزیونی درباره این مذاکرات گفته بود: «دو پیشنهاد داریم، یک پیشنهاد ما و یک پیشنهاد عمان. به دوستان عمانی گفتیم این مسیر ۶۰ ساله دیگر مورد قبول ایران نیست، چون هر دو ورود و خروج در آبهای سرزمینی عمان است و ما با وضعیت جدیدی در منطقه مواجهیم و باید اشراف بیشتری بر ورود و خروج کشتیها داشته باشیم.»
به گفته وی، عمانیها طرحی ارائه دادند که ۵۰ درصد دست ایران و ۵۰ درصد دست عمان باشد، اما تهران تأکید کرده است که حتی در صورت برقراری یک صلح پایدار نیز کریدور میانی را نمیپذیرد. مقامات ایرانی بارها اعلام کردهاند که مذاکرات با عمان کاملاً دوجانبه است و ربطی به طرفهای دیگر از جمله آمریکا ندارد.
بسته شدن مسیرهای موقت پیشین
غریبآبادی چهارشنبه ۱۴ مرداد در تشریح تازهترین وضعیت مذاکرات گفت که «تقریباً روی تمامی موضوعات مطرح شده، از جمله نقشه مسیرهای ورود و خروج ترافیک دریایی و ابعاد جانبی آن، تفاهمات اصولی انجام شده است». به گفته وی، بخش قابل توجهی از مسیر جدید در آبهای سرزمینی ایران و بخشی نیز در آبهای سرزمینی عمان قرار دارد، به گونهای که در مسیر ورود و بخشهایی از مسیر خروج، کشتیهای تجاری از آبهای سرزمینی ایران عبور خواهند کرد.
معاون وزیر امور خارجه همچنین تأکید کرد که مسیر شمالی نزدیک جزیره لارک و مسیر جنوبی در آبهای داخلی عمان، به عنوان مسیرهای کاملاً موقت، بسته خواهند شد و این توافق یک «مسیر موقت» است که بین دو تا چهار ماه به طول میانجامد. وی با صراحت اعلام کرد که «با اجرای تفاهم جدید با عمان، دیگر مسیرهای موقت موجود در تنگه هرمز بسته خواهد شد» و تصریح کرد که «مفهوم این تفاهم، باز شدن تنگه نیست».
یک منبع مطلع در وزارت امور خارجه ایران نیز به خبرگزاری فارس گفته است که پس از پایان مهلت مشخص، عبور کشتیها از هر دو کریدور شمالی و جنوبی متوقف و کلیه ترددها از کریدور میانی اتفاق خواهد افتاد، با این تفاوت که ورودی کشتیها با مدیریت ایران و خروجی با مدیریت مشترک ایران و عمان خواهد بود.
حاشیه عوارض و تعرفههای کشتیرانی
درباره دریافت عوارض از کشتیها نیز این منبع مطلع خبر اختلاف ایران و عمان بر سر درصد ارزش بار کشتیها را رد کرد و گفت: «دریافتی از کشتیها تابعی از متغیرهای زیاد از جمله میزان خدماتی است که توان تأمین آن را داریم؛ بیمه، سوختگیری، بهای زیستمحیطی و مواردی از این دست جزء خدماتی است که کشتیها باید بهای آن را بپردازند.»
پیش از این رویترز در گزارشی ادعا کرده بود که ایران پیشنهاد تعرفه ۵ تا ۷ درصدی بر اساس ارزش محموله را مطرح کرده، عمان ۳ درصد را پیشنهاد داده و آمریکا صفر درصد را خواستار است. به نوشته این خبرگزاری، ارزش محمولههای عبوری از تنگه هرمز سالانه حدود ۱۷۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
هشدار سخنگوی وزارت خارجه درباره عوامل ناامنی
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز درباره تأثیر این تفاهم بر وضعیت امنیتی تنگه هرمز خاطرنشان کرد: «بسته شدن تنگه هرمز ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و پیامدهای امنیتی آن برای کل منطقه بود و قاعدتاً تفاهم ایران و عمان فینفسه نمیتواند به معنای امن شدن تنگه برای کشتیهای عبوری باشد، چراکه عوامل ناامنکننده تنگه هرمز از سوی آمریکا، بهویژه محاصره دریایی و دیگر اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران و منافع آن همچنان وجود دارد.»
ارزیابی تحلیلگران از روند مذاکرات
در همین حال، ولی نصر، مشاور خاورمیانهای دولت باراک اوباما و استاد دانشگاه جانز هاپکینز، این روند را اینگونه ارزیابی کرده است: یک ماه بمباران شدید و دستاورد بزرگ، توافقی بین ایران و عمان برای شفافسازی و سختگیرانهتر کردن زبان درباره کنترل ایران بر تنگه هرمز است تا آمریکا و ایران بتوانند به تفاهمنامه بازگردند. وی افزوده که بهنظر میرسد فشار نظامی آمریکا در ماه گذشته، شرایط تفاهمنامه را به نفع ایران بهبود بخشیده است.
نظرات (0)