نشریه اقتصادی اکونومیست در گزارشی تازه با عنوان «کشورهای خلیج فارس باید در مورد هرمز با ایران به توافق برسند»، چشم‌انداز تازه‌ای از بحران پنج ماهه تنگه هرمز ترسیم کرده است. به باور این نشریه، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس اکنون در وضعیتی گرفتار شده‌اند که ادامه مسیر کنونی نه تنها هزینه‌های سنگین اقتصادی به همراه دارد، بلکه گزینه‌های جایگزین نیز در کوتاه‌مدت کارساز نیستند.

مخمصه کشورهای عربی میان فشار واشنگتن و واقعیت هرمز

اکونومیست در این گزارش با اشاره به وضعیت بسته ماندن تقریباً کامل تنگه هرمز پس از بیش از پنج ماه درگیری، الگوی تکراری در روابط آمریکا و ایران را یادآور شده است: هر زمان مذاکرات میان تهران و واشنگتن به نتیجه نمی‌رسد، دو طرف به سمت جنگ حرکت می‌کنند و هر زمان بمب‌ها نیز نتوانند بن‌بست را بشکنند، مذاکرات از سر گرفته می‌شود.

به نوشته این نشریه، دونالد ترامپ در روزهای اخیر بار دیگر رفتاری دوگانه را در پیش گرفته است؛ از یک سو از امکان دستیابی به توافق درباره هرمز سخن گفته و از سوی دیگر تهدید کرده که «واقعاً سخت» به ایران ضربه خواهد زد. او یک بار دیگر به تهران «آخرین فرصت» داده تا تنگه را بازگشایی کند؛ اما در همین حال، کشورهای عربی منطقه دیگر انتظاری برای عقب‌نشینی تهران از موضع خود درباره مدیریت و اخذ عوارض از این آبراه راهبردی ندارند.

چرا پروژه‌های جایگزین راهگشا نیستند؟

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که تلاش کشورهای عربی برای ایجاد خطوط لوله جدید و مسیرهای جایگزین به جای تنگه هرمز، دست‌کم در کوتاه‌مدت و میان‌مدت نتیجه چندانی نخواهد داشت. حتی اگر تمامی پروژه‌های جایگزین طبق برنامه زمان‌بندی تا سال ۲۰۳۰ تکمیل شوند، همچنان حدود یک‌سوم از نفت پیشین که پیش از جنگ از تنگه هرمز عبور می‌کرد، ناگزیر باید از همین آبراه ترانزیت شود.

تنگه هرمز و ترانزیت نفتکش‌ها

به همین دلیل، به باور اکونومیست، کشورهای عربی احتمالاً ناچار خواهند شد برای عبور کشتی‌های خود از تنگه هرمز، پرداخت هزینه‌های ترانزیتی به ایران را بپذیرند. این نشریه تأکید کرده است که هرچند چنین پرداختی ممکن است به‌مثابه نوعی «باج» تلقی شود و ایده‌آل نباشد، اما می‌تواند از تشدید بیشتر تنش‌ها جلوگیری کند و فضای منطقه را به سمت ثبات سوق دهد.

شکست هدف اولیه آمریکا و بازگشت به گزینه دیپلماتیک

اکونومیست در بخش پایانی گزارش خود خاطرنشان کرده است که برخلاف هدف اولیه واشنگتن از آغاز جنگ علیه ایران، ابزارهای نظامی آمریکا نتوانسته‌اند تهران را از اهرم تنگه هرمز محروم کنند. همین واقعیت موجب شده است تا کشورهای عربی بیش از آنکه به راه‌حل نظامی آمریکا امید داشته باشند، به توافق با تهران برای مدیریت بحران بیندیشند.

به نوشته این نشریه، در شرایط کنونی توافق با ایران تنها گزینه عملی برای کاهش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی کشورهای حاشیه خلیج فارس به نظر می‌رسد؛ گزینه‌ای که هرچند از نظر سیاسی چندان مطلوب نیست، اما می‌تواند بستری برای خروج از بن‌بست کنونی و جلوگیری از پرداخت هزینه‌های سنگین‌تر فراهم کند.