صنعت اسباب‌بازی ایران این روزها یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های فعالیت خود را پشت سر می‌گذارد؛ چراکه تولیدکنندگان هم با بی‌ثباتی شدید قیمت مواد اولیه دست‌وپنجه نرم می‌کنند و هم از کاهش چشمگیر فروش و رقابت فشرده با کالاهای وارداتی رنج می‌برند. به گفته فعالان این حوزه، تولید در حال حاضر با بخش کوچکی از ظرفیت واقعی خود ادامه می‌یابد.

محمد صبایی، مدیر اسباب‌بازی «پرشین صبا»، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، نوسان شدید قیمت مواد پتروشیمی را مهم‌ترین مانع پیش روی تولیدکنندگان اسباب‌بازی در سال جاری معرفی کرد و تأکید داشت که این بی‌ثباتی، پیش‌بینی هزینه‌ها را برای واحدهای تولیدی تقریباً ناممکن کرده است.

نمونه عینی از نوسان‌های چندبرابری

صبایی با ارائه یک مثال ملموس از بازار مواد اولیه گفت: یک قلم از مواد پتروشیمی مصرفی این صنعت ابتدای سال حدوداً کیلویی ۱۰۰ هزار تومان قیمت داشت؛ این رقم طی یک ماه به حدود کیلویی ۴۰۰ هزار تومان رسید، سپس در بازه‌ای حدوداً دو ماهه به کیلویی ۲۰۰ هزار تومان کاهش یافت و بار دیگر به کیلویی ۲۸۰ هزار تومان صعود کرد.

وی افزود: در چنین شرایطی، تولیدکننده به‌درستی نمی‌داند چه زمانی برای خرید مواد اولیه اقدام کند تا بتواند محصول را با قیمت تمام‌شده مناسب روانه بازار کند. هرچند نوسان قیمت مواد پتروشیمی در سال‌های گذشته نیز وجود داشت، اما آن نوسان‌ها معمولاً در محدوده ۱۰ تا ۱۵ درصد باقی می‌ماند و هرگز به جهش‌های چندبرابری نمی‌رسید.

این تولیدکننده، نظارت مستمر وزارت صنعت بر بازار و عرضه منظم و برنامه‌ریزی‌شده مواد پتروشیمی را راه‌حل اصلی مهار این تلاطم قیمتی دانست.

وابستگی زیاد به مواد پتروشیمی دولتی

تأمین مواد اولیه نیز چالش دیگری است که این صنعت با آن روبه‌روست. صبایی در این باره توضیح داد: حدود ۵۰ درصد از مواد اولیه مورد نیاز صنعت اسباب‌بازی از صنایع پتروشیمی که عمدتاً دولتی هستند تأمین می‌شود. حدود ۳۰ درصد دیگر را از شرکت‌های داخلی تهیه می‌کنیم و مابقی که عمدتاً وارداتی است، از طریق واسطه‌ها و از بازار تهران تأمین می‌شود.

به گفته وی، صنعت اسباب‌بازی در سال گذشته و امسال علاوه بر افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها، از شرایط جنگی نیز آسیب دیده است. کاهش چشمگیر فروش و نبود امکان فروش اعتباری باعث شده بازار این محصولات هم‌اکنون تنها با ظرفیتی در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد فعالیت کند. با این حال، فعالان زنجیره تولید همچنان در تلاش‌اند راه‌حل‌هایی برای برون‌رفت از این وضعیت پیدا کنند.

رقابت سخت با غول کالاهای وارداتی

این فعال صنعتی با اشاره به حضور پررنگ محصولات خارجی در بازار گفت: تولیدکنندگان داخلی به‌ناچار حضور یک غول بزرگ به نام اجناس وارداتی را پذیرفته‌اند و با تمام توان در این شرایط به فعالیت ادامه می‌دهند. تجربه نشان داده هر زمان که واردات اسباب‌بازی بر اساس ضوابط محدودتر شده، تولید و فروش کالای ایرانی در بازار به‌طور چشمگیری رشد کرده است.

صبایی افزود: تولیدکنندگان ایرانی از راه‌های گوناگون با واردات رقابت می‌کنند؛ برخی کالاهای خارجی پرفروش را مهندسی معکوس کرده و نمونه ایرانی آن را با قیمت مناسب‌تر عرضه می‌کنند و برخی دیگر با فروش اعتباری، حاشیه سود کمتر و قیمت‌های رقابتی‌تر سهم خود را در بازار حفظ می‌کنند.

رسانه، کلید شکل‌گیری ذائقه کودکان

وی با اشاره به نقش مهم رسانه در شکل‌گیری ذائقه کودکان گفت: وقتی رفتار مصرف‌کننده نهایی اسباب‌بازی را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم کودکان عمدتاً از طریق تلویزیون و پلتفرم‌های مجازی با کاراکترهای غربی آشنا می‌شوند؛ به همین دلیل هنگام ورود به فروشگاه، ناخودآگاه به سمت همان شخصیت‌های غربی جذب می‌شوند. بنابراین رسانه باید ابتدا ذهن کودکان را برای پذیرش شخصیت‌های ایرانی آماده کند.

صبایی به تجربه موفق پخش انیمیشن «شکرستان» اشاره کرد که در آن دوره، عروسک‌ها و کاراکترهای این مجموعه فروش بالایی در فروشگاه‌ها داشتند. وی در ادامه، تبلیغات را عامل مؤثر دوم دانست و خواستار حمایت رسانه ملی از تولیدکنندگان برای معرفی محصولات ایرانی شد.

نیازمند حمایت دولت و نظام بانکی

این تولیدکننده در پایان با تأکید بر لزوم حمایت دولتی گفت: صنعت اسباب‌بازی به دلیل کوچک‌بودن و نوپا بودن، کمتر از حمایت‌های بانکی برخوردار شده است. همچنین لازم است زمینه حضور تولیدکنندگان ایرانی در نمایشگاه‌های خارجی فراهم شود تا توانمندی‌های این صنعت در بازارهای بین‌المللی به نمایش گذاشته شود.