موفقیتهای پیدرپی ورزشکاران زن ایرانی در میادین بینالمللی، تنها کارنامه ورزشی آنان را غنی نکرده، بلکه شیوه نگاه رسانهها به ورزش بانوان را نیز دگرگون کرده است. بررسی روند چند سال اخیر نشان میدهد که زبان و قالب روایتهای رسانهای درباره زنان ورزشکار بهتدریج از چارچوب «مشکلمحور» به فضای «توانمندساز» منتقل شده است؛ تغییری که همزمان با رشد بسترهای رسانهای و افزایش چشمگیر افتخارآفرینیهای بینالمللی رخ داده است.
گذشتهای که در حاشیه میگذشت
تا همین چند سال پیش، جایگاه ورزش بانوان در صفحات ورزشی رسانهها بسیار کمرنگ بود. ورزشکار زن در بخش قابل توجهی از گزارشها، ناخواسته در قالب چهرهای نیازمند حمایت و ترحم تصویر میشد و ادبیات رایج، بیش از آنکه اقتدار و شایستگی فنی او را برجسته کند، بر دشواریهای مسیر، کمبود امکانات و موانع ساختاری متمرکز بود.
این رویکرد هرچند بازتاب بخشی از واقعیتهای تلخ موجود بود، اما پیامد ناخواستهای نیز داشت: تواناییهای حرفهای و دستاوردهای ورزشکاران زن در سایه این روایتها کمتر دیده میشد و تصویر آنان در قابی محدود و کلیشهای شکل میگرفت. در چنین فضایی، ورزش بانوان اغلب نه بهمثابه بخشی از جریان اصلی ورزش کشور، بلکه بهعنوان موضوعی حاشیهای و گاه استثنایی بازنمایی میشد.
دوران جدید؛ زبان قهرمانانه در صدر اخبار
اما سالهای اخیر، فصل تازهای را رقم زده است. با درخشش بانوان ورزشکار ایرانی در رویدادهای آسیایی و جهانی، رسانهها نیز رویکرد خود را بازتعریف کردهاند. امروز موفقیتهای زنان ورزشکار بیش از گذشته در صدر اخبار قرار میگیرد و واژگانی چون «افتخارآفرینی»، «حماسهسازی» و «تاریخسازی» بهتدریج جایگزین ادبیات گذشته شدهاند.
در این روایت نوین، ورزشکار زن نه موجودی نیازمند حمایت، بلکه الگویی از پشتکار، اراده و سربلندی ملی معرفی میشود. این تغییر زبانی، نقش مهمی در دیدهشدن زنان ورزشکار در فضای عمومی ایفا کرده و به شکلگیری تصویری قدرتمند از آنان در افکار عمومی کمک شایانی کرده است.
عدالت رسانهای؛ گام بعدی
با وجود این تحول مثبت، مسیر تا تحقق عدالت رسانهای همچنان ناتمام است. فاصله معنادار میان حجم پوشش اخبار ورزش بانوان و آقایان، یکی از چالشهای پابرجاست. ورزش بانوان نباید تنها در روزهای مدالآوری و افتخارآفرینی در کانون توجه قرار گیرد؛ بلکه لازم است بهعنوان بخشی جداییناپذیر از جریان روزمره اخبار ورزشی کشور پوشش داده شود.
کارشناسان بر چند الزام کلیدی برای ارتقای کیفیت پوشش رسانهای ورزش بانوان تأکید دارند:
- تنوعبخشی به روایتها و عبور از نگاه تکبعدی به ورزشکاران زن
- پرداختن به ابعاد حرفهای، فنی، مدیریتی و توسعهای ورزش بانوان، نه صرفاً نتایج مسابقات
- آموزش خبرنگاران برای پرهیز از کلیشههای جنسیتی در گزارشها و تحلیلها
- توجه مستمر به ورزش بانوان در رسانهها حتی در فاصلههای میان رقابتهای بزرگ
رسانه بهمثابه متن اصلی ورزش کشور
رسانهها زمانی میتوانند نقش واقعی خود را در توسعه ورزش ایفا کنند که ورزش بانوان را نه موضوعی حاشیهای، بلکه بخشی از متن اصلی ورزش کشور بازنمایی کنند. چنین رویکردی افزون بر تقویت سرمایه اجتماعی ورزش، زمینه دیدهشدن استعدادهای تازه و ایجاد فرصتهای برابر را فراهم میآورد و در نهایت، هم ورزش و هم جامعه از آن بهرهمند میشوند.
نظرات (0)