در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها از ایده نقشآفرینی نظامی سوریه در برابر حزبالله لبنان سخن گفته، رهبر حزبالله روز سهشنبه برای نخستین بار بهطور علنی از آمادگی برای گفتوگو با دمشق خبر داد. این تحولات پرسش تازهای را در محافل سیاسی و امنیتی منطقه برانگیخته است: آیا دولت احمد الشرع واقعاً وارد درگیری با حزبالله میشود و چنین درگیری چه بهایی برای ثبات سوریه و لبنان خواهد داشت؟
پیشنهاد گفتوگو از سوی نعیم قاسم
شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، در سخنرانی تلویزیونی خود اعلام کرد هیچ مانعی برای برگزاری دیدار عمومی میان این جنبش و رهبری سوریه وجود ندارد و دو طرف هر زمان که مناسب بدانند میتوانند چنین نشستی را برگزار کنند. این اظهارات در حالی مطرح شد که ترامپ در دیدار ماه گذشته با جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، در کاخ سفید تأکید کرده بود سوریه میتواند در خلع سلاح حزبالله نقش مؤثری ایفا کند.
ترامپ در آن دیدار گفته بود: «رئیسجمهور سوریه دوست دارد وارد عمل شود؛ آنها مدتهاست با حزبالله درگیری دارند و فکر میکنم این اقدام بسیار مؤثر باشد؛ بنابراین چیزی است که به آن فکر میکنم.» این اظهارات، تازهترین حلقه از زنجیره سخنانی است که از سوی مقامات آمریکایی درباره مداخله احتمالی سوریه در لبنان مطرح میشود.
ریشههای طرح واشنگتن
ایده درگیری نظامی سوریه با حزبالله نخستین بار در آبانماه گذشته از سوی تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس مطرح شد. او پس از نخستین سفر الشرع به واشنگتن نوشته بود که دمشق در نابودی بقایای داعش، سپاه پاسداران، حماس و حزبالله همکاری خواهد کرد. هرچند باراک بهطور مشخص نحوه این همکاری را توضیح نداد، اما گزارشهای خبری حاکی از آن بود که واشنگتن از دمشق خواسته عملیات نظامی علیه حزبالله در خاک لبنان انجام دهد؛ درخواستی که فرستاده آمریکایی آن را تکذیب کرد.
موضع الشرع؛ رد جنگ و تشدید عملیات ضدتسلیحاتی
احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، بارها هرگونه قصد جنگ با حزبالله را رد کرده و در عین حال عملیات علیه محمولههای تسلیحاتی که به گفته دمشق برای این گروه ارسال میشود را تشدید کرده است. او در گفتوگو با شبکه الجزیره تصریح کرد سوریه به مداخله نظامی فکر نمیکند، اما کارتهای متعددی در اختیار دارد که میتواند در اختیار دولت لبنان بگذارد. الشرع همزمان از انحصار دولت لبنان بر تسلیحات حمایت کرده است.
با وجود این، برخی تحلیلگران احتمال میدهند دمشق بدون اقدام نظامی آشکار، از طریق ایجاد یک «پایگاه سنی» با حمایت سوریه در لبنان به دنبال تضعیف حزبالله باشد. سفر اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، به طرابلس در ژوئیه گذشته، این گمانهزنی را تقویت کرد که دمشق در پی گسترش نفوذ سنی در شمال لبنان است.
خطر داعش؛ روایتی که به سود تروریستهاست
مهمترین نگرانی کارشناسان از بروز درگیری میان دمشق و حزبالله، تقویت روایت «سنی در برابر شیعه» است؛ همان روایتی که گروههای تروریستی از جمله داعش از آن تغذیه میکنند. به باور تحلیلگران، چنین فضایی میتواند به داعش امکان دهد همانگونه که در سوریه و عراق پایگاه ایجاد کرد، در لبنان نیز جایی برای خود باز کند و از آنجا دستور کار گستردهتری از جمله سرنگونی دولت سوریه را دنبال کند.
نگرانیها درباره فعالیت داعش در لبنان تازه نیست؛ مقامات لبنانی ماه گذشته از دستگیری یک مقام ارشد امنیتی داعش خبر دادند که متهم به هدایت عملیاتها در جنوب و مرکز سوریه بود و چند روز بعد نیز بازداشت فردی متهم به تأمین مالی این گروه اعلام شد. لبنان در ماههای اخیر به شریکی مهم برای سوریه در مقابله با داعش تبدیل شده و تبادل اطلاعات میان دو طرف، به کشف و خنثیسازی سلولی متهم به طراحی بمبگذاری در دمشق در جریان سفر امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، کمک کرده است.
مخالفت لبنانیها با مداخله خارجی
مقامات ارشد لبنانی احتمال مداخله نظامی سوریه علیه حزبالله را رد کردهاند. جوزف عون خلع سلاح را موضوعی کاملاً داخلی خوانده و حتی چهرههای سیاسی سرسخت مخالف حزبالله مانند سمیر جعجع، رهبر حزب نیروهای لبنانی، طرح مداخله سوریه را «غیرعملی» توصیف کردهاند. نقش پررنگ دمشق در لبنان پس از دوران تسلط سوریه در عصر خاندان اسد، در افکار عمومی این کشور عمیقاً نامحبوب است و هرگونه مداخله نظامی میتواند روابط دوجانبه و همکاریهای امنیتی ضد داعش را تضعیف کند.
حزبالله یا داعش؛ تهدید واقعی برای الشرع کدام است؟
کارشناسان یادآور میشوند که اگرچه سابقه تلخی میان حزبالله و دولت جدید سوریه وجود دارد، اما داعش تنها به اعلام جنگ لفظی اکتفا نکرده و حملات مرگباری را به قلب دمشق انجام داده است. از همین رو، داعش برای الشرع که به دنبال بازسازی کشورش است، تهدیدی حیاتیتر از حزبالله به شمار میرود.
همچنین ورود سوریه به جنگی تحمیلی و انتخابشده علیه حزبالله پس از ترغیب علنی ترامپ، این خطر را دارد که الشرع بهعنوان «ابزار دست آمریکا» شناخته شود، تنشها با عناصر رادیکال سوری را افزایش دهد و به روایت ضدالشرعی داعش اعتبار ببخشد. در چنین شرایطی، سخنان آشتیجویانه نعیم قاسم میتواند برای رئیسجمهور سوریه فرصتی باشد تا با احتیاط بیشتری گام بردارد و جنگ ضروری خود علیه داعش را فدای جنگی پرهزینه و بیفرجام نکند.
نظرات (0)