دژ الموت، یکی از نمادین‌ترین بناهای تاریخی ایران، پس از ربع قرن انتظار سرانجام به فهرست میراث جهانی یونسکو راه یافت. این قلعه که در دل کوه‌های البرز مرکزی و در منطقه الموت استان قزوین جای گرفته، در میان ایرانیان به «آشیانه عقاب» شناخته می‌شود و حالا نام آن در کنار بزرگ‌ترین آثار تاریخی جهان ثبت شده است.

ثبت جهانی پس از ۲۵ سال پیگیری

پرونده ثبت جهانی مجموعه دژهای الموت سال‌ها در فهرست انتظار یونسکو باقی مانده بود و سرانجام پس از ۲۵ سال پیگیری کارشناسان و مسئولان میراث فرهنگی، این اثر ارزشمند موفق به کسب عنوان جهانی شد. این رویداد نه‌تنها برای قزوین، بلکه برای صنعت گردشگری کشور نقطه عطفی به شمار می‌رود؛ چراکه ثبت جهانی معمولاً با رشد چشمگیر شمار گردشگران داخلی و خارجی همراه است.

آشیانه عقاب؛ دژی بر فراز صخره‌ها

قلعه الموت بر فراز صخره‌ای مرتفع و در ارتفاعی حدود دو هزار متری از سطح دریا بنا شده و دسترسی دشوار آن، در طول تاریخ به یک استحکامات طبیعی کم‌نظیر بدلش کرده بود. موقعیت استراتژیک این دژ و اشراف آن بر راه‌های ارتباطی منطقه، از مهم‌ترین دلایل انتخاب این نقطه به عنوان پایگاه اصلی اسماعیلیان بوده است.

روایت خبرنگار مهر از سفری یک روزه

خبرنگار مهر به مناسبت ثبت جهانی این اثر، سفری یک روزه به منطقه الموت داشته و در جریان این سفر، افزون بر دژ اصلی، روستاهای پلکانی و دره‌های سرسبز اطراف آن را نیز از نظر گذرانده است. در این روایت تصویری، مسیر پرشیب صعود به قلعه، معماری خشتی و آجری دژ و چشم‌انداز بی‌نظیر آن به نمایش درآمده و مخاطبان می‌توانند شکوه این بنای تاریخی را از نمای نزدیک ببینند.

از حسن صباح تا هجوم مغول

این دژ در سده سوم هجری بنا شد و در سال ۴۸۳ هجری به دست حسن صباح، رهبر اسماعیلیان، افتاد و نزدیک به دو سده مرکز فرمانروایی این جریان مذهبی و سیاسی بود. الموت سرانجام در میانه سده هفتم هجری و با حمله هلاکوخان مغول سقوط کرد و از آن پس به‌تدریج به ویرانه‌ای تاریخی بدل شد که امروز پس از مرمت‌های گسترده، پذیرای گردشگران ایرانی و خارجی است.

اهمیت ثبت جهانی برای آینده الموت

کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند ثبت جهانی الموت افزون بر جنبه نمادین، اعتبار بین‌المللی برای حفاظت از این مجموعه فراهم می‌کند و زمینه‌ساز جذب کمک‌های فنی و اعتباری یونسکو خواهد بود. همچنین این رویداد می‌تواند به رونق اقتصاد محلی، ایجاد اشتغال و توسعه زیرساخت‌های گردشگری در منطقه الموت کمک کند و نام این دیار تاریخی را در نقشه گردشگری جهان ماندگار سازد.