فیبروز کیستیک یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ژنتیکی است که به واسطه اختلال در عملکرد غدد تولیدکننده مخاط، دستگاه‌های تنفسی و گوارشی را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. تشخیص زودهنگام این بیماری نقشی حیاتی در افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد، اما روش استاندارد کنونی تنها در مراکز تخصصی بیمارستان‌های کودکان قابل انجام است.

برچسب‌هایی که آزمایش عرق را متحول می‌کنند

گروهی از پژوهشگران دانشگاه نورث‌وسترن آمریکا، با همکاری بیمارستان کودکان لوری شیکاگو، فناوری نوینی را معرفی کرده‌اند که شامل یک جفت برچسب پوشیدنی کوچک و انعطاف‌پذیر است. این برچسب‌ها که برای پوست حساس نوزادان طراحی شده‌اند، امکان اندازه‌گیری میزان کلرید عرق را که شاخص اصلی تشخیص فیبروز کیستیک به شمار می‌رود، بدون نیاز به تجهیزات آزمایشگاهی فراهم می‌کنند. نتایج این پژوهش در نشریه علمی «npj Digital Medicine» منتشر شده است.

به گفته پژوهشگران، این روش در مقایسه با آزمایش استاندارد عرق از دقت و قابلیت اطمینان بالایی برخوردار است؛ در عین حال هزینه کمتری دارد، استفاده از آن ساده‌تر است و به مهارت فنی تخصصی یا تجهیزات ویژه آزمایشگاهی نیاز ندارد.

امید تازه برای مناطق محروم

آزمایش استاندارد عرق در حال حاضر فقط در مراکز تخصصی تشخیص فیبروز کیستیک در بیمارستان‌های کودکان انجام می‌شود؛ موضوعی که دسترسی خانواده‌های ساکن مناطق روستایی یا کشورهای کم‌درآمد را به شدت محدود می‌کند. فناوری جدید می‌تواند این فاصله را از میان بردارد و تشخیص و آغاز به‌موقع درمان را برای نوزادان ساکن مناطق دورافتاده ممکن سازد.

سوزانا مک‌کالی، متخصص فیبروز کیستیک و استاد اطفال در دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورث‌وسترن، در این باره می‌گوید: «برآورد می‌شود حدود نیمی از مبتلایان به فیبروز کیستیک در سراسر جهان هنوز تشخیص داده نشده‌اند و اگر این بیماران درمان نشوند، امید به زندگی آن‌ها کمتر از پنج سال خواهد بود.»

توسعه فناوری در مرکز پژوهش‌های زیست‌الکترونیک

این فناوری توسط تیم مهندسی زیستی جان راجرز در مؤسسه کوئری سیمپسون برای زیست‌الکترونیک دانشگاه نورث‌وسترن و با همکاری نزدیک تیم مرکز فیبروز کیستیک همین دانشگاه توسعه یافته است. به گفته مک‌کالی، این نوآوری نوید می‌دهد که آزمایش تشخیصی فیبروز کیستیک در دسترس افراد بیشتری قرار گیرد؛ چراکه تشخیص زودهنگام با پیامدهای درمانی بهتر و افزایش طول عمر بیماران ارتباط مستقیم دارد.

فرآیند آزمایش در کمتر از یک ساعت

در این روش، نخستین برچسب با استفاده از یک ماده شیمیایی و یک باتری دکمه‌ای، غدد عرق را برای تولید عرق تحریک می‌کند. سپس برچسب دوم روی همان ناحیه قرار می‌گیرد تا عرق تولیدشده را برای تجزیه و تحلیل جمع‌آوری کند. در ادامه، با کمک یک برنامه تلفن همراه از برچسب تصویربرداری می‌شود و میزان کلرید بر اساس اندازه‌گیری دقیق تغییرات شدت رنگ محاسبه خواهد شد. کل این فرآیند در کمتر از یک ساعت انجام می‌شود.