سقوط یک شهابسنگ در حومه آتلانتا، پایتخت ایالت جورجیای آمریکا، به یکی از خاصترین کشفهای نجومی سال تبدیل شد؛ جرمی آسمانی که هشتم ژوئن ۲۰۲۵ (۱۸ خرداد ۱۴۰۴) با عبور از سقف یک خانه، نهتنها به اتاق نشیمن راه پیدا کرد، بلکه قطعاتش زمینهساز پژوهشی تازه درباره تاریخ منظومه شمسی شد.
برخوردی که مانند شلیک گلوله صدا داشت
به گزارش تابناک به نقل از زومیت، این جرم که بعدها «شهابسنگ مکدونا» (McDonough Meteorite) نام گرفت، هنگام ورود به جو زمین بهصورت یک شهاب درخشان با سرعتی کیهانی دیده شد. اسکات هریس، زمینشناس سیارهای و متخصص برخورد در دانشگاه جورجیا (UGA)، قطعات متعددی از آن را که از سقف یک خانه عبور کرده بودند، جمعآوری کرد تا منشأ و ماهیتشان بررسی شود.
هریس میگوید سنگ موردنظر تقریباً دو برابر یک فشنگ کالیبر ۵۰ اندازه داشت و دستکم با سرعت یک کیلومتربرثانیه حرکت میکرد؛ یعنی در هر ثانیه مسافتی نزدیک به ۱۰ زمین فوتبال را میپیمود. هرچند در مسیر سقوط از حجمش کاسته شده بود، همچنان انرژی کافی برای ضربهای محسوس داشت. نتیجه تنها یک سوراخ در سقف نبود؛ شهابسنگ از کانال سیستم تهویه ساختمان گذشت، فرورفتگی محکمی روی کف بر جا گذاشت و صدایی شبیه شلیک نزدیک یک گلوله ایجاد کرد.
به گفته این پژوهشگر، ساکن خانه همزمان سه صدا را شنیده است: برخورد نخست با سقف، یک مخروط کوچک بوم صوتی و در نهایت ضربه پایانی به کف. انرژی برخورد چنان بود که بخشی از ماده به گرد و غبار واقعی تبدیل شد و هنوز هم ذرات ریز غبار فضایی در اتاق نشیمن خانه پیدا میشود.
سنگی قدیمیتر از زمین
از مجموع حدود ۵۰ گرم قطعهای که وارد خانه شده بود، دانشگاه جورجیا ۲۳ گرم را برای بررسی در اختیار گرفت. هریس با میکروسکوپ نوری و الکترونی به این نتیجه رسید که شهابسنگ از نوع کندریت معمولی L (کمفلز) است؛ طبقهبندیای که معنای مهمی دارد.
بر اساس برآورد پژوهشگران، این سنگ ۴.۵۶ میلیارد سال پیش و در حضور اکسیژن شکل گرفته است؛ یعنی از خود زمین هم پیرتر است. این جرم به خانوادهای از سیارکهای کمربند اصلی میان مریخ و مشتری تعلق دارد و احتمالاً ریشهاش به فروپاشی یک سیارک بزرگتر در حدود ۴۷۰ میلیون سال پیش میرسد. برخی قطعات همان فروپاشی وارد مدارهایی شدند که سرانجام با مدار زمین تلاقی پیدا کردند.
نامگذاری بر اساس کدپستی و مسیر پژوهشهای آینده
پژوهشگران دانشگاه جورجیا بههمراه همکارانی از دانشگاه ایالتی آریزونا در حال آمادهسازی پرونده رسمی نامگذاری این شهابسنگ هستند. طبق روال مرسوم، شهابسنگها نام خود را از کدپستی منطقهای میگیرند که در آن یافت شدهاند؛ ازاینرو نام «مکدونا» به کمیته نامگذاری Meteoritical Society ارسال خواهد شد.
مکدونا بیستوهفتمین شهابسنگ بازیابیشده در تاریخ جورجیا و ششمین موردی است که سقوطش بهصورت زنده دیده شده است. هریس میگوید چنین رویدادهایی در گذشته شاید هر چند دهه یکبار رخ میداد، اما فناوری مدرن و توجه عمومی باعث شده شهابسنگهای بیشتری کشف شوند. او قصد دارد سال آینده مقاله علمی درباره ترکیب، سرعت و دینامیک این جرم منتشر کند.
چنین دادههایی تنها به شناخت یک سنگ خاص محدود نمیشوند؛ برای ارزیابی تهدیدهای احتمالی اجرام بزرگتر نیز حیاتیاند. هریس یادآور شده که روزی ممکن است جرمی بزرگ به زمین برخورد کند و شرایطی فاجعهبار بیافریند و هرچه توان پیشبینی و دفاع بیشتر شود، ارزش چنین پژوهشهایی بالاتر میرود. شهابسنگ مکدونا فعلاً در دانشگاه جورجیا نگهداری میشود تا بررسیهای بیشتری روی آن انجام شود.
نظرات (0)