موتورسیکلت‌ها سال‌هاست به یکی از اجزای جدانشدنی ترافیک پایتخت تبدیل شده‌اند؛ وسیله‌ای که برای بسیاری از شهروندان میان‌بری برای فرار از ترافیک سنگین است، اما در عین حال به دلیل آلایندگی مدل‌های فرسوده و رفتارهای پرخطر در معابر، همواره دغدغه مدیران شهری بوده است. حالا پس از نزدیک به یک دهه بحث و بررسی، موضوع ساماندهی تردد موتورسیکلت‌ها در قالب طرح ترافیک ۱۴۰۵ بار دیگر بر سر زبان‌ها افتاده؛ تصمیمی که به گفته سخنگوی شهرداری تهران هنوز به مرحله عملیاتی نرسیده است.

ریشه ماجرا؛ ایده‌ای از سال ۱۳۹۵

نخستین گام‌های جدی برای ورود موتورسیکلت‌ها به طرح ترافیک به سال ۱۳۹۵ بازمی‌گردد؛ زمانی که مجتبی شاکری، رئیس وقت کمیسیون عمران شورای شهر تهران از بررسی اختصاص آرم طرح ترافیک به موتورسیکلت‌ها خبر داد. در همان مقطع ابوالفضل قناعتی، عضو شورای شهر نیز از پیش‌بینی تعرفه‌ای متفاوت برای ورود موتورها به محدوده طرح سخن گفت.

با این حال، آن طرح هرگز به اجرا نرسید و سال‌ها در حد بررسی کارشناسی باقی ماند. اصلی‌ترین مانع، نبود زیرساخت‌های لازم برای شناسایی موتورسیکلت‌ها، کنترل تردد و نحوه اعمال قانون عنوان شد؛ چالشی که به نظر می‌رسد هنوز هم گریبانگیر این تصمیم است.

بازگشت پرونده در بازنگری طرح‌های ترافیکی

موضوع چند سال بعد و همزمان با بازنگری کلی در طرح‌های ترافیکی پایتخت دوباره روی میز مدیریت شهری قرار گرفت. محسن هرمزی، معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران در سال ۱۴۰۳ اعلام کرد که طرح ترافیک در حال بررسی کارشناسی است و پس از طی مراحل لازم باید در شورای ترافیک تهران تصویب شود.

سرانجام با تصویب ضوابط طرح ترافیک ۱۴۰۵، پرونده موتورسیکلت‌ها یک گام به جلو رفت. سیدجعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران در بهمن ۱۴۰۴ اعلام کرد که موتورسیکلت‌ها نیز در ضوابط جدید مشمول پرداخت عوارض ورود به محدوده شده‌اند. بر اساس گفته‌های او، برای موتورسیکلت‌هایی که اطلاعات خود را در سامانه شهرداری ثبت کنند، مبلغی حدود هفت هزار تومان برای دریافت مجوز ورود پیش‌بینی شده است.

موتورهای برقی و بنزینی چه وضعیتی دارند؟

بر اساس جزئیات منتشرشده از ضوابط جدید، موتورسیکلت‌های برقی در صورت ثبت‌نام در سامانه شهرداری تهران امکان تردد بدون پرداخت عوارض را خواهند داشت. در مقابل، مالکان موتورسیکلت‌های بنزینی باید پیش از ورود به محدوده، نسبت به دریافت مجوز اقدام کنند.

  • زمان اجرای طرح ترافیک: شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۶:۳۰ صبح تا ۱۸
  • تردد بدون ثبت مجوز در این بازه زمانی مشمول جریمه خواهد بود
  • موتورسیکلت‌های برقی ثبت‌نام‌شده در سامانه شهرداری از پرداخت عوارض معاف‌اند

واکنش مقامات و ابهام‌های باقی‌مانده

مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران در اسفند ۱۴۰۴ با تأکید بر اهمیت ساماندهی موتورسیکلت‌ها گفت که طرح‌های ترافیکی بدون توجه به این بخش نمی‌توانند پاسخگوی شرایط امروز تهران باشند و این موضوع باید در برنامه‌های آینده شهر دیده شود.

در مقابل، عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران با تأکید بر اینکه موضوع دریافت عوارض از موتورسیکلت‌ها در مصوبه طرح ترافیک ۱۴۰۵ آمده، اعلام کرد اجرای آن نیازمند فراهم شدن زیرساخت‌های لازم است. او تأکید کرد زمان اجرا و جزئیات عملیاتی شدن این بخش هنوز نهایی نشده و برخی مطالب منتشرشده درباره نحوه اجرا مورد تأیید شهرداری نیست.

آیا این بار به سرانجام می‌رسد؟

با گذشت ۹ سال از نخستین بار مطرح شدن این ایده، پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده است: زیرساخت‌های لازم چه زمانی آماده می‌شود و آیا این بار موتورسیکلت‌ها واقعاً وارد چرخه طرح ترافیک خواهند شد، یا این تصمیم نیز مانند گذشته در انتظار اجرا باقی می‌ماند؟ آنچه مشخص است، اهمیت سهم بالای موتورسیکلت‌ها در ترددهای شهری و تأثیر مدل‌های فرسوده و کاربراتوری بر آلودگی هوای تهران است که هرگونه تصمیم‌گیری درباره آن‌ها باید با در نظر گرفتن مشاغل وابسته به حمل‌ونقل موتوری همراه باشد.