رأی‌گیری انتخابات دومای دولتی روسیه، مجلس سفلی پارلمان این کشور، از بامداد جمعه در مناطق خاور دور آغاز شد؛ انتخاباتی سه‌روزه که به عنوان نخستین آزمون پارلمانی روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین اهمیت ویژه‌ای یافته است.

بر اساس گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، شعب اخذ رأی نخست در مناطق شرقی و دورافتاده روسیه گشایش یافته و به تدریج در سایر مناطق این کشور پهناور نیز فعال خواهد شد. این روند رأی‌گیری تا روز یکشنبه ادامه دارد و میلیون‌ها واجد شرایط در سراسر روسیه برای تعیین ترکیب جدید دوما پای صندوق‌ها خواهند رفت.

نخستین انتخابات پارلمانی پس از سال ۲۰۲۲

این انتخابات از آن جهت حائز اهمیت است که اولین انتخابات مجلس سفلی روسیه پس از آغاز حمله تمام‌عیار این کشور به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ محسوب می‌شود. در طول سه سال و نیم گذشته، فضای سیاسی روسیه به شدت تحت تأثیر جنگ، تحریم‌های گسترده غرب و تشدید قوانین امنیتی داخلی قرار گرفته است.

دومای دولتی با ۴۵۰ کرسی، نهاد اصلی قانون‌گذاری در ساختار سیاسی روسیه است و دوره نمایندگی آن پنج ساله است. نتیجه این انتخابات نه تنها ترکیب مجلس، بلکه موازنه قوا میان جناح‌های سیاسی و میزان حمایت مردمی از سیاست‌های کرملین در شرایط جنگی را نیز به نمایش خواهد گذاشت.

حفظ سلطه روسیه متحد و احزاب همسو

ناظران و تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که حزب «روسیه متحد» به عنوان حزب اصلی حامی ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، بار دیگر اکثریت قاطع کرسی‌ها را حفظ کند. این حزب در کنار سه حزب دیگر پارلمانی شامل حزب کمونیست، حزب لیبرال دموکرات و حزب «روسیه عادلانه»، مجموعاً طیف احزاب همسو با کرملین را تشکیل می‌دهند که در سال‌های اخیر به طور یکپارچه از سیاست‌های دولت در قبال جنگ اوکراین حمایت کرده‌اند.

در مقابل، تنها نیروی سیاسی که به صورت علنی موضع انتقادی نسبت به جنگ داشت، حزب لیبرال و اصلاح‌طلب «یابلوکو» بود. این حزب که قدیمی‌ترین حزب اپوزیسیون دموکراتیک روسیه به شمار می‌رود، پیش از برگزاری انتخابات از سوی نهادهای نظارتی و انتخاباتی از گردونه رقابت کنار گذاشته شد. حذف یابلوکو به معنای غیبت کامل صدای مخالف جنگ در برگه‌های رأی است و همین امر انتقادهای گسترده‌ای از سوی نهادهای حقوق بشری و اپوزیسیون خارج از کشور را برانگیخته است.

مقام‌های انتخاباتی روسیه دلیل رد صلاحیت یابلوکو را نقص در مدارک و عدم احراز شرایط قانونی اعلام کرده‌اند، اما رهبران این حزب می‌گویند تصمیم یادشده کاملاً سیاسی و با هدف یکدست‌سازی فضای انتخابات اتخاذ شده است.

مشارکت ساکنان چهار منطقه مورد مناقشه برای نخستین بار

یکی از جنجالی‌ترین جنبه‌های این دوره از انتخابات، مشارکت دادن ساکنان چهار منطقه اوکراینی تحت کنترل روسیه برای نخستین بار در انتخابات دوما است. روسیه پس از همه‌پرسی‌های بحث‌برانگیز سال ۲۰۲۲، مناطق دونتسک، لوهانسک، زاپوریژیا و خرسون را به عنوان بخشی از خاک خود اعلام کرد؛ اقدامی که از سوی اوکراین و بخش عمده جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته نشده است.

مسکو اعلام کرده که ساکنان این مناطق نیز مانند سایر شهروندان روسیه حق رأی دارند و شعب اخذ رأی در آنجا دایر شده است. در مقابل، وزارت امور خارجه اوکراین با صدور بیانیه‌ای این اقدام را «غیرقانونی و فاقد هرگونه وجاهت حقوقی» خوانده و تأکید کرده است که برگزاری انتخابات در سرزمین‌های اشغالی نقض آشکار حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین و مغایر با منشور ملل متحد است.

کی‌یف از متحدان غربی و سازمان‌های بین‌المللی خواسته است نتایج انتخابات در این مناطق را به رسمیت نشناسند و تحریم‌های بیشتری علیه برگزارکنندگان آن اعمال کنند.

انتخابات سه‌روزه در پهنه جغرافیایی گسترده

برگزاری انتخابات در سه روز متوالی، الگویی است که از زمان همه‌گیری کرونا در روسیه مرسوم شده و مقام‌های انتخاباتی آن را راهی برای افزایش مشارکت و کاهش ازدحام در شعب اخذ رأی عنوان می‌کنند. با این حال، منتقدان می‌گویند رأی‌گیری چندروزه امکان نظارت مستقل بر صندوق‌ها را دشوارتر و احتمال تخلف را افزایش می‌دهد.

با توجه به اختلاف ۱۱ ساعته میان شرقی‌ترین و غربی‌ترین نقاط روسیه، رأی‌گیری به صورت مرحله‌ای و از خاور دور آغاز می‌شود و در نهایت با بسته شدن شعب در منطقه کالینینگراد در غرب این کشور به پایان می‌رسد. کمیسیون مرکزی انتخابات روسیه اعلام کرده است که نتایج اولیه پس از پایان رأی‌گیری روز یکشنبه به تدریج اعلام خواهد شد.

در حالی که کرملین این انتخابات را نمادی از ثبات سیاسی و حمایت مردمی از مسیر کنونی کشور معرفی می‌کند، اپوزیسیون و ناظران مستقل آن را انتخاباتی از پیش مهندسی‌شده می‌دانند که در غیاب رقابت واقعی و رسانه‌های آزاد، نتیجه آن تا حد زیادی قابل پیش‌بینی است.