پنجمین آیین نکوداشت چهره‌های ماندگار میراث‌فرهنگی کشور در مجموعه فرهنگی‌تاریخی کاخ‌موزه سعدآباد تهران برگزار شد؛ آیینی که هر ساله با هدف ارج نهادن به تلاش‌های علمی، پژوهشی و میدانی پیشکسوتان حوزه میراث فرهنگی و انتقال تجربه آنان به نسل امروز برپا می‌شود.
در این دوره از آیین، یاد و نام دو چهره برجسته و اثرگذار تاریخ باستان‌شناسی ایران گرامی داشته شد؛ زنده‌یاد عزت‌الله نگهبان که از او به عنوان پدر باستان‌شناسی نوین ایران یاد می‌شود و زنده‌یاد دکتر شهریار عدل باستان‌شناس و ایران‌شناس نامدار.
تجلیل از پدر باستان‌شناسی نوین ایران
عزت‌الله نگهبان (۱۳۰۰-۱۳۸۷) نخستین باستان‌شناس ایرانی بود که تحصیلات آکادمیک باستان‌شناسی را در دانشگاه شیکاگو به پایان رساند و با بازگشت به ایران، بنیان آموزش دانشگاهی و علمی این رشته را در کشور نهاد. او با تأسیس مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران، تربیت نسل تازه‌ای از باستان‌شناسان ایرانی را آغاز کرد و با ایجاد موزه و آزمایشگاه‌های تخصصی، باستان‌شناسی ایران را از مرحله توصیفی و اتفاقی به پژوهشی روشمند و علمی ارتقا داد.
کاوش‌های شاخص او در محوطه‌های مهمی همچون مارلیک گیلان، هفت‌تپه خوزستان و حفاری‌های دشت قزوین نه تنها به کشفیات ارزشمندی از تمدن‌های هزاره‌های پیش از میلاد انجامید، بلکه الگویی برای مستندسازی دقیق، حفاظت اصولی از یافته‌ها و آموزش میدانی دانشجویان شد. بسیاری از شاگردان او امروز از استادان و مدیران ارشد حوزه میراث فرهنگی کشور هستند و همین تداوم علمی، عنوان «پدر باستان‌شناسی نوین» را برای او تثبیت کرده است.
نقش شهریار عدل در جهانی شدن میراث ایران
در بخش دیگری از این آیین، از خدمات زنده‌یاد دکتر شهریار عدل (۱۳۲۳-۱۳۹۴) تجلیل شد؛ باستان‌شناس، پژوهشگر و ایران‌شناس ایرانی مقیم فرانسه که بیش از چهار دهه از عمر خود را صرف شناسایی، معرفی و حفاظت از آثار تاریخی ایران کرد. عدل که دانش‌آموخته تاریخ هنر و باستان‌شناسی در فرانسه بود، با تسلط به زبان‌ها و منابع بین‌المللی، پلی میان جامعه علمی ایران و نهادهای جهانی به ویژه یونسکو ایجاد کرد.
مهم‌ترین بخش از کارنامه او، نقش مؤثر در تهیه پرونده‌های ثبت جهانی آثار ایران است. با تلاش‌های مستمر او و همکاری کارشناسان داخلی، آثاری همچون تخت جمشید، چغازنبیل و میدان نقش جهان اصفهان برای نخستین بار در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند و راه برای معرفی جهانی تمدن ایرانی هموار شد. او همچنین در مستندسازی، مرمت و پژوهش درباره معماری و شهرسازی تاریخی ایران، به ویژه در خراسان، یزد و اصفهان، آثار مکتوب و تصویری ارزشمندی از خود به یادگار گذاشت.
سعدآباد؛ میزبان پاسداشت هویت تاریخی
برگزاری این آیین در کاخ‌موزه سعدآباد، به عنوان یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های تاریخی پایتخت، نمادی از پیوند میان میراث ملموس و مفاخر انسانی است. سعدآباد که خود گنجینه‌ای از معماری، هنر و تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود، در سال‌های اخیر به پایگاهی برای رویدادهای فرهنگی و بزرگداشت چهره‌های ماندگار تبدیل شده است.
برگزارکنندگان این آیین تأکید کردند که تکریم پیشکسوتان میراث فرهنگی تنها یک بزرگداشت نمادین نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی تجربه‌های علمی، تبیین اهمیت حفاظت از محوطه‌ها و بناهای تاریخی و جلب توجه افکار عمومی و به ویژه نسل جوان به ضرورت صیانت از هویت ملی است. در دورانی که توسعه شهری، تغییرات اقلیمی و حفاری‌های غیرمجاز، میراث تاریخی را تهدید می‌کند، مرور راه و روش چهره‌هایی چون نگهبان و عدل می‌تواند چراغ راهی برای مدیریت علمی و مسئولانه میراث باشد.
پنجمین آیین نکوداشت چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی با حضور جمعی از استادان باستان‌شناسی، مدیران میراث فرهنگی، پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به تاریخ ایران برگزار شد و در پایان با اهدای لوح یادبود و نمایش بخش‌هایی از فیلم مستند زندگی و فعالیت‌های این دو استاد فقید به کار خود پایان داد.
نظرات (0)