کارشناسان محیط زیست استان قم، ۱۳ پرنده شکاری را پس از ماه‌ها مراقبت، درمان و آماده‌سازی، در پهنه تالاب بهشت معصومه رهاسازی کردند تا بار دیگر چرخه زندگی طبیعی خود را در آسمان و زیستگاه کویری این منطقه از سر بگیرند.
این پرندگان که در جریان عملیات یگان حفاظت محیط زیست و کشف محموله‌های قاچاق حیات‌وحش از متخلفان ضبط شده بودند، به دلیل آسیب‌دیدگی جسمی، ضعف و استرس شدید، توان بازگشت فوری به طبیعت را نداشتند و به همین دلیل به مرکز بازپروری اداره کل حفاظت محیط زیست قم منتقل شده بودند.
از نجات تا رهاسازی؛ مسیر بازگشت به طبیعت
روند بازپروری این پرندگان شامل معاینات دامپزشکی، تغذیه علمی، درمان جراحات بال و پا، تقویت عضلات پرواز و تمرین مهارت شکار بوده است. تیمی متشکل از دامپزشکان حیات‌وحش و کارشناسان زیستگاه، وضعیت هر پرنده را به‌صورت جداگانه پایش کرده و پس از اطمینان از توانایی کامل آنها برای پرواز پایدار، شکار مستقل و سازگاری با شرایط محیط، مجوز رهاسازی را صادر کردند.
تالاب بهشت معصومه واقع در شمال قم و در حاشیه دریاچه نمک، به دلیل برخورداری از امنیت نسبی، دسترسی به منابع غذایی و فاصله مناسب از مناطق پرتردد انسانی، به عنوان مقصد این عملیات انتخاب شد. این تالاب از مهم‌ترین زیستگاه‌های پرندگان مهاجر، آبزی و شکاری در فلات مرکزی ایران به شمار می‌رود.
نقش حیاتی پرندگان شکاری در سلامت اکوسیستم
پرندگان شکاری در رأس هرم غذایی قرار دارند و نقش تعیین‌کننده‌ای در کنترل جمعیت جوندگان، خزندگان، حشرات و همچنین پاکسازی طبیعت از لاشه‌ها ایفا می‌کنند. حضور پایدار آنها نشانه سلامت و پویایی اکوسیستم است و کاهش جمعیت‌شان معمولاً زنگ خطری برای تخریب زیستگاه، آلودگی‌های محیطی و فشار شکار غیرمجاز محسوب می‌شود.
در سال‌های اخیر، سودجویی قاچاقچیان حیات‌وحش، نگهداری غیرقانونی این پرندگان به عنوان پرنده زینتی یا استفاده از آنها برای شکار و قاچاق به کشورهای همسایه، فشار سنگینی بر جمعیت‌شان وارد کرده است. به همین دلیل هر عملیات موفق بازپروری و رهاسازی، علاوه بر ارزش اکولوژیک، دارای پیام فرهنگی و بازدارنده نیز هست.
بهشت معصومه؛ نگین زیست‌محیطی در دل کویر قم
تالاب بهشت معصومه با وجود اقلیم خشک و کویری قم، به واسطه حقابه‌های زیست‌محیطی و روان‌آب‌های فصلی، به پناهگاهی برای ده‌ها گونه پرنده بومی و مهاجر تبدیل شده است. این تالاب نقش مهمی در تعدیل هوا، حفظ رطوبت منطقه، جذب پرندگان مهاجر و ایجاد تنوع زیستی دارد.
کارشناسان تأکید دارند که پایداری این زیستگاه در گرو تأمین حقابه پایدار، جلوگیری از ورود پساب‌های صنعتی و شهری، مقابله جدی با شکار غیرمجاز و ارتقای فرهنگ حفاظت در میان جوامع محلی است. بدون تأمین این پیش‌شرط‌ها، حتی موفق‌ترین برنامه‌های رهاسازی نیز نمی‌تواند به نتیجه بلندمدت منجر شود.
درخواست محیط زیست از مردم
اداره کل حفاظت محیط زیست استان قم از شهروندان خواسته است در صورت مشاهده هرگونه خرید و فروش، زنده‌گیری، نگهداری یا آزار پرندگان شکاری، موضوع را از طریق سامانه شبانه‌روزی ۱۵۴۰ یا تماس مستقیم با یگان حفاظت محیط زیست اطلاع دهند. نگهداری این گونه‌ها بدون مجوز قانونی، جرم بوده و پیگرد قضایی به همراه دارد.
همچنین از دوستداران طبیعت و عکاسان حیات‌وحش خواسته شده است پس از رهاسازی از نزدیک شدن به محل و ایجاد استرس برای پرندگان خودداری کنند تا پرندگان تازه رها شده بتوانند به‌آرامی قلمرو خود را شناسایی کرده و با شرایط جدید سازگار شوند.
کارشناسان ابراز امیدواری کرده‌اند که با تداوم برنامه‌های نجات، درمان و پایش پس از رهاسازی، همراه با حفاظت فعال از تالاب بهشت معصومه، جمعیت پرندگان شکاری در استان قم به‌تدریج احیا شده و تعادل طبیعی این زیستگاه کویری تقویت شود.
نظرات (0)