سفر انسان به مریخ یکی از بلندپروازانه‌ترین رویاهای بشر است، اما مسیری پر از چالش‌های نفس‌گیر پیش رو دارد؛ از تشعشعات مرگبار خورشیدی و تغییر گرانش در طول سفر چندماهه گرفته تا تحمل دمای انجماد، کمبود آب و غذا و مقابله با طوفان‌های سهمگین گرد و غبار و تابش کیهانی. با این حال، به گفته یک پیش‌گوی مشهور برزیلی و تأیید دانشمندان ناسا، کلید بقا در مریخ را می‌توان همین‌جا روی زمین پیدا کرد.
زمین؛ آزمایشگاه غول‌پیکر برای مریخ
آتوس سالومه، پیش‌گوی برزیلی ملقب به «نوستراداموس زنده»، اخیراً پیشنهاد کرده است که زمین خود یک آزمایشگاه عظیم برای آماده‌سازی انسان جهت زندگی در سیارات دیگر است. او می‌گوید: «زمین یک آزمایشگاه غول‌پیکر است که بشریت می‌تواند در آن برای زندگی در سیارات دیگر آماده شود.»
این نگاه هرچند از زبان یک چهره رسانه‌ای مطرح شده، اما از نظر علمی کاملاً مورد تأیید است. ناسا نیز تأکید می‌کند که محیط‌های شبیه‌سازی‌شده روی زمین به دانشمندان اجازه می‌دهد تجهیزات، لباس‌های فضایی، زیستگاه‌ها و پروتکل‌های عملیاتی مأموریت مریخ را بدون نیاز به ترک سیاره، با دقت آزمایش کنند. این مناطق که به «آنالوگ‌های مریخی» معروف هستند، به دلیل خشکی شدید، ترکیب خاک، سرما، انزوا یا زمین آتشفشانی، شباهت خیره‌کننده‌ای به سطح مریخ دارند.
شش منطقه روی زمین که شما را به مریخ می‌برد
در ادامه با شش منطقه‌ای آشنا می‌شوید که دانشمندان آن‌ها را بهترین نمونه‌های زمینی مریخ می‌دانند:
۱. صحرای آتاکاما، شیلی؛ خشک‌ترین نقطه زمین
صحرای آتاکاما در شمال شیلی، خشک‌ترین بیابان غیرقطبی جهان است. در برخی از ایستگاه‌های هواشناسی این صحرا، سال‌هاست هیچ بارندگی ثبت نشده است. خاک بسیار شور، خشک و فقیر از مواد آلی آن، شباهت زیادی به خاک مریخ دارد. به همین دلیل دانشمندان از آتاکاما برای مطالعه خاک‌های بیابانی، آزمایش ابزارهای کاوشگر و بررسی احتمال وجود حیات میکروبی در شرایط مریخی استفاده می‌کنند. ربات‌ها و مریخ‌نوردهای آزمایشی نیز بارها در این منطقه مورد آزمایش قرار گرفته‌اند.
۲. جزیره دوون، کانادا؛ سرزمین دهانه برخوردی
جزیره دوون در مجمع‌الجزایر قطبی کانادا، یکی از بزرگ‌ترین جزایر غیرمسکونی جهان است. چشم‌انداز سنگی، یخ‌زده و بایر آن به‌شدت یادآور سطح مریخ است. مهم‌ترین ویژگی این جزیره، دهانه هاوتون با قطر حدود ۲۳ کیلومتر است که حدود ۳۹ میلیون سال پیش بر اثر برخورد یک شهاب‌سنگ ایجاد شد. ناسا و آژانس فضایی کانادا از این منطقه به عنوان پایگاه شبیه‌سازی مأموریت مریخ استفاده می‌کنند و فناوری‌های حفاری، مخابرات و جابه‌جایی در زمین‌های ناهموار را در آن آزمایش می‌کنند.
۳. دره‌های خشک مک‌موردو، قطب جنوب؛ بیابانی از یخ و سکوت
برخلاف تصور عمومی از قطب جنوب به عنوان سرزمینی پوشیده از برف، دره‌های خشک مک‌موردو یکی از سردترین، خشک‌ترین و بادی‌ترین نقاط زمین هستند. دانشمندان تخمین می‌زنند که در برخی از این دره‌ها حدود دو میلیون سال است که باران نباریده است. نبود پوشش گیاهی، سرمای استخوان‌سوز و خاک یخ‌زده این منطقه را به یکی از نزدیک‌ترین نمونه‌ها به شرایط بی‌آب و علف مریخ تبدیل کرده است. پژوهشگران در این دره‌ها به دنبال درک بهتر از نحوه حفظ حیات میکروبی در شرایط انجماد طولانی و مطالعه فرآیندهای زمین‌شناسی بدون حضور آب مایع هستند.
۴. آتشفشان ماونا لوا، هاوایی؛ زندگی در انزوا
دامنه‌های آتشفشان عظیم ماونا لوا در جزیره بزرگ هاوایی، با زمین‌های گدازه‌ای سیاه، متخلخل و کاملاً منزوی، یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های شبیه‌سازی سکونت در مریخ است. در ارتفاع حدود ۲۵۰۰ متری این آتشفشان، پروژه معروف HI-SEAS (شبیه‌سازی اکتشاف فضایی هاوایی) اجرا می‌شود. در این زیستگاه گنبدی‌شکل، گروه‌های منتخب از دانشمندان و داوطلبان برای ماه‌ها در انزوای کامل، با جیره غذایی محدود، تأخیر در ارتباطات و برنامه کاری فشرده زندگی می‌کنند تا اثرات روانی و عملی زندگی طولانی‌مدت در مریخ یا ماه شبیه‌سازی شود.
۵. ایسلند؛ کلاس درس فضانوردان آرتمیس
جزیره آتشفشانی ایسلند با دشت‌های وسیع گدازه، میدان‌های شن سیاه، چشمه‌های آب گرم و یخچال‌های طبیعی، ترکیبی از مناظر مریخی و ماه را در خود جای داده است. جنس بازالتی سنگ‌ها و نبود پوشش گیاهی در بسیاری از مناطق، آن را به آزمایشگاهی طبیعی برای زمین‌شناسی سیاره‌ای تبدیل کرده است. فضانوردان برنامه آرتمیس ناسا که برای بازگشت به ماه و سپس حرکت به سوی مریخ آموزش می‌بینند، بخشی از تمرینات میدانی خود را در ایسلند انجام داده‌اند تا نحوه نمونه‌برداری، پیاده‌روی علمی و کار با ابزار در زمین‌های آتشفشانی را بیاموزند.
۶. صحرای موهاوی، آمریکا؛ طوفان و خشکی مریخی
صحرای موهاوی در جنوب غربی ایالات متحده، به‌ویژه در کالیفرنیا و نوادا، با آب‌وهوای بسیار خشک، نوسانات شدید دما بین روز و شب و بادهای غبارآلود، شرایطی مشابه مریخ را تداعی می‌کند. زمین‌شناسان از ساختارهای فرسایشی، تپه‌های شنی و بستر دریاچه‌های خشک این صحرا برای مقایسه با عوارض دیده‌شده توسط مدارگردها و مریخ‌نوردها استفاده می‌کنند. آزمایش پهپادها، حسگرها و سیستم‌های ناوبری خودکار نیز در این منطقه انجام می‌شود.
هیچ نقطه‌ای مریخ واقعی نیست
با وجود تمام شباهت‌ها، آتوس سالومه و دانشمندان ناسا هر دو بر یک نکته کلیدی تأکید دارند: هیچ مکانی روی زمین نمی‌تواند به‌طور کامل شرایط مریخ را بازسازی کند. مریخ دارای جوی بسیار رقیق و غیرقابل تنفس از جنس دی‌اکسید کربن، گرانشی معادل حدود یک‌سوم زمین، تشعشعات کیهانی و خورشیدی بسیار شدیدتر و نوسانات دمایی وحشتناک تا منفی ۱۴۰ درجه سانتی‌گراد است.
به همین دلیل، استراتژی فعلی پژوهشگران، ترکیب «شبیه‌سازهای طبیعی» با «زیستگاه‌های کنترل‌شده» است. در حالی که بیابان‌ها و مناطق قطبی، آزمایش در مقیاس بزرگ و در محیط واقعی را ممکن می‌کنند، آزمایشگاه‌های بسته و پایگاه‌های ایزوله مانند HI-SEAS، جنبه‌های فیزیولوژیکی و روانی زندگی در یک سیاره بیگانه را شبیه‌سازی می‌کنند. این رویکرد دوگانه، بهترین شانس بشر برای آن است که روزی با آمادگی کامل، قدم بر خاک سرخ مریخ بگذارد.
نظرات (0)