سید حسن موسوی چلک، معاون امور سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، در گفتگویی تفصیلی به تشریح عملکرد طرح «خانواده میزبان» در دوران جنگ اخیر پرداخت. به گفته وی، در جریان جنگ ۱۲ روزه اخیر، حدود ۵۰۰ کودک از مراکز نگهداری به خانوادههای واجد شرایط سپرده شدند تا ضمن بهرهمندی از محیط خانوادگی، از مراقبت عاطفی مناسبتری برخوردار شوند.
طرح خانواده میزبان چیست؟
موسوی چلک با تشریح تفاوت فرزندخواندگی و خانواده میزبان گفت: «فرزندخواندگی بر اساس قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب سال ۱۳۹۲ و با حکم دادگاه انجام میشود و پس از آن، کودک از همه حقوق قانونی فرزند برخوردار خواهد شد. اما خانواده میزبان، شیوهای موقت برای نگهداری کودک است که طی دو سال گذشته اجرایی شده و در آن کودک بدون تغییر وضعیت حقوقی، برای مدتی در اختیار خانوادهای واجد شرایط قرار میگیرد.»
این طرح یکی از مهمترین رویکردهای جدید سازمان بهزیستی برای تقویت خانوادهمحوری و کاهش وابستگی کودکان به مراکز نگهداری محسوب میشود. در جریان جنگ ۱۲ روزه، با کاهش تعداد کودکان در مراکز، امکان مراقبت بهتر از آنان فراهم شد.
مزیت خانواده میزبان نسبت به مراکز نگهداری
موسوی چلک در خصوص مزایای این طرح توضیح داد: «کودکی که به خانهای میرود و سه یا چهار نفر مراقب او هستند، بهویژه در شرایط بحران، وضعیت بسیار بهتری نسبت به مرکزی دارد که یک مربی باید از هشت یا ۱۰ کودک مراقبت کند. اگر نمیتوانستیم کودکان را از مراکز خارج کنیم و آنها را به یک محیط امن منتقل کنیم، شاید میزان آسیب به کودکانی که به صورت متمرکز در مراکز نگهداری میشوند، بیشتر میشد.»
وی همچنین به نگرانیهایی درباره وابستگی عاطفی کودکان به خانوادههای میزبان اشاره کرد و گفت: «ما از ابتدا در توافقات خود این موضوع را در نظر گرفتهایم؛ اگر یک کودک فقط دو روز در یک محیط و در کنار یک خانواده باشد، ممکن است وابستگی عاطفی ایجاد شود. اما از ابتدا توافق ما این بوده که قرار نیست این کودک به صورت دائمی در اختیار آن خانواده باشد؛ مگر اینکه خانواده بعداً شرایط فرزندخواندگی را داشته باشد.»
فرآیند فرزندخواندگی و محدودیتها
معاون سازمان بهزیستی با اشاره به ظرفیتهای قانونی جدید، از جمله واگذاری کودکان دختر به زنان مجرد بالای ۳۰ سال گفت: «در قانون سال ۱۳۹۲، اولویت نخست با زوجینی است که امکان بچهدار شدن ندارند و اولویت دوم به زنان مجرد بالای ۳۰ سال اختصاص دارد. در مراحل بعد نیز خانوادههایی که خودشان فرزند دارند اما تمایل به داشتن فرزند دیگری دارند، مشمول ظرفیتهای قانونی هستند.»
موسوی چلک با اشاره به محدودیت اصلی فرآیند فرزندخواندگی تصریح کرد: «بیش از ۸۰ درصد کودکان ما در مراکز، کودکان بدسرپرست هستند؛ یعنی پدر یا مادر قانونی و قهری دارند و سلب حضانت از آنها به این راحتی امکانپذیر نیست. سیستم قضایی نیز به درستی و با حساسیت سلب حضانت را انجام میدهد.»
وی افزود: «به طور میانگین به ازای هر ۲۷ خانواده که پروندههایشان کامل است و در نوبت فرزندخواندگی هستند، تنها یک کودک داریم. بنابراین محدودیت اصلی تعداد کودکانی است که شرایط واگذاری دارند.»
مشاوره و حمایت روانی کودکان
معاون سلامت اجتماعی بهزیستی در خصوص توجه به سلامت روان کودکان هنگام واگذاری گفت: «در تمام مراکز ما روانشناس و مددکار اجتماعی حضور دارند. زمانی که قرار است واگذاری انجام شود، برای افرادی که قرار است کودکان را به فرزندخواندگی بگیرند، مشاورههای شخصیتی انجام میشود و با توجه به قانون جدید، مشاور مذهبی نیز حضور دارد. برای کودکانی که قرار است واگذار شوند نیز متناسب با سن آنها، آمادگی ذهنی لازم برای خروج از مرکز ایجاد میشود.»
همه فرآیندهای ثبتنام و بررسی متقاضیان فرزندخواندگی اکنون به صورت الکترونیکی از طریق سامانه ملی فرزندخواندگی انجام میشود تا شفافیت وجود داشته باشد و افراد از سراسر کشور بتوانند تقاضای خود را ثبت کنند. به گفته موسوی چلک، ظرفیتهای جدید قانونی در سالهای اخیر، راهکارهای متنوعتری برای حمایت از کودکان بیسرپرست و بدسرپرست فراهم کرده است.
نظرات (0)