ترانه «توهم توطئه» از داریوش، خواننده سرشناس ایرانی مقیم خارج کشور، در روزهای گذشته با استقبال گستردهای از سوی مخاطبان همراه شد اما در عین حال، حواشی و نقدهایی را نیز به همراه داشت. بخشی از منتقدان بر این باور بودند که لحن ترانه بیش از آنکه متوجه ساختارهای حکومتی و عوامل قدرت باشد، مردم و جامعه را مخاطب قرار میدهد و مسئولیت مشکلات را بهطور یکسان میان همه گروهها تقسیم میکند.
متن اصلی انتقادات چه بود؟
در فضای مجازی، بخشی از کاربران معتقد بودند ترانه «توهم توطئه» عادتهایی مانند دشمنسازی، مقصر دانستن دیگران و نپذیرفتن مسئولیت را نقد میکند اما این نقد را نه متوجه سیاستهای کلان، بلکه متوجه رفتارهای روزمره اجتماعی میداند. برخی نیز تأکید داشتند که بار سیاسی ترانه در بخشهایی از آن بهاندازه کافی شفاف نیست و ممکن است سوءتعبیر شود.
پاسخ داریوش: آینه شکستن خطاست
داریوش در واکنش به این نقدها، متنی را در قالب استوری اینستاگرامی منتشر کرد. او با استناد به بیت معروف حافظ که «آینه چون نقش تو بنمود راست، خود شکن، آینه شکستن خطاست»، توضیح داد که «توهم توطئه» قرار نیست جامعه را محکوم کند.
به گفته داریوش، این اثر «نقد برخی الگوهای فرهنگی و اجتماعی» است و نقد و آسیبشناسی یک جامعه نه به معنای سرزنش آن جامعه است و نه به معنای انکار نقش دولتها و قدرتهای خارجی در سرنوشت آن.
الگوهایی که داریوش به آنها اشاره کرد
darیوش در ادامه پیام خود، فهرستی از الگوهایی را برشمرد که به باور او در جامعه شکل گرفتهاند و مورد نقد ترانه قرار دارند:
- دشمنسازی: عادت به ساختن دشمان فرضی بهجای مواجهه با واقعیتها
- دوگانه «یا با من یا علیه من»: نپذیرفتن تنوع دیدگاهها و تقلیل فضا به دو جبهه متخاصم
- نپذیرفتن خطا: اجتناب از پذیرش اشتباهات و انتساب همه مشکلات به عوامل بیرونی
- مسئولیتگریزی: فرار از پذیرش نقش فردی و جمعی در برابر مسائل
- تخریب صدای متفاوت: حمله به کسانی که دیدگاه متفاوتی ارائه میدهند
darیوش هشدار داد که خطر از آنجایی آغاز میشود که همین الگوها به رفتار سیاسی و اجتماعی همه نیز راه پیدا کنند.
دیدن آسیبها نشانه بلوغ است
darیوش در بخش پایانی پیام خود تأکید کرد که دیدن آسیبها و کاستیهای اجتماعی نشانه ضعف نیست؛ بلکه میتواند نشانه بلوغ یک جامعه باشد. جامعهای که میتواند در کنار ایستادگی در برابر فشارهای بیرونی، خودش را نیز مورد نقد قرار دهد و از این طریق، امکان بیشتری برای ساختن آیندهای بهتر داشته باشد.
انتشار «توهم توطئه» و واکنشهای پرشمار به آن، نشاندهنده جایگاه ویژه داریوش در میان مخاطبان ایرانی و تأثیرگذاری بالای آثار او در فضای عمومی فرهنگی کشور است.
نظرات (0)