بسیاری از ما تجربه سرگیجه هنگام برخاستن از حالت نشسته یا خوابیده را داشتهایم. این حالت ناخوشایند که گاهی با تاری دید و احساس عدم تعادل همراه است، میتواند نشانهای از مشکلات مختلف سلامتی باشد. بر اساس توضیحات متخصص مغز و اعصاب، سرگیجه در واقع درک نادرست مغز از موقعیت بدن در فضای اطراف است.
تفاوت سرگیجه سیستمیک و غیرسیستمیک
پزشکان سرگیجه را به دو نوع اصلی تقسیم میکنند: سرگیجه سیستمیک و سرگیجه غیرسیستمیک. در سرگیجه سیستمیک، فرد احساس میکند بدنش در حال چرخیدن در فضاست و معمولاً آن را به صورت «چرخش» توصیم میکند. اما سرگیجه غیرسیستمیک بیشتر شبیه به تکان خوردن روی کشتی در دریای مواج است؛ فرد احساس بیثباتی و از دست دادن تعادل میکند، بدون اینکه دنیای بیرون این تغییر را درک کند.
علل اصلی سرگیجه
یکی از شایعترین علل سرگیجه، سرگیجه وضعیتی خوشخیم حملهای (BPPV) است. این وضعیت زمانی رخ میدهد که سنگهای ریز گوش داخلی از جای خود حرکت کرده و هنگام تغییر موقعیت بدن، گیرندههای حسی را تحریک میکنند. سنگهای گوش داخلی نقش مهمی در حفظ تعادل بدن دارند و هرگونه جابجایی در آنها میتواند منجر به احساس چرخش شود.
علاوه بر BPPV، بیماری منیر یکی دیگر از اختلالات گوش داخلی است که با تجمع بیش از حد مایع اندولنفاتیک مشخص میشود. نوریت دهلیزی که اغلب ناشی از عفونت ویروسی سیستم دهلیزی است و میگرن دهلیزی نیز از دیگر علل شایع این مشکل هستند. در موارد کمتر شایعتر، سرگیجه میتواند نشانهای از نوروم آکوستیک، سکته مغزی یا بیماری اماس باشد.
سرگیجه غیرسیستمیک و نقش روانشناسی
جالب اینجاست که سرگیجه غیرسیستمیک میتواند علاوه بر علل جسمی، ناشی از اختلالات روانشناختی نیز باشد. اضطراب و افسردگی میتوانند منجر به سرگیجه وضعیتی مداوم شوند. همچنین کمخونی فقر آهن و افت فشار خون وضعیتی از دیگر عللی هستند که با علائمی مانند تاری دید و احساس عدم تعادل هنگام تغییر ناگهانی وضعیت بدن همراه هستند.
نتیجهگیری
سرگیجه یک تشخیص پزشکی ساده نیست و علت آن صرفاً فشردگی رگهای خونی، کمبود اکسیژن یا استئوکندروز نیست. فرآیندهای پیچیدهای در بدن وجود دارند که میتوانند منجر به این حالت شوند. اگر سرگیجه مکرر یا شدید است، مراجعه به متخصص مغز و اعصاب و انجام بررسیهای لازم ضروری است. شناخت علت دقیق سرگیجه، گام اول در درمان مؤثر آن محسوب میشود.
نظرات (0)