جنگهای متعدد و همزمانی که ایالات متحده آمریکا در مناطق مختلف جهان درگیر آنهاست، پیامدهای سنگینی بر صنعت دفاعی این کشور بر جای گذاشته است. بر اساس تازهترین برآوردها، از زمان آغاز عملیاتهای نظامی اخیر، نزدیک به ۶۰ درصد از ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت و تقریباً نیمی از انبارههای سامانه دفاع موشکی تاد (THAAD) مصرف شده است. این حجم عظیم از بهرهبرداری از تسلیحات پیشرفته، نگرانیهای جدی درباره توان بازدارندگی و دفاعی آمریکا ایجاد کرده است.
هزینه سرسامآور بازسازی ذخایر
بازسازی این ذخایر عظیم فرآیندی طولانی و پرهزینه خواهد بود. هر فروند موشک پاتریوت که از پیشرفتهترین سامانههای رهگیر هوایی آمریکا محسوب میشود، قیمتی فراتر از ۴ میلیون دلار دارد. با توجه به سرعت پایین خطوط تولید و پیچیدگی فناوری این تسلیحات، جایگزینی حتی بخشی از موشکهای مصرفشده ممکن است سالها زمان ببرد. همین محدودیتها شرکتهای بزرگ تسلیحاتی آمریکا را بر آن داشته تا به دنبال توسعه موشکهای ارزانتر و با سرعت تولید بالاتر باشند.
آشکار شدن ضعف ذخایر در اروپا
بحران ذخایر تسلیحاتی تنها محدود به خاک آمریکا نیست و در قاره اروپا نیز اثرات آن آشکار شده است. آلمان که یکی از متحدان کلیدی آمریکا در ناتو محسوب میشود، بخشی از سامانههای پاتریوت خود را برای حمایت از اوکراین به این کشور منتقل کرده است. لهستان نیز تنها تعداد محدودی از موشکهای PAC-3 را در اختیار کییف قرار داده است. این اقدامات نشان میدهد حتی متحدان نزدیک واشنگتن نیز با چالش کمبود تسلیحات مواجه هستند و توان دفاعی آنها به شدت آسیب دیده است.
چنین شرایطی پرسشهایی جدی درباره قابلیت اتکای آمریکا بهعنوان تأمینکننده اصلی امنیت متحدانش مطرح کرده است. اگر واشنگتن حتی برای تجهیز نیروهای خود با مشکل مواجه باشد، چگونه میتواند به تعهدات امنیتی خود در قبال کشورهای دیگر عمل کند؟
تأثیر مستقیم بر معاملات تسلیحاتی بینالمللی
بحران ذخایر تسلیحاتی آمریکا تأثیرات مستقیمی بر قراردادهای تسلیحاتی بینالمللی گذاشته است. بسته تسلیحاتی به ارزش ۱۴ میلیارد دلار برای تایوان که یکی از بزرگترین معاملات تسلیحاتی واشنگتن با این جزیره محسوب میشد، بازبینی شده و احتمال کاهش حجم آن وجود دارد. همچنین تحویل ۴۰۰ فروند موشک کروز تاماهاوک به ژاپن که از مهمترین متحدان آمریکا در منطقه اقیانوس آرام است، به دلیل نگرانی درباره سطح ذخایر موجود به تأخیر افتاده است.
این تأخیرها و بازنگریها نهتنها اعتماد متحدان به واشنگتن را خدشهدار میکند، بلکه فضایی را برای رقبای تسلیحاتی آمریکا فراهم میآورد تا سهم بیشتری از بازار جهانی تسلیحات را به دست آورند.
اروپا در مسیر استقلال دفاعی
در پی این بحران، اروپا نیز به فکر ایجاد ظرفیتهای تولید تسلیحات مستقل افتاده است. در چارچوب هدف ناتو برای افزایش هزینههای دفاعی به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی تا سال ۲۰۳۵، کشورهای اروپایی میان دو گزینه مردد ماندهاند: خرید سلاح از صنایع نظامی آمریکا یا ایجاد زنجیره تأمین و تولید مستقل. بحران فعلی انگیزهای قوی برای انتخاب گزینه دوم ایجاد کرده است.
کره جنوبی و تغییر معادلات بازار تسلیحات
یکی از نشانههای بارز تغییر معادلات جهانی تسلیحات، گسترش چشمگیر صادرات تسلیحاتی کره جنوبی است. این کشور آسیایی در سالهای اخیر توانسته سهم قابل توجهی از بازار جهانی تسلیحات را به خود اختصاص دهد و متحدان سنتی آمریکا را به خرید تسلیحات کرهای ترغیب کند. این روند حاکی از آن است که کشورهای متحد واشنگتن بیش از گذشته به دنبال تقویت توان دفاعی داخلی و کاهش وابستگی به زنجیره تأمین تسلیحاتی آمریکا هستند.
در صورت تداوم این روند، ساختار بازار جهانی تسلیحات و نقش آمریکا بهعنوان تأمینکننده اصلی امنیت متحدانش دچار دگرگونی اساسی خواهد شد. کشورهایی مانند کره جنوبی، ترکیه و حتی برخی ملتهای اروپایی میتوانند جایگاه واشنگتن را در بازار پردرآمد تسلیحات به چالش بکشند.
نتیجهگیری: بحرانی فراتر از ذخایر تسلیحاتی
آنچه در حال حاضر رخ میدهد، صرفاً یک بحران ذخایر تسلیحاتی نیست؛ بلکه نقطه عطفی در تاریخ روابط امنیتی بینالمللی محسوب میشود. فشار همزمان چندین جنگ بر صنایع نظامی آمریکا، زنجیرهای از تغییرات را در معادلات قدرت جهانی آغاز کرده که پیامدهای آن تا سالها ادامه خواهد داشت. متحدان واشنگتن در حال بازتعریف روابط امنیتی خود هستند و فضای جدیدی برای بازیگران نوظهور تسلیحاتی در حال شکلگیری است.
نظرات (0)