روابط اقتصادی اتحادیه اروپا و رژیم اسرائیل همواره یکی از مباحث جنجالی در محافل سیاسی و حقوق بشری بوده است. بر اساس آخرین آمار منتشر شده، حجم مبادلات تجاری میان دو طرف به حدود ۴۳ میلیارد دلار میرسد که این رقم نزدیک به یکسوم کل تجارت خارجی رژیم اسرائیل را تشکیل میدهد. این وابستگی اقتصادی عمیق، اتحادیه اروپا را به بزرگترین شریک تجاری تلآویو تبدیل کرده است.
توافق شراکت و امتیازات یکطرفه
توافق شراکت میان اتحادیه اروپا و رژیم اسرائیل که از سال ۲۰۰۰ به اجرا درآمده، معافیتها و امتیازات گستردهای را برای تلآویو به ارمغان آورده است. طبق این توافق، بسیاری از کالاهای اسرائیلی بدون تعرفه گمرکی وارد بازار اروپا میشوند. این در حالی است که کارشناسان بینالمللی معتقدند چنین توافقی به اتحادیه اروپا این امکان را میدهد تا از روابط اقتصادی بهعنوان اهرم فشار بر تلآویو استفاده کند.
با این حال، واقعیت میدانی چیز دیگری را نشان میدهد. اختلافنظرهای عمیق میان اعضای اتحادیه اروپا از یک سو و نفوذ لابیهای طرفدار اسرائیل از سوی دیگر، مانع از تبدیل این اهرم اقتصادی به ابزار فشار سیاسی مؤثر شده است. بروکسل تاکنون به محکومیت لفظی شهرکسازی اکتفا کرده و اقدام عملی قابل توجهی انجام نداده است.
توسعه شهرکها و تشدید خشونتها
همزمان با بیعملی اروپا، روند شهرکسازی رژیم اسرائیل در کرانه باختری با سرعت بیشتری ادامه یافته است. دولت بنیامین نتانیاهو از زمان بازگشت به قدرت، سیاستهای گسترش شهرکها را بهطور آشکار دنبال کرده و طرحهای جدیدی برای ساخت هزاران واحد مسکونی در اراضی اشغالی اعلام کرده است. این اقدامات که طبق قوانین بینالمللی غیرقانونی تلقی میشوند، با واکنش شدید جامعه بینالمللی مواجه شدهاند.
در کنار توسعه شهرکها، خشونتهای شهرکنشینان علیه فلسطینیان نیز به شدت افزایش یافته است. گزارشهای سازمانهای حقوق بشری حاکی از حملات مکرر شهرکنشینان مسلح به روستاها و مناطق فلسطینینشین است. این حملات که اغلب با چشمپوشی نیروهای امنیتی اسرائیل صورت میگیرند، زندگی روزمره فلسطینیان را بهشدت مختل کرده و فضای وحشت و ناامنی را در کرانه باختری حاکم کردهاند.
سیاست نزدیک واشنگتن به تلآویو
در حالی که اروپا از اعمال فشار اقتصادی مؤثر خودداری میکند، وضعیت در سوی دیگر اقیانوس اطلس نیز چندان امیدوارکننده نیست. دولت ترامپ در دوره جدید حضور خود در کاخ سفید، موضعی بهمراتب نزدیکتر به سیاستهای شهرکسازی اسرائیل اتخاذ کرده است. واشنگتن نهتنها اقدامی علیه شهرکسازی انجام نداده، بلکه با انتقال سفارت خود به بیتالمقدس و به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان، عملاً از سیاستهای تلآویو حمایت کرده است.
نتیجهگیری: فضای مصونیت برای شهرکسازی
ترکیب بیعملی اروپا و حمایت بیقیدوشرط آمریکا از رژیم اسرائیل، فضایی ایجاد کرده که در آن شهرکسازی و خشونت در کرانه باختری بدون هیچ هزینه سیاسی و اقتصادی قابل توجهی ادامه مییابد. منتقدان معتقدند اروپا با در اختیار داشتن ابزارهای فشار اقتصادی قابل توجه، عملاً با سکوت خود بهای سیاسی شهرکسازی را پرداخت میکند.
این در حالی است که سازمان ملل متحد بارها شهرکسازی رژیم اسرائیل را ناقض حقوق بینالملل اعلام کرده و خواستار توقف آن شده است. اما فقدان اراده سیاسی در میان قدرتهای بزرگ غربی، مانع از اجرایی شدن این خواستههای بینالمللی شده و به تشدید بحران در منطقه دامن زده است.
نظرات (0)