بسته شدن عملی تنگه هرمز و پدیده‌های اقلیمی مانند ال نینو، بازار جهانی کشتیرانی را با بحرانی بی‌سابقه مواجه کرده است. بر اساس گزارش روزنامه فایننشال تایمز، ترکیب درگیری‌های ژئوپلیتیکی و خشکسالی‌های طولانی‌مدت، هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی و رودخانه‌ای را در مسیرهای حیاتی جهان به شدت افزایش داده است.

رشد ۲۳۴ درصدی هزینه حمل کانتینر

آژانس قیمت‌گذاری آرگوس در گزارشی اعلام کرد که نرخ حمل کانتینر استاندارد از آسیا به ساحل شرقی آمریکا به ۱۰,۲۰۰ دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۳۴ درصد افزایش نشان می‌دهد. همچنین قیمت حمل هر بشکه نفت از خلیج فارس به آسیا به ۱۵.۲۲ دلار افزایش یافته که بالاترین سطح ثبت شده از سال ۲۰۰۵ محسوب می‌شود.

در دو هفته اخیر، نرخ حمل و نقل نفتکش‌هایی که مقصد آن‌ها مدیترانه است نیز به بالاترین رقم خود در دو دهه گذشته رسیده است. این افزایش قیمت‌ها تأثیر مستقیمی بر هزینه‌های تولید و توزیع کالا در سراسر جهان داشته است.

کانال پاناما و ال نینو

پدیده ال نینو که باعث گرم شدن اقیانوس آرام گرمسیری شده، سطح آب در کانال پاناما را به شدت کاهش داده است. این موضوع ظرفیت عبور کشتی‌ها از این مسیر حیاتی تجاری را محدود کرده و در عین حال تقاضا برای استفاده از این مسیر به دلیل بحران تنگه هرمز افزایش یافته است.

طبق اطلاعات منتشر شده، میانگین پیشنهاد روزانه برای ترانزیت از کانال پاناما در ماه اوت به رکوردی بین ۱.۱ میلیون تا ۲.۵ میلیون دلار رسیده است. این افزایش بی‌سابقه نشان‌دهنده فشار تقاضا بر محدودیت‌های فیزیکی این مسیر دریایی است.

بحران در تنگه هرمز

تنگه هرمز که یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تجاری جهان محسوب می‌شود، در ماه‌های اخیر به دلیل درگیری‌های منطقه‌ای عملاً مسدود شده است. بسته شدن این مسیر، کشتی‌ها را مجبور به استفاده از مسیرهای جایگزین طولانی‌تر و پرهزینه‌تر کرده و هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل را به طرز چشمگیری افزایش داده است.

این وضعیت به ویژه بر بازارهای نفت و گاز تأثیر گذاشته، زیرا بخش عمده‌ای از انرژی جهان از این تنگه عبور می‌کند. افزایش هزینه‌های حمل نفت خام، قیمت نهایی سوخت و محصولات پتروشیمی را در بازارهای جهانی بالا برده است.

مشکلی ساختاری و بلندمدت

تحلیلگران آرگوس هشدار داده‌اند که این اختلالات دیگر موقتی نیستند و به یک «مشکل ساختاری» تبدیل شده‌اند. یکی از تحلیلگران این شرایط را «بزرگترین اختلال در تاریخ بازار کشتیرانی، حتی فراتر از بحران کووید-۱۹» توصیف کرده است.

به گفته این تحلیلگران، ادامه یافتن این اختلالات به این معناست که هزینه‌های بالاتر از طریق زنجیره‌های تامین به مصرف‌کنندگان نهایی منتقل خواهد شد. این موضوع می‌تواند فشار تورمی را در اقتصادهای بزرگ جهان افزایش دهد و بر سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی تأثیر بگذارد.

کارشناسان اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند در صورت تداوم این وضعیت، قیمت کالاهای مصرفی در بازارهای جهانی طی ماه‌های آینده با افزایش محسوسی روبرو شود و این فشار بیشتر از همه بر اقتصادهای در حال توسعه و کشورهای وابسته به واردات تحمیل خواهد شد.