ابراهیم متقی، عضو هیئت علمی و استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، در همایش «نقش ایران در بازسازی نظم منطقه با تمرکز بر تحولات تنگه هرمز» که در سالن شهید مدرس مرکز پژوهشهای مجلس برگزار شد، به تحلیل جایگاه استراتژیک ایران در منطقه و امکانات این کشور برای ایفای نقش امنیتساز پرداخت.
شناسایی ظرفیتهای ژئوپلیتیکی ایران
متقی با اشاره به جایگاه ژئوپلیتیکی ایران تصریح کرد که شناخت درست ظرفیتهای موجود اولین گام برای هر راهبرد موفقی است. به گفته وی، ژئوپلیتیک ایران نشان میدهد که این کشور میتواند بازیگری با قدرت منطقهای باشد، مشروط به اینکه در تعارض مستقیم با قدرتهای بزرگ قرار نگیرد یا در صورت وقوع چنین تعارضی، از حمایت یک قدرت بزرگ برخوردار باشد.
وی با اشاره به ریشههای تاریخی این تفکر گفت: نگاه ایران در طول تاریخ مبتنی بر حفظ هویت و جایگاهی بوده که ریشههای ذهنی آن به امپراتوری بازمیگردد. این ذهنیت در دوره قاجار با عنوان «قبله عالم» برای پادشاه و در دوره پهلوی با لقب «شاهنشاه» بروز میکرد و مسئله ایران بهعنوان مرکز منطقه در تفکر راهبردی این کشور همواره وجود داشته است.
تهدیدها و تلاشهای دشمنان برای تجزیه ایران
متقی با اشاره به فشارهای خارجی اظهار کرد: نتانیاهو بارها گفته ایران خیلی بزرگ است و دشمنان به دنبال تجزیه ایران بودند. در جنگ اخیر نیز تلاش شد تا با بهرهگیری از گروههایی مانند کردها و حمله به پاسگاههای مرزی، سناریوی تجزیه ایران پیاده شود. اما برخلاف تصور آنها که فکر میکردند جنگ در ایران بهسرعت تمام میشود، ایران نشان داده هیچ کشوری نمیتواند در مقابل آن پیروز شود.
وی ادامه داد: دشمنان به ایران ضربه و آسیب زدند و حتی رهبر و تعدادی از مقامات را ترور کردند، اما نتوانستند راهبرد ما را تغییر دهند. رهبر شهید انقلاب یک اصل بنیادین را مطرح کردند که اگر جنگی علیه ایران شکل گیرد، جنگ علیه کل منطقه خواهد بود و این راهبرد اصلی ما برای مقابله با تهدیدات بوده است.
جنگ نامتقارن و بازیگری امنیتساز
متقی تأکید کرد: ایران میتواند هویت امنیتساز برای منطقه ایجاد کند و بازیگری امنیتساز باشد. ما میتوانیم از جنگ نامتقارن بهره بگیریم. زمانی که بحث موجودیت مطرح باشد، راهبرد ما باید استفاده از جنگ نامتقارن باشد. ما هویت داریم، راهبرد داریم و محور اصلی ما مقاومت است و در اینجاست که میتوانیم کنش قدرتهای بزرگ را خنثی کنیم.
به گفته وی، ایران قادر به توسعه قدرت نخواهد بود اما میتواند قدرت فرامنطقهای را که به دنبال توسعه سرزمینی در منطقه است، متوقف کند. برای اینکه یک بازیگر نقش هژمونی داشته باشد، باید منابع خود از جمله منابع انرژی و نفتی را کنترل کند.
ارتباط دیپلماسی و جنگ و نقش آمریکا
متقی با اشاره به ارتباط تنگاتنگ دیپلماسی و جنگ گفت: دیپلماسی و جنگ دو روی یک سکه هستند و از هم جدا نیستند. برای ثبات منطقهای، آمریکا نیاز دارد که با ایران به توافق برسد. اما آمریکاییها شهره به این هستند که توافق نمیکنند برای اجرا، همانطور که با برجام چنین کردند.
وی درباره توافق اسلامآباد نیز اظهار نظر کرد: این توافق از نظر مطلوب بود اما قابلیت اجرا نداشت؛ چراکه هر توافقی باید پشتوانه حمایتی برای تثبیت داشته باشد. متقی تأکید کرد آمریکا نمیتواند ایران را نادیده بگیرد و برای عبور از بحرانهای کنونی، باید از قدرت رها نشویم و اندیشه قدرت را نادیده نگیریم.
بازتولید مقاومت و حفظ نظام سیاسی
متقی در پایان سه نکته اساسی را مطرح کرد: اول اینکه مقاومت در سطح اجتماعی، ساختاری و منطقهای باید بازتولید شود. دوم اینکه انعطاف دیپلماتیک لازم است و سوم اینکه حفظ نظام سیاسی اوجب واجبات است. وی همچنین نسبت به افزایش قیمت بنزین و تکرار تجربه دیماه ۹۸ هشدار داد و گفت شوک درمانی اقتصادی میتواند پیامدهای امنیتی جدی به همراه داشته باشد.
نظرات (0)