بازار مسکن در ایران به یکی از پرتنشترین دورههای تاریخی خود رسیده است. تورم سالانه بخش مسکن در یک سال منتهی به تیرماه ۱۴۰۵ به ۳۲.۱۷ درصد و تورم اجارهبها به ۳۲.۳ درصد رسیده است. این ارقام در حالی منتشر میشوند که هزینه ساختوساز نیز جهشی بیسابقه را تجربه کرده و قدرت خرید خانوارها به شدت کاهش یافته است.
سهم ۵۰ درصدی مسکن از سبد هزینه خانوار
بر اساس تازهترین برآوردهای مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، سهم مسکن از هزینه خانوار در ایران اکنون به طور متوسط از ۵۰ درصد فراتر رفته است. این یعنی پیش از آنکه خانوادهای بتواند هزینه خوراک، درمان، آموزش یا پسانداز خود را تأمین کند، نیمی از درآمدش صرف سرپناه میشود. غزال راهب، رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با تأکید بر این موضوع گفت: «مسکن ۳۰ درصد از هزینههای خانوار را دربر میگیرد اما در شرایط کنونی این رقم بهطور متوسط بالای ۵۰ درصد رسیده است.»
جهش هزینه ساخت مسکن
یکی از عوامل اصلی افزایش قیمت مسکن، جهش هزینه نهادههای ساختمانی است. تورم سالانه نهادههای ساختمانی در تهران طی بهار ۱۴۰۵ به ۸۰ درصد رسید، در حالی که این رقم در زمستان ۱۴۰۴ حدود ۶۱.۸ درصد بود. به عبارت دیگر، فقط در فاصله یک فصل، ۱۸.۲ واحد درصد افزایش یافت.
تورم نقطهبهنقطه نهادههای ساختمانی نیز در بهار به ۱۰۶.۸ درصد رسیده؛ یعنی هزینه ساخت مسکن طی یک سال دو برابر شده است. بررسیها نشان میدهد هزینه ساخت هر متر مربع مسکن از مرز ۴۰ میلیون تومان گذشته و این موضوع بخشی از رشد قیمت مسکن را توجیه میکند.
وضعیت قیمتها در تهران
تصویر بازار خرید مسکن در تهران، عمق بحران را بهتر نشان میدهد. متوسط قیمت اعلامی آپارتمانهای نوساز در مناطق متوسطنشین پایتخت به حدود متری ۲۶۰ میلیون تومان رسیده و کارشناسان متوسط کلی قیمت در بازار را حدود ۲۰۰ تا ۲۰۵ میلیون تومان اعلام میکنند.
وعده تکمیل ۱۶۰ هزار واحد مسکونی
در سالهای گذشته وعدههای متعددی برای افزایش عرضه مسکن مطرح شده که مهمترین آن نهضت ملی مسکن است. فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی دولت چهاردهم، در تازهترین نشست پایش طرحهای حمایتی مسکن، تکمیل ۱۶۰ هزار واحد مسکونی تا پایان سال را تعهد قطعی دولت اعلام کرد و گفت: «این موضوع صرفا یک حرف نیست بلکه تکلیفی است که باید عملیاتی شود.»
صادق همچنین نسبت به انحراف در اجرای پروژهها هشدار داد: «انحراف ۱۰ تا ۲۰ درصدی در پروژهها با اقدام سریع قابل مدیریت است، اما انحراف ۵۰ تا ۶۰ درصدی برای ما یک هشدار جدی است.» به گفته او، دولت قصد ندارد بار پروژههای مسکنی را برای دولتهای بعدی باقی بگذارد.
راهکار پیشنهادی: واگذاری زمین رایگان
در شرایطی که بازار مسکن با دو فشار همزمان دستوپنجه نرم میکند – جهش هزینه ساخت از یک سو و کاهش قدرت خرید خانوار از سوی دیگر – کارشناسان واگذاری زمین رایگان (اجاره ۹۹ ساله) به خانوارهای فاقد مسکن را یکی از مؤثرترین راهکارها میدانند.
از آنجا که قیمت زمین سهم قابلتوجهی از قیمت نهایی مسکن را تشکیل میدهد، حذف یا کاهش این هزینه میتواند قیمت تمامشده ساخت را برای خانوار به میزان محسوسی کاهش دهد. در این مدل، دولت میتواند زمینهای دولتی و اراضی مازاد دستگاهها را شناسایی و با اولویت دهکهای کمدرآمد و زوجهای جوان واگذار کند.
مزیت این سیاست آن است که منابع عمومی به جای پرداخت صرف برای خرید خانههای موجود، مستقیماً به افزایش عرضه مسکن اختصاص مییابد. از سوی دیگر، مشارکت خود خانوار در فرآیند ساخت میتواند هزینههای واسطهگری و سوداگری را نیز کاهش دهد.
علاوه بر این، وزیر راه و شهرسازی از هماهنگی با وزارت نیرو برای کاهش و تقسیط بلندمدت هزینه انتقال انشعابات در پروژههای حمایتی خبر داده که میتواند فشار سهم آورده متقاضیان را بیشتر کاهش دهد. مسکن استیجاری نیز در کنار نهضت ملی مسکن در برنامه وزارتخانه قرار گرفته تا ابعاد جدیدی از حمایت از خانوارها فراهم شود.
نظرات (0)