در روزهای اخیر، خبر جان باختن شش جوان از شهرستان آران و بیدگل در ساحل رامسر، فضای مجازی ایران را تکان داد. صحنههای دردناک تشییع آنها و خودروهایی که مثل ماشین عروسی گلآرایی شده بودند، نمادی غمانگیز از آرزوهای بر باد رفته خانوادههایشان شد. حضور پررنگ مردم در مراسم تشییع نشان داد که این فاجعه فقط یک حادثه خبری نبود، بلکه دردی مشترک در جامعه ایرانی است.
پرونده قضایی و ابهامات درباره تابلوی شنا ممنوع
دادستان رامسر اعلام کرده که پرونده قضایی در این زمینه تشکیل شده است. مسئولان میگویند این جوانان در منطقهای که شنا در آن ممنوع بوده، به آب زدهاند. اما منتقدان به نکته جالبی اشاره میکنند: تابلویی که در فیلمهای منتشرشده از محل حادثه دیده میشود، به قدری تمیز و تازه به نظر میرسد که انگار بعد از وقوع حادثه در آنجا نصب شده است.
حتی اگر فرض کنیم تابلو از قبل وجود داشته، نمیتوان با نصب یک تابلو از مسئولیتهای نهادها و دستگاههای دولتی در حوزه آموزشهای همگانی صرف نظر کرد. این پرسش مطرح است که آیا صرف نصب یک تابلو، مسئولیت متولیان امر تمام میشود؟
افزایش ۳۰ درصدی غرقشدگی در کشور
آمارهای رسمی نیز نگرانکننده است. بر اساس اعلام رئیس سازمان اورژانس کشور، آمار غرقشدگی در چهار ماه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۰ درصد افزایش یافته است. از میان کل حادثهدیدگان، ۳۳۶ نفر جان خود را از دست دادهاند و ۲۴۶ نفر نیز پس از مصدومیت تحت درمان قرار گرفتهاند.
- میانگین سنی غرقشدگان: ۲۵ سال
- 危险ترین نقاط: رودخانهها با ۲۹ درصد، سواحل دریا با ۱۷ درصد، استخرهای کشاورزی با ۱۶ درصد و استخرهای شنا با ۱۱ درصد
- پرحادثهترین استانها: اصفهان (۵۶ مورد)، مازندران (۵۳ مورد) و فارس (۴۵ مورد)
- رشد ۱۰۰ درصدی حوادث غرقشدگی در بستر رودخانهها
دریای خزر: پرتلاطمترین دریای جهان
علی شادلو، تسهیلگر توسعه گردشگری و شناگر حرفهای که عرض دریای خزر را شنا کرده، توضیح میدهد که بسیاری از مردم تصویر نادرستی از فیزیک دریا دارند. برخلاف استخرها که شیب یکنواخت و ملایمی دارند، دریای خزر با یک موج سینوسی عمق میگیرد.
شادلو در توضیح این مفهوم میگوید: «ممکن است شما در نقطهای ایستاده باشید که آب تا زانوی شماست، اما دهها متر جلوتر ناگهان عمق آب به دو متر میرسد و بعد دوباره کم میشود. فردی را میبینید که در ۴۰۰ متری ساحل شنا میکند و آب تا کمرش است، اما شما وقتی میخواهید به آنجا برسید، باید از نقاطی عبور کنید که عمق آب بسیار بیشتر است.»
جریانهای شکافنده: قاتل خاموش دریا
شاید مهمترین بخش تحلیل شادلو مربوط به پدیدهای به نام Rip Current یا جریانهای شکافنده باشد. این جریانها وقتی شکل میگیرند که حجم زیادی از آب به صورت موج به سمت ساحل میآید و برای بازگشت به دریا، مسیرهایی با کشش بالا ایجاد میکند.
این جریانها از بیرون آب قابل شناسایی نیستند و عرضشان میتواند از ۲۰ تا ۴۰ متر باشد. اشتباه مرگباری که اغلب شناگران مرتکب میشوند این است که میخواهند برخلاف جریان و رو به ساحل شنا کنند، در حالی که قدرت این جریانها بسیار بالاتر از توان بدنی انسان است. رویکرد صحیح این است که به جای شنا به سمت ساحل، به سمت عرض دریا (راست یا چپ) شنا کنید تا از منطقه جریان خارج شوید.
ناآگاهی، غرور و فقدان آموزش
شادلو علل غرقشدگی را ترکیبی از چند عامل میداند: «ناآشنایی با ساختار دریا، تصویر نادرست از توانایی خود و فقدان آموزش و فرهنگسازی در کنار سوءمدیریت گردشگری سواحل. فردی که در استخر خوب شنا میکند، تصور میکند همان شنا را در دریا هم میتواند تکرار کند، غافل از اینکه فیزیک دریا کاملاً متفاوت است.»
وی همچنین به ضعف سیاستهای پیشگیرانه اشاره میکند: «هر زمان سانحهای رخ میدهد، یکی دو روز حساسیتها بالا میرود، اما چون سیاستهای پیشگیری، آموزش و واکنش به سانحه ضعیف است، دوباره به روزمرگی برمیگردیم. جوانانی که در ساحل رامسر جان باختند، آنجا هیچ غریقنجاتی نداشتند. حتی اگر هم داشتند، باید دید این غریقنجاتها چه امکاناتی دارند، چقدر آموزش دیدهاند و چقدر بازآموزی شدهاند.»
تجربه تلخ بازماندگان
بسیاری از افرادی که تجربه مشابهی از گرفتار شدن در جریانهای شکافنده داشتهاند، خاطرات خود را در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشتهاند. سعید رشیدی از بازماندگان چنین حادثهای در سال ۸۴ نوشته است که با وجود مهارت بالای شنا، در دریای طوفانی بابلسر گرفتار شده و جوانی حدود ۲۰ ساله در کنار او جلوی چشمش غرق شده است.
این تجربهها نشان میدهد که حتی شناگران ماهر نیز در برابر فیزیک دریا آسیبپذیرند. دریای خزر با تمام زیباییهایش، هر سال جان انسانهایی را میگیرد که یا از خطرات آن بیخبرند یا خود را دست بالا گرفتهاند. شاید وقت آن رسیده که مسئولان به جای نصب تابلو، به فکر آموزش همگانی، استقرار غریقنجاتهای حرفهای و بازنگری جدی در سیاستهای گردشگری سواحل باشند.
نظرات (0)