ثبت سیوسهپل در فهرست سازههای تاریخی آبیاری جهان (WHIS) فصل تازهای در روند حفاظت از این اثر برجسته اصفهان گشوده است. امیر کرمزاده، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان، میگوید این ثبت بینالمللی مسئولیت نهادهای متولی را در قبال پایش مستمر، مرمت بخشهای آسیبپذیر و مستندسازی وضعیت بنا سنگینتر کرده است.
اهمیت ثبت سیوسهپل در فهرست جهانی
کرمزاده در گفتوگو با خبرنگار مهر، سیوسهپل را یکی از مهمترین عناصر تاریخی شهر اصفهان و بخشی از ساختار تاریخی مرتبط با زایندهرود و محور چهارباغ دانست و تأکید کرد که ارزش این بنا تنها به زیبایی معماری و نقش آن در جذب گردشگر خلاصه نمیشود؛ بلکه پل بخشی از حافظه تاریخی و کالبدی شهر به شمار میرود.
به گفته او، قرار گرفتن سیوسهپل در فهرست سازههای تاریخی آبیاری جهان، توجه تخصصی به پیوند میان معماری، سازه، رودخانه و نظام تاریخی آب اصفهان را بار دیگر برجسته میکند و لازم است این رویداد فراتر از معرفی اثر، به تقویت برنامههای حفاظتی و مرمتی آن نیز بینجامد.
مرمت رواقهای سرپوشیده با ۴۵ میلیارد ریال
مدیرکل میراث فرهنگی استان از اجرای یکی از مهمترین اقدامات مرمتی دوره اخیر خبر داد: رسیدگی به سقف رواقهای سرپوشیده در دو سمت عرشه پل. بخشهایی از این قسمت به دلیل نمزدگی و فرسودگی نیازمند مداخله بود و عملیات مرمت آن با نظارت دفتر فنی اداره کل میراث فرهنگی انجام شد.
در این طرح موضوعاتی مانند شیببندی، عایقکاری و کفسازی در دستور کار قرار گرفت و حدود ۴۵ میلیارد ریال به اجرای آن اختصاص یافت. این اقدام در ادامه روند مرمتهای موردی و پایشهایی انجام شد که در سالهای گذشته برای جلوگیری از تشدید آسیبهای کالبدی پل دنبال شده است.
پایش مستمر؛ اصل نخست حفاظت
کرمزاده با بیان اینکه مرمت یک بنای تاریخی فرآیندی مقطعی نیست، تصریح کرد: نمیتوان انتظار داشت اجرای یک بار عملیات مرمتی، نیازهای حفاظتی بنا را برای سالهای طولانی برطرف کند؛ زیرا مصالح تاریخی پیوسته در معرض رطوبت، تغییرات دمایی، فرسایش و آسیبهای ناشی از استفاده عمومی قرار دارند.
وی افزود: در کنار مرمت جامع، اقدامات موضعی و موردی توسط گروههای تخصصی اداره کل انجام میشود و وضعیت بنا به صورت دورهای بررسی میشود تا هرگونه آسیب در مراحل اولیه شناسایی و پیش از تبدیل شدن به یک مشکل جدی، راهکار حفاظتی برای آن تعریف شود.
آسیبهای انسانی و نقش فناوری در حفاظت
یکی از چالشهای اصلی پلهای تاریخی اصفهان، رفتارهای آسیبزای انسانی است. یادگارینویسی، تخریب اجزای بنا و رفتارهایی که در نگاه نخست ساده به نظر میرسند، در صورت تکرار به فرسایش تدریجی اثر منجر میشوند.
کرمزاده به تجربه نوروز سال گذشته اشاره کرد که پس از انتشار تصاویری از آسیب به یکی از پلهای تاریخی، فرد خاطی با کمک دوربینهای نقطهزن مستقر در سیوسهپل شناسایی و موضوع برای پیگیری قانونی دنبال شد. به گفته او، حفاظت از میراث تاریخی امروز تنها به حضور نیروی انسانی محدود نیست و ابزارهای فناورانه باید در کنار اقدامات میدانی به کار گرفته شوند.
حفاظت؛ مسئولیتی مشترک میان نهادهای شهری
نکته مهم دیگری که مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان به آن پرداخت، جایگاه سیوسهپل در شبکه معابر عمومی شهری است. این بنا به صورت روزانه در مسیر رفتوآمد شهروندان قرار دارد و به شکل مستقیم در اختیار اداره کل میراث فرهنگی استان نیست؛ اما این مسئله، مسئولیت حفاظتی نهاد میراث فرهنگی را از میان نمیبرد.
وی با تأکید بر اینکه حفاظت از پلهای واقع در بستر شهر نیازمند همکاری مدیریت شهری، دستگاههای خدماترسان و نهادهای انتظامی است، خاطرنشان کرد: حفاظت از کالبد تاریخی و مدیریت استفاده عمومی از فضا باید همزمان دنبال شود و اگر حجم تردد و رفتارهای آسیبزا مدیریت نشود، حتی بهترین برنامه مرمتی نیز به تنهایی نمیتواند از بنا صیانت کند.
سیوسهپل در قاب میراث آبی اصفهان
کرمزاده سیوسهپل را بخشی از مجموعه میراث آبی و تاریخی اصفهان دانست و گفت که ارزش این اثر را نمیتوان از سایر عناصر تاریخی مرتبط با زایندهرود جدا کرد. در پهنه استان، پلهای تاریخی متعددی بر روی زایندهرود وجود دارد که هر یک بخشی از تاریخ تعامل انسان با رودخانه و شکلگیری سکونت را روایت میکنند.
وی بر لزوم مستند، فنی و قابل ارزیابی بودن عملیات مرمتی تأکید کرد و گفت: در بناهای تاریخی نمیتوان نسخه ثابتی برای همه بخشها تجویز کرد و هر قسمت باید با توجه به مصالح، ساختار، آسیبشناسی و سابقه مداخلات قبلی بررسی شود. ثبت سیوسهپل در فهرست WHIS میتواند زمینه توجه پژوهشی و تخصصی بیشتر به این اثر را فراهم کند.
نظرات (0)